بدون خلاصۀ ویرایش |
|||
| خط ۴: | خط ۴: | ||
==تاریخچه معلمی زنان در ایران== | ==تاریخچه معلمی زنان در ایران== | ||
برخی، ربابه مرعشی را آغازگر معلمی و آموزش زنان و دختران در خانهاش در سال 1270ش، دانستهاند پس از وی، مهرتاج رخشان، در سال 1280ش، مدرسهای در تهران تاسیس کرد. کتاب «آشنایی با تاریخ مدارس دخترانه» فعالیتهای مهرتاج رخشان در زمینه آموزش زنان را توصیف کرده است. خانم طوبی، در سال 1289ش، یعنی چهار سال بعد از مشروطه، مدرسه دخترانهای با عنوان «عفاف» دایر کرد. تا سال 1290ش، مدارس دخترانه در ایران به 36 باب رسید. در آن دوره، تأمین معلمان مدارس زنانه به دو شیوه صورت میگرفت؛ برخی فارغالتحصیلان مدارس خارجی و برخی دیگر دختران دانشآموخته، با مدرک ششم ابتدایی و بعدها مدرک متوسط، در مدارس داخلی بودند. انقلاب مشروطه بهنقش معلمان زن جنبه دولتی بخشید.<ref>ح[https://ensani.ir/fa/article/547961/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%87 سینی، «وضعیت شغلی معلمان زن در عصر رضاشاه، تابستان»، 1402ش، ص17-19.]</ref> در دوره قاجار دارالمعلمات، نقش مهمی در تربیت معلمان زن داشت. تاریخچه شکلگیری دارالمعلمات بهاقدام میرزا یوسفخان مؤدبالدوله برای آموزش دختران خود بازمیگردد. در زمان رضاشاه دارالمعلمات که در کنار دارالمعلمین فعالیت داشت، به دانشسرای دختران تبدیل شد. در کنار آن نهادهایی مانند کانون بانوان در افزایش معلمان زن نقش داشت. در همین دوره، آموزش خصوصی درون منازل نیز به وفور ادامه یافت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/547961/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%87 حسینی، «وضعیت شغلی معلمان زن در عصر رضاشاه، تابستان»، 1402ش، ص17-19.]</ref> با این حال تا قبل از انقلاب اسلامی زنان نسبت به مردان در ایران کمبودهای آموزشی فراوانی داشتند و بعد از انقلاب توجه بیشتری به آموزش زنان شد. نهضت سوادآموزی و الزام تحصیل دختران در شهرها و روستاها نقش عمدهای در رشد تحصیلات زنان داشت. در نتیجه آموزگاران زن در مقطع ابتدایی بیشتر از مردان شد؛ اما در سایر مقاطع بهویژه تحصیلات تکمیلی وضعیت متفاوت است.<ref>سفیری و ایمانیان، جامعهشناسی جنسیت، 1392ش، ص183.</ref> | برخی، ربابه مرعشی را آغازگر معلمی و آموزش زنان و دختران در خانهاش در سال 1270ش، دانستهاند پس از وی، مهرتاج رخشان، در سال 1280ش، مدرسهای در تهران تاسیس کرد. کتاب «آشنایی با تاریخ مدارس دخترانه» فعالیتهای مهرتاج رخشان در زمینه آموزش زنان را توصیف کرده است. خانم طوبی، در سال 1289ش، یعنی چهار سال بعد از مشروطه، مدرسه دخترانهای با عنوان «عفاف» دایر کرد. تا سال 1290ش، مدارس دخترانه در ایران به 36 باب رسید. در آن دوره، تأمین معلمان مدارس زنانه به دو شیوه صورت میگرفت؛ برخی فارغالتحصیلان مدارس خارجی و برخی دیگر دختران دانشآموخته، با مدرک ششم ابتدایی و بعدها مدرک متوسط، در مدارس داخلی بودند. انقلاب مشروطه بهنقش معلمان زن جنبه دولتی بخشید.<ref>ح[https://ensani.ir/fa/article/547961/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%87 سینی، «وضعیت شغلی معلمان زن در عصر رضاشاه، تابستان»، 1402ش، ص17-19.]</ref> در دوره قاجار دارالمعلمات، نقش مهمی در تربیت معلمان زن داشت. تاریخچه شکلگیری دارالمعلمات بهاقدام میرزا یوسفخان مؤدبالدوله برای آموزش دختران خود بازمیگردد. در زمان رضاشاه دارالمعلمات که در کنار دارالمعلمین فعالیت داشت، به دانشسرای دختران تبدیل شد. در کنار آن نهادهایی مانند کانون بانوان در افزایش معلمان زن نقش داشت. در همین دوره، آموزش خصوصی درون منازل نیز به وفور ادامه یافت.<ref>[https://ensani.ir/fa/article/547961/%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%B4%D8%BA%D9%84%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B5%D8%B1-%D8%B1%D8%B6%D8%A7%D8%B4%D8%A7%D9%87 حسینی، «وضعیت شغلی معلمان زن در عصر رضاشاه، تابستان»، 1402ش، ص17-19.]</ref> با این حال تا قبل از انقلاب اسلامی زنان نسبت به مردان در ایران کمبودهای آموزشی فراوانی داشتند و بعد از انقلاب توجه بیشتری به آموزش زنان شد. نهضت سوادآموزی و الزام تحصیل دختران در شهرها و روستاها نقش عمدهای در رشد تحصیلات زنان داشت. در نتیجه آموزگاران زن در مقطع ابتدایی بیشتر از مردان شد؛ اما در سایر مقاطع بهویژه تحصیلات تکمیلی وضعیت متفاوت است.<ref>سفیری و ایمانیان، جامعهشناسی جنسیت، 1392ش، ص183.</ref> | ||
==وضعیت معلمان زن در غرب== | |||
جایگاه زنان و مردان در نقش معلمی، همسان نیست. جامعهشناسان ثابت کردهاند که آموزگاران مرد دارای موقعیتی مناسبتر هستند و اکثر جایگاههای مهمتر را در اختیار دارند. بهعنوان نمونه در 1989م، تنها 93 زن استاد دانشگاه در بریتانیا وجود داشت که تنها 3 درصد کل استادان را تشکیل میداد. در یک تحقیق دیگر ثابت شده است که از 202 استاد جوان زیر 40 سال، تنها دو نفر زن بودند. در همان سال 1989م، دانشگاه بریستول به حضور یک استاد زن دانشگاه فخر میفروشد. نمونه دیگر، دانشگاههای اسکاتلند است که تنها یکونیم درصد استادان آن زن بودند. در مجموع در بریتانیا تنها یازده درصد اساتید دانشگاه زن بودند که از این تعداد تنها هفده درصد به استادیاری و بالاتر میرسند؛ در حالی که چهلودو درصد مردان بهچنین مقاماتی میرسند. تحقیقات نشان میدهد که زنان در زمینه ارتقای رتبه، ده تا پانزده سال از مردان عقب هستند.<ref>گیرنت، زمینه جامعهشناسی کار، 1382ش، ص306.</ref> | |||
==انگیزهها و اهداف معلمان زن== | ==انگیزهها و اهداف معلمان زن== | ||
معلمان زن انگیزهها و اهداف متفاوتی در رویآوری به نقش معلمی داشتند، از جمله: | معلمان زن انگیزهها و اهداف متفاوتی در رویآوری به نقش معلمی داشتند، از جمله: | ||
| خط ۳۵: | خط ۳۸: | ||
#توقعات نامناسب و بیش از حد اولیاء و مربیان از معلمان زن، مشکلاتی را برای آنها ایجاد میکند.<ref>«[https://www.irna.ir/news/85457952/%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D8%A8%D8%B1-%D9%84%D9%88%D8%AD-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D مشق عشق بر لوح سفید کودکان، چرا بانوان معلمی را ترجیح میدهند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | #توقعات نامناسب و بیش از حد اولیاء و مربیان از معلمان زن، مشکلاتی را برای آنها ایجاد میکند.<ref>«[https://www.irna.ir/news/85457952/%D9%85%D8%B4%D9%82-%D8%B9%D8%B4%D9%82-%D8%A8%D8%B1-%D9%84%D9%88%D8%AD-%D8%B3%D9%81%DB%8C%D8%AF-%DA%A9%D9%88%D8%AF%DA%A9%D8%A7%D9%86-%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B9%D9%84%D9%85%DB%8C-%D مشق عشق بر لوح سفید کودکان، چرا بانوان معلمی را ترجیح میدهند»، خبرگزاری ایرنا.]</ref> | ||
==معلمی زن از نظر اسلام== | ==معلمی زن از نظر اسلام== | ||
بهطور کلی معلمی در اسلام در میان زنان از صدر اسلام رایج بوده است، بهعنوان نمونه گفته شده است که «الشفاء» دختر عبدالله العدويه از قبيله بنيعدي نخستين معلم زن در اسلام بود. او به حفصه، همسر رسول خدا، خواندن و نوشتن آموزش داد. او با علم طب هم آشنایی داشت. گفته شده است که عایشه نیز جایگاه معلمی داشته است. شواهد زیادی وجود دارد که فاطمه زهرا برای زنان جلسات تدریس عمومی و خصوصی داشته است. نقل روایات نیز یک نوع از تعلیمات رایج میان مسلمانان صدر اسلام بوده و تنها از امسلمه همسر پیامبر 378 حدیث نقل شده است. همسران دیگر پیامبر نظیر میمونه دختر حارث و زینب دختر جحش در بخش آموزش معارف اسلامی فعال بودهاند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/101591/%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D8%B]</ref> | بهطور کلی معلمی در اسلام در میان زنان از صدر اسلام رایج بوده است، بهعنوان نمونه گفته شده است که «الشفاء» دختر عبدالله العدويه از قبيله بنيعدي نخستين معلم زن در اسلام بود. او به حفصه، همسر رسول خدا، خواندن و نوشتن آموزش داد. او با علم طب هم آشنایی داشت. گفته شده است که عایشه نیز جایگاه معلمی داشته است. شواهد زیادی وجود دارد که فاطمه زهرا برای زنان جلسات تدریس عمومی و خصوصی داشته است. نقل روایات نیز یک نوع از تعلیمات رایج میان مسلمانان صدر اسلام بوده و تنها از امسلمه همسر پیامبر 378 حدیث نقل شده است. همسران دیگر پیامبر نظیر میمونه دختر حارث و زینب دختر جحش در بخش آموزش معارف اسلامی فعال بودهاند.<ref>[https://www.mehrnews.com/news/101591/%D8%AF%D8%B1%D8%AE%D8%B4%D8%B4-%D8%B2%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%B3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%B9%D8%B1%D8%B5%D9%87-%D8%B9%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D8%AF%D8%B1-%D8%B5%D8%AF%D8%B]</ref> | ||
