فمینیسم مارکسیست: تفاوت میان نسخه‌ها

فمینیسم [[مارکسیست]]؛ ارائه تحلیل مارکسیستی از رابطه میان ستم بر [[زنان]] و بهره‌کشی طبقاتی در نظام سرمایه‌داری

 

[[فمینیسم مارکسیستی]]،در اواسط قرن نوزدهم، هم‌زمان با رشد نظام سرمایه‌داری به‌وجود آمد. این نظریه، اقتباسی از تئوری مارکس در تحلیل طبقاتی است. [[فمینیسم مارکسیستی]]، تحلیل طبقاتی مارکسیستی را به اعتراض اجتماعی [[فمینیستی]] پیوند زد و [[ستم جنسی]] را وابسته به ستم طبقاتی کرد. از نظر [[فمینیست‌های مارکسیست]]، [[زنان]] نه به‌دلیل اختلاف منافع اساسی و مستقیم بین دو [[جنس،]] بلکه به‌سبب ظلم طبقاتی و ملزومات آن مثل نابرابری در مالکیت، استثمار کاری و ازخودبیگانگی، در وضعیت نابرابر با [[مردان]] قرار گرفته‌اند.  

آثار [[انگلس]] دستاویزی برای [[فمینیسم مارکسیسم]] شد. انگلس با توجه به جایگاه زن در نظام سرمایه‌داری، تقسیم جنسی کار را کانون بحث در جامعه سرمایه‌داری قرار داد. جوامع اولیه اشتراکی بود. کمون اولیه و یک [[سوسیالیسم]] [[جنسی]] حاکم بود. [[زنان]] با [[مردان]] بی‌شماری ارتباط داشتند و بچه از طریق انتسابش به [[مادر]] شناخته می‌شد. وضعیت [[مادرشاهی]] بود و [[زنان]] در وضعیت عالی بودند.  

بعد که نظام فئودالی و کشاورزی به وجود آمد. (نظام فئودالی؛ نظام اقتصادی مبتنی بر کشاورزی است) [[مردان]] به خاطر اینکه ثروت از [[خانواده]] بیرون نرود، [[خانواده]] [[تک‌همسری]] را اختیار کردند. بنابراین [[خانواده]] به شکل امروزی شکل گرفت. بعد نظام سرمایه‌داری از [[خانواده]] برای گسترش اهداف خودش کمک گرفت. از نظر [[فمینیسم مارکسیسم]]، [[خانه‌داری]] [[زنان]] و حذف آنها از عرصه عمومی بیشترین سود را به سرمایه‌داری رساند. نظام سرمایه‌داری، [[زنان]] را در عرصه‌های اجتماعی و اقتصادی به نفع خودش نپذیرفت. [[تابعیت زن]]، شکلی از ستم است که از درون جامعه طبقاتی ایجاد شده است و چون در خدمت منافع سرمایه واقع شده، تا به امروز تداوم پیدا کرده است. <ref>چراغی کوتیانی، خانواده، اسلام و فمینیسم، 1388ش، ص51</ref>

==علت [[فرودستی زنان]]==

از منظر [[فمینیسم مارکسیست]]، [[فرودستی زنان]]، به‌دلیل ویژگی‌های زیستی و طبیعی [[زنان]] نیست؛ بلکه ریشه در عوامل اقتصادی دارد؛ تغییر شیوه تولید در طی تاریخ و به‌وجود آمدن اصل مالکیت که امتیازی [[مردانه]] در نظر گرفته می شد، سبب وابستگی اقتصادی [[زن]] به [[مرد]] و در نتیجه تابعیت او شد و همین [[فرودستی زن]] را شکل داد.<ref>رودگر،فمینیسم،1394َش، ص 77</ref>

در مقایسه با [[فمینیسم رادیکال]]، [[فمینیسم مارکسیستی]]، دل‌مشغولی کمتری به ایده‌ها و نگرش‌ها دارد. تمرکز [[فمینیسم مارکسیست]] در پژوهش‌های مربوط به جایگاه [[زنان]]، بر کار و اقتصاد است. مناسبات اجتماعی مربوط به [[نابرابری جنسی]]، توسط اقتصاد شکل می‌گیرد نه ایده‌ها و نگرش‌ها. با توجه به دل‌مشغولی رهیافت [[فمینیست مارکسیست]] به سازمان کار، توجه خاصی به کار و دستمزد [[زنان]] دارد. اهمیت کار بی‌دستمزد در عرصه خصوصی، که کاملا مرتبط با [[زنان]] است، جدل انگیز است، چرا‌که مارکسیسم عمدتا اقتصاد را با آن‌چه در بازار سرمایه وجود دارد، برابر تصور میکند اما بر خلاف [[فمینیست‌های لیبرال]]، متفکرین [[فمینیست مارکسیست]] با اقتصاد سرمایه‌داری مخالفند و از رهیافت انقلابی برای سرنگونی سرمایه‌داری حمایت می‌کنند. <ref>کریس بیسلی، چیستی فمینیسم، 1385ش، ص 98</ref>

نظریه [[فمینیسم مارکسیستی]]، [[کورجنس]] است. یعنی نظریه‌های آنها تحلیل [[جنسیتی]] ندارد. این واقعیت که [[زنان]] هر طبقه در مقایسه با [[مردان]] آن طبقه محروم‌ترند و نه بالعکس در این نظریه مورد توجه واقع نشده است. تمام مشکلات و مسائل [[زنان]] به نظام سرمایه‌داری نسبت داده شده. <ref>چراغی کوتیانی، خانواده، اسلام و فمینیسم، 1388ش، ص 52</ref>

==راهکار [[فمینیست مارکسیست]]==

ورود [[زنان]] به عرصه کار و اقتصاد نیز راهکار دومی است که [[فمینیسم مارکسیستی]]، آن را پیشنهاد می‌دهد. در این راستا اجتماعی یا عمومی کردن [[کار خانگی]] از طریق تاسیس مراکزی برای انجام [[کارهای خانگی]] [[زنان]]، مثل رستوران‌ها و [[مهدکودک‌ها]] در همین راستا پیشنهاد می‌شوند.<ref>رودگر، فمینیسم، 1394ش، ص 78</ref>

===حذف خانواده===

فمینیسم مارکسیست، با استناد به نظر مورگان مبنی بر [[مادرسالار]] بودن جوامع اولیه بشری، معتقدند عامل بردگی [[زنان]]، پیدایش مالکیت خصوصی در جوامع است و این اسارت تا زمان ادامه نظم بورژوازی، مالکیت و [[خانواده]] بورژوازی تداوم خواهد داشت. نظریه حذف [[خانواده]] در جامعه از راهکارهای فمینیست مارکسیست است. <ref>

[[فمینیست‌های مارکسیست]] از عقاید مارکس و انگلس بهره بردند. اما [[میشل بارت]] را می‌توان از برجسته‌ترین متفکران [[فمینیسم مارکسیست]] دانست. همچنین [[مادام کولونتای]] از معروف‌ترین [[فمینیست‌های مارکسیست]] بود که در انقلاب روسیه نقشی بسزا داشت. وی علناً خواهان نفی نظام [[خانواده]] بود. از دیگر شخصیت‌های [[مارکسیست فمینیست]] می‌توان به [[رزا لوگزامبورگ]] از رهبران [[جنبش زنان کارگر لهستانی]] و هم‌رزمش [[کلارا زتکین]] از رهبران جنبش کارگری آلمان، اشاره نمود.