حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
حذف ردهها |
||
| (۵ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۳ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''دانشآموزان دختر'''</big>؛ ظرفیتها، چالشها و حمایتهای مرتبط با علمآموزی دختران. <br> | <big>'''دانشآموزان دختر'''</big>؛ ظرفیتها، چالشها و حمایتهای مرتبط با علمآموزی دختران. <br> | ||
دانشآموزان دختر در بسیاری از جوامع با چالشهای زیادی مواجه هستند. در سطح جهانی حمایتهایی از تحصیل دختران صورت میگیرد؛ اما برای برطرفکردن مشکلات آنها کافی نیست. در برخی از کشورها مثل افغانستان دختران دانشآموز از تحصیلات فراتر از ابتدایی بازداشته میشوند. | دانشآموزان دختر در بسیاری از جوامع با چالشهای زیادی مواجه هستند. در سطح جهانی حمایتهایی از [[تحصیل دختران]] صورت میگیرد؛ اما برای برطرفکردن مشکلات آنها کافی نیست. در برخی از کشورها مثل افغانستان دختران دانشآموز از تحصیلات فراتر از ابتدایی بازداشته میشوند. | ||
==تاریخچه تحصیل دختران و زنان== | ==تاریخچه تحصیل دختران و زنان== | ||
دختران در برخی جوامع کهن به تحصیل علم میپرداختند. بهعنوان مثال در روم باستان از زنان تحصیلکردهای یاد شده که به طبقات بالای جامعه تعلق داشتند.<ref>- Rawson، The Family in Ancient Rome: New Perspectives، p. 30 & 40–41.</ref> در کشورهای غربی تحصیلات عمومیتر زنان در قالب صومعهها آغاز شد و راهبهها در آنجا، تحصیلات مذهبی دریافت میکردند. بهعنوان نمونه، در قرن ششم بعد از میلاد، در برخی متون از معلمان زنی که دانشآموزان دختر را تربیت میکردند، یاد شده است.<ref>[https://books.google.com/books?id=w8FMjgPTWBUC - Schulenburg، Forgetful of their Sex: Female Sanctity and Society، ca. 500-1100، p. 96.]</ref> | |||
طبق گزارش برخی متون، پیامبر اسلام در مقابل آموختن خواندن و نوشتن توسط لیلی بنت عبدالله به همسرش حفصه، به او یک خانه عطا کرد و به همسرش حفصه دستور داد تا به دیگر همسرانش نیز سواد بیاموزد. در گزارش دیگری، نبی اکرم از استادی به نام شفا میخواهد تا به همسرش، خط بیاموزد. همچنین از شاگردی فضه، اسماء و رقیه نزد حضرت فاطمه گزارشهایی وجود دارد. آموزگاری زنان، محدود به شاگردان زن نبود؛ در برخی منابع از حضور مردان نزد زنان و سؤال و جوابهای آنان نیز یاد شده است.<ref>سامانی، نقش زنان در تاریخ اسلام، 1390ش، ص64.</ref> | طبق گزارش برخی متون، پیامبر اسلام در مقابل آموختن خواندن و نوشتن توسط لیلی بنت عبدالله به همسرش حفصه، به او یک خانه عطا کرد و به همسرش حفصه دستور داد تا به دیگر همسرانش نیز سواد بیاموزد. در گزارش دیگری، نبی اکرم از استادی به نام شفا میخواهد تا به همسرش، خط بیاموزد. همچنین از شاگردی فضه، اسماء و رقیه نزد حضرت فاطمه گزارشهایی وجود دارد. آموزگاری زنان، محدود به شاگردان زن نبود؛ در برخی منابع از حضور مردان نزد زنان و سؤال و جوابهای آنان نیز یاد شده است.<ref>سامانی، نقش زنان در تاریخ اسلام، 1390ش، ص64.</ref> | ||
==نسبت دانشآموزان دختر به پسر در جهان== | ==نسبت دانشآموزان دختر به پسر در جهان== | ||
امروزه نسبت دانشآموزان دختر به پسر در کشورهای مختلف، متفاوت است. دلایل متعددی بر این نسبت تاثیر میگذارد؛ بهعنوان مثال در کشورهای فقیر بیش از | امروزه نسبت دانشآموزان دختر به پسر در کشورهای مختلف، متفاوت است. دلایل متعددی بر این نسبت تاثیر میگذارد؛ بهعنوان مثال در کشورهای فقیر بیش از ۵۰درصد دختران از تحصیل بالاتر از ابتدایی باز میمانند.<ref>[https://dx.doi.org/10.1080/00220380701384588 Filmer، "If you build it، will they come? School availability and school enrolment in 21 poor countries"، The Journal of Development Studies 43: (901-928.] </ref> در سال ۲۰۲۱م، نسبت دانشآموزان دختر به پسر در مقطع ابتدایی در مجموع ۶۶ کشور جهان، ۰.۹۹ درصد بوده است. بیشترین مقدار مربوط به سنگال با ۱.۱۶ درصد و کمترین مقدار مربوط به چاد با ۰.۸ درصد بوده است؛ اما در مقطع متوسطه نسبت دختران دانشآموز به پسران در مجموع ۵۲ کشور بررسی شده ۱.۰۲ درصد بوده است. بیشترین مقدار مربوط به بنگلادش با ۱.۲۴ درصد و کمترین مقدار مربوط به چاد با ۰.۵۸ درصد بوده است.<ref>[https://www.theglobaleconomy.com/rankings/Female_to_male_ratio_secondary_school_students/ “Female to male ratio، secondary school students - Country rankings”، theglobaleconomy Website.]</ref> در گرجستان وضعیت بهتری وجود دارد و میزان دانشآموزان پسر ۵۱.۸ درصد و دختر ۴۸.۲ درصد هستند.<ref>[https://farhangemelal.icro.ir/news/17829/%D8%AA%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%B3%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%B3-%DA%AF%D8%B1%D8%AC%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D8%AA «تعداد دانشآموزان پسر در مدارس گرجستان بیشتر از دختران است»، پایگاه تخصصی تحلیلی جامعه و فرهنگ ملل.]</ref> | ||
==وضعیت تحصیل دختران در جهان امروز== | ==وضعیت تحصیل دختران در جهان امروز== | ||
بر اساس برآوردهای یونیسف، بیش از | بر اساس برآوردهای یونیسف، بیش از ۱۲۰ میلیون دختر در سال، از تحصیل باز میمانند که حدود ۳۵ میلیون نفر از آنها از تحصیل در دوره مقدماتی و حدود ۸۷ میلیون از تحصیل در دوره متوسطه محروم میشوند.<ref>[https://www.worldbank.org/en/topic/girlseducation "Girls' Education"، Worldbank Website.]</ref> | ||
دانشآموزان دختر در چین نیز نظیر دیگر کشورها مشغول به تحصیل هستند؛ در حالی که طبق گزارش منابع غربی تا سال | دانشآموزان دختر در چین نیز نظیر دیگر کشورها مشغول به تحصیل هستند؛ در حالی که طبق گزارش منابع غربی تا سال ۱۹۱۵م، بهدلیل سنتهای محلی از تحصیل زنان استقبال نمیشد.<ref>[https://books.google.com/books?id=UpkNAAAAYAAJ Jane Allen، A Crusade of Compassion for the Healing of the Nations: A Study of Medical Missions for Women and Children، p. 128.]</ref> در روسیه با اصلاحات کاترین کبیر دانشآموزان دختر مشغول تحصیل شدند و اولین مدرسه در سال ۱۷۶۴م کارش را آغاز کرد.<ref>[https://iupress.org/9780253215239/russian-women-1698-1917/ Bisha et al، Russian Women، 1698-1917 Experience and Expression: An Anthology of Sources. Bloomington، p. 190.]</ref> در عربستان سعودی دختران دانشآموز از سال ۱۹۵۹م توانستند آموزش عمومی را فرابگیرند.<ref>[https://www.newarab.com/analysis/saudi-students-scholarship-achievements-and-challenges al-Shayea، "Saudi students on scholarship: Achievements and challenges"، newarab website.]</ref> | ||
در ایران نیز اشخاصی نظیر ربابه مرعشی در حدود سالهای | در ایران نیز اشخاصی نظیر ربابه مرعشی در حدود سالهای ۱۲۷۰ش، مهرتاج رخشان در حدود سالهای ۱۲۸۰ش و خانم طوبی در حدود سالهای ۱۲۹۰ش، در گسترش تحصیل دختران نقش مؤثر داشتهاند.<ref>[http://ensani.ir/fa/article/520049/%D9%86%D8%AE%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%AA%DA%A9%D8%A7%D9%BE%D9%88%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%DA%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4%DB%8C-%D9%86%D9%88%DB%8C%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%A7-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86 روحبخش و رهبری، «نخستین تکاپوها برای تربیت آموزگار زن در نظام آموزشی نوین ایران از دارالمعلمات تا دانشسرای عالی دخترانه»، 1401ش، ص35-36.]</ref> همچنین در دوره قاجار دارالمعلمات، نقش مهمی در تربیت معلمان زن داشت. تاریخچه شکلگیری دارالمعلمات به اقدام میرزا یوسفخان مؤدبالدوله برای آموزش دختران خود بازمیگردد. در زمان رضاشاه دارالمعلمات که در کنار دارالمعلمین فعالیت داشت، به دانشسرای دختران تبدیل شد.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/547961/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%87 حسینی، «وضعیت شغلی معلمان زن در عصر رضاشاه، 1402ش، ص17-19.]</ref> با این حال تا قبل از انقلاب اسلامی دختران نسبت به پسران در ایران کمبودهای آموزشی فراوانی داشتند.<ref>- سفیری و ایمانیان، جامعهشناسی جنسیت، 1392ش، ص183.</ref> | ||
==وضعیت تحصیل دختران در افغانستان== | ==وضعیت تحصیل دختران در افغانستان== | ||
افغانستان تنها کشوری است که دختران آن از حق تحصیل محروم هستند. در سال | افغانستان تنها کشوری است که دختران آن از حق تحصیل محروم هستند. در سال ۲۰۰۱م، بعد از کنار رفتن طالبان از قدرت، تحصیل دختران نزدیک به صفر بود؛ اما در سال ۲۰۱۸م، تعداد آنان به دو و نیم میلیون نفر رسید و از هر ده دانشآموز ابتدایی چهار دانشآموز دختر بودند.<ref>[https://www.unesco.org/en/articles/let-girls-and-women-afghanistan-learn "Let girls and women in Afghanistan learn"، UNESCO website.]</ref> | ||
طالبان در دور دوم بهقدرترسیدن با تحصیل زنان در سطح بالاتر از ابتدایی مخالفت کرد. در این راستا در | طالبان در دور دوم بهقدرترسیدن با تحصیل زنان در سطح بالاتر از ابتدایی مخالفت کرد. در این راستا در ۲۱ مارس ۲۰۲۲م، طالبان ممنوعیت تحصیل دختران را امری موقت اعلام کرد؛ اما نهتنها دروازه مکاتب برای دختران بازگشایی نشد؛ بلکه در فرمان جدید دختران و زنان را از تحصیلات عالیه دانشگاهی منع کرد. بعد از گذشت دو سال تاکنون هیچ چشمانداز روشنی برای آغاز تحصیل مجدد زنان در افغانستان وجود ندارد. الجزیره در گزارشی اشاره کرده است که طالبان بهطور عمدی حدود یکونیم میلیون دختر را از تحصیل محروم کرده است.<ref>[https://www.aljazeera.com/news/2024/8/15/taliban-deliberately-deprived-1-4-million-girls-of-schooling-un " Taliban deliberately deprived’ 1. 4 million girls of schooling: UN”، AlJazeera website.]</ref> | ||
==تحصیل | ==تحصیل پنهانی دختران در افغانستان== | ||
برخی منابع معتقدند که یک شبکه زیرزمینی در افغانستان برای تحصیل دختران وجود دارد. در این شبکه عدهای از دختران افغانستان بهصورت مخفیانه به تحصیل ادامه میدهند.<ref>- Ahmadi، "1،000 Days of Girls Banned From Education in Afghanistan”، The Diplomat website.</ref> راه دیگر برای مبارزه با تصمیم طالبان استفاده از تحصیلات آنلاین است. عدۀ محدودی از دختران از تحصیل آنلاین در افغانستان در دوره طالبان بهره میبرند.<ref>- Shaheed & Sultani، “Women’s History Month: Afghan Girls Struggle for Education”، spia. princeton website.</ref> راه دشوار دیگر تحصیل دختران، مهاجرت است. عدهای زیادی از خانوادهها بهدلیل محرومیت فرزندان دختر از تحصیل ناچار شدند کشور خود را ترک کنند تا دختران آنها بتوانند در خارج از کشور به تحصیل ادامه بدهند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85275956/%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF «بسیاری از افغانستانیها برای تحصیل دخترانشان به ایران میآیند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | برخی منابع معتقدند که یک شبکه زیرزمینی در افغانستان برای تحصیل دختران وجود دارد. در این شبکه عدهای از دختران افغانستان بهصورت مخفیانه به تحصیل ادامه میدهند.<ref>- Ahmadi، "1،000 Days of Girls Banned From Education in Afghanistan”، The Diplomat website.</ref> راه دیگر برای مبارزه با تصمیم طالبان استفاده از تحصیلات آنلاین است. عدۀ محدودی از دختران از تحصیل آنلاین در افغانستان در دوره طالبان بهره میبرند.<ref>- Shaheed & Sultani، “Women’s History Month: Afghan Girls Struggle for Education”، spia. princeton website.</ref> راه دشوار دیگر تحصیل دختران، مهاجرت است. عدهای زیادی از خانوادهها بهدلیل محرومیت فرزندان دختر از تحصیل ناچار شدند کشور خود را ترک کنند تا دختران آنها بتوانند در خارج از کشور به تحصیل ادامه بدهند.<ref>[https://www.irna.ir/news/85275956/%D8%A8%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%D9%81%D8%BA%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D8%B5%DB%8C%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B4%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%85%DB%8C-%D8%A2%DB%8C%D9%86%D8%AF «بسیاری از افغانستانیها برای تحصیل دخترانشان به ایران میآیند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی.]</ref> | ||
==دلایل محرومیت | ==دلایل محرومیت از تحصیل دختران در جهان== | ||
مهمترین دلایل محرومیت دختران از تحصیل عبارتند از | مهمترین دلایل محرومیت دختران از تحصیل عبارتند از [[ازدواج]]، فقر، کیفیت بد آموزش، فاصله خانه از مدرسه، خشونتهای جنسی و جنگ. هر ساله حدود ۱۲ میلیون دختر بهدلیل ازدواج زودهنگام از تحصیل باز میمانند. این آمار را صندوق ملاله ارائه کرده است که برای ساختن دبیرستان برای دختران فعالیت دارد.<ref>[https://malala.org/girls-education "Why Girls' Education"، Malala Fund website.]</ref> | ||
==اقدامات حمایتی از دانشآموزان دختر در جهان== | ==اقدامات حمایتی از دانشآموزان دختر در جهان== | ||
در بسیاری از کشورهای جهان تحصیل دختران مورد حمایت رسمی یا غیررسمی قرار گرفته است. یک برنامه حمایتی از تحصیل با عنوان «سیگال» در هند ادعا دارد که برای امکان تحصیل دختران باید جهان و محیط را تغییر داد. از این منظر، تحصیل دختران باعث میشود که آنان بتوانند خود، | در بسیاری از کشورهای جهان تحصیل دختران مورد حمایت رسمی یا غیررسمی قرار گرفته است. یک برنامه حمایتی از تحصیل با عنوان «سیگال» در هند ادعا دارد که برای امکان تحصیل دختران باید جهان و محیط را تغییر داد. از این منظر، تحصیل دختران باعث میشود که آنان بتوانند خود، [[خانواده]]، مملکت و جهان را تغییر دهند. بر اساس این برنامه، باید انجمن دانشآموزان مرکب از مدیران، معلمان و والدین دانشآموزان ایجاد شود و برای نقش تحصیلی دانشآموزان بهویژه دختران چارهاندیشی کنند. از جمله باید محیط امن در مدرسه برای دختران دانشآموز ایجاد شود، دیوارنوشتههای برانگیزاننده در مدرسه تولید شود و فضای سبز در مدرسه ایجاد شود.<ref>[https://www.smsfoundation.org/transform-lives/ “TRANSFORM LIVES ONE SCHOOL AT A TIME”، smsfoundation website.]</ref> | ||
در ایران بعد از انقلاب اسلامی توجه بیشتری به آموزش زنان شد. نهضت سوادآموزی و الزام تحصیل دختران در شهرها و روستاها نقش عمدهای در رشد تحصیلات زنان داشت. در نتیجه آموزگاران زن در مقطع ابتدایی بیشتر از مردان شد.<ref>- سفیری و ایمانیان، جامعهشناسی جنسیت، 1392ش، ص183.</ref> | در ایران بعد از انقلاب اسلامی توجه بیشتری به آموزش [[زن|زنان]] شد. نهضت سوادآموزی و الزام تحصیل دختران در شهرها و روستاها نقش عمدهای در رشد تحصیلات زنان داشت. در نتیجه آموزگاران زن در مقطع ابتدایی بیشتر از مردان شد.<ref>- سفیری و ایمانیان، جامعهشناسی جنسیت، 1392ش، ص183.</ref> | ||
==عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دختران== | ==عوامل موثر بر پیشرفت تحصیلی دختران== | ||
آموزش مهارتهای اجتماعی، موجب کاهش انزوا، حواسپرتی، بینظمی، اختلالات رفتاری و اغتشاش میشود. در مقابل دانشآموزان دختر در | آموزش مهارتهای اجتماعی، موجب کاهش انزوا، حواسپرتی، بینظمی، اختلالات رفتاری و اغتشاش میشود. در مقابل دانشآموزان دختر در فاکتورهایی نظیر رشد اجتماعی، تعامل جمعی، سلامت روان و سازگاری اجتماعی تقویت خواهند شد.<ref>[https://journals.atu.ac.ir/article_2033_1.html جناآبادی، « تأثیر آموزش مهارتهای اجتماعی بر کاهش اختلالات رفتاری دانشآموزان استثنایی پایۀ پنجم مدرسۀ مختلط کوثر زاهدان در سال 1389-90»، 1390ش، ص79.]</ref> | ||
از جمله روشهای آموزش مهارتهای اجتماعی به دانشآموزان دختر میتوان به الگوسازی، دادن بازخورد به کنشهای آنها بهگونهای که بتوانند صحتوسقم پاسخ تقلیدی را بسنجند و تکرار و تمرین اشاره کرد.<ref>[https://civilica.com/doc/1757672/ نجاتی و همکاران، «نقش همسالان در کسب مهارت اجتماعی دانشآموزان» 1401ش، ص592.]</ref> | از جمله روشهای آموزش مهارتهای اجتماعی به دانشآموزان دختر میتوان به الگوسازی، دادن بازخورد به کنشهای آنها بهگونهای که بتوانند صحتوسقم پاسخ تقلیدی را بسنجند و تکرار و تمرین اشاره کرد.<ref>[https://civilica.com/doc/1757672/ نجاتی و همکاران، «نقش همسالان در کسب مهارت اجتماعی دانشآموزان» 1401ش، ص592.]</ref> | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
الف) تاثیر همسالان | الف) تاثیر همسالان | ||
حدود | حدود ۹۹.۷ درصد دانشآموزان دختر از همسالان در کسب مهارت اجتماعی تأثیر میپذیرند.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/320837/%D8%A8%D8%B1%D8%B1%D8%B3%DB%8C-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D9%85%D9%84-%D9%85%D8%A4%D8%AB%D8%B1-%D8%A8%D8%B1-%DA%A9%D8%B3%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%A7%D8%B1%D8%AA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D9%85%D9%82%D8%B7%D8%B9-%D9%85%D8%AA%D9%88%D8%B3%D8%B7%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1-%D8%A7%D8%B5%D9%81%D9%87%D8%A7%D9%86 وحیدا و همکاران، «بررسی عوامل مؤثر بر کسب مهارتهای اجتماعی دانشآموزان دختر مقطع متوسطه در شهر اصفهان»، 1391ش، ص69.]</ref> از جمله مزایای همسالان برای دانشآموزان دختر عبارتاند از: فراهمکردن زمینه پذیرش اجتماعی، ظهور استعدادهای فردی، ارائه و آموزش برخی اطلاعات مورد نیاز، جبران کاستیهای خانواده، الگوسازی و انتقال فرهنگ. بسیاری از این مزایا بهصورت غیرمستقیم در آموزش مهارتهای اجتماعی دانشآموزان دختر نقش دارند.<ref>[https://civilica.com/doc/1757672/ نجاتی و همکاران، «نقش همسالان در کسب مهارت اجتماعی دانشآموزان» 1401ش، ص595.]</ref> | ||
ب) تاثیر خانواده | ب) تاثیر خانواده | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
*«بسیاری از افغانستانیها برای تحصیل دخترانشان به ایران میآیند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 9 آبان 1402ش. | *«بسیاری از افغانستانیها برای تحصیل دخترانشان به ایران میآیند»، خبرگزاری جمهوری اسلامی، تاریخ درج مطلب: 9 آبان 1402ش. | ||
| خط ۱۱۱: | خط ۱۱۰: | ||
* | * | ||
*“Why Girls' Education"، Malala Fund website، Date of Visit: 16 December 2024. | *“Why Girls' Education"، Malala Fund website، Date of Visit: 16 December 2024. | ||
* | * | ||
