طلاق در قرآن: تفاوت میان نسخه‌ها

2ـ طلاق غیر رجعی (بائن): برای بعد از جدا شدن است. سوره بقره، آیه 230  

عده عبارت است از این‌که [[زن]] در آن مدت از [[ازدواج]] خودداری کند تا آن مدت تمام شود.<ref> طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج19، ص312.</ref> زن مطلقه در زمان عده با هیچ [[مردی]] نباید ازدواج و تمکین کند.<ref> طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن،ج2، ص230.</ref> زنان باید تا سه بار پاکی، از ازدواج خودداری کنند.<ref>سوره البقره، آیه228</ref> از طرفی [[مردان]] هم باید حساب دقیق عده را داشته باشند.<ref>سوره الطلاق، آیه1</ref> مراد از [[طلاق]] دادن برای عده، طلاق دادن برای زمان عده است. معیار عده، شمارش دقیق عدد حیض و پاک شدن [[زن]] است. در زمان عده زن حق [[نفقه]] و سکنی دارد و [[همسرش]] باید مخارجش را بدهد و نمی‌تواند او را از منزل بیرون کند. حق [[شوهر]] هم رجوع به طلاق و از سرگیری زندگی مشترک است. <ref> طباطبایی، المیزان، ج19، ص312.</ref>

توصيه قرآن براي ادامه زندگي مشترك به [[همسر]] سابق است. رجوع [[مرد]] به [[زن]] به‌ قصد اصلاح مشكلات، موجب نجات خانواده و بهبود روابط مي‌شود. <ref>آلوسي، روح المعاني، ج1، ص528.</ref> همچنان که قرآن <ref>سوره البقره، آیه228</ref> می‌خواهد بفهماند اگر [[زنان]] [[مطلقه]] قصد اصلاح دارند، شوهرانشان به آن‌ها سزاوارترند. این سزاواری به این است که [[شوهر]] در ایام عده بدون عقد مجدد می‌تواند به عقد اولش برگردد و آن زن را دوباره همسر خود کند.<ref> طباطبايي، الميزان في تفسير القرآن، ج2، ص230</ref> سزاوارتر بودن شوهر با مبالغه‌آميز بودن كلمه «أحق» نشان‌دهنده ميزان محبوبيت اين عمل نزد خداوند است. البته احق بودن زوج در رجوع به زن فقط قبل از رسيدن به انتهاي زمان عده مي‌باشد و پس از آن، زن مطلقه در انتخاب  همسر مناسب خود اصلح است.

==خطاب به [[مردان]]==

توصیه قرآن به [[مردان]] پرداخت هدیه به [[زوجه]] است . خداوند می‌فرماید: «وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدَرُهُ مَتَاعًا بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ»<ref> سوره البقره، آیه 236</ref>؛  هدیه دادن به زوجه در صورت تعیین نشدن [[مهریه]] حین عقد و آمیزش نداشتن واجب است و میزان پرداخت آن  بستگی به قدرت توانایی [[شوهر]] دارد و باید متناسب با شئون [[زن]] باشد.<ref> مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج2، ص200.</ref>  کلمه «معروف» نشان دهنده مراعات نمودن مسائل عرفی و اجتماعی در هدیه دادن است.<ref> قرائتی، تفسیر نور، ج1، ص370.</ref> این حکم در آیه «فَمَتِّعُوهُنَّ وَسَرِّحُوهُنَّ سَرَاحًا جَمِيلًا» <ref>سوره الاحزاب، آیه49.</ref> نیز به آن اشاره شده است و مردان را موظف به پرداخت هدیه و رها کردن زن بدون خشونت می‌نماید.<ref> قرشی بنابی، تفسیر احسن الحدیث، ج1، ص378.</ref>

بر اساس آیه قرآن «لَا تُخْرِجُوهُنَّ مِنْ بُيُوتِهِنَّ وَلَا يَخْرُجْنَ إِلَّا أَنْ يَأْتِينَ بِفَاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ» <ref> سوره الطلاق، آیه1</ref> دستور به اخراج نکردن [[زن]] [[مطلقه]] از منزل مشترک و بیرون نرفتن [[زنان]] می‌کند. علل تشریع این حکم اسلامی؛ حفظ احترام زن، ایجاد زمینه برای انصراف از [[طلاق]] و تحکیم پیوند [[زناشویی]] است. گرچه بسیاری به این حکم نیستند ولی پشت پا زدن به این حکم اسلامی موجب جدایی دائم می‌شود. درحالی که اگر این حکم اجرا بشود غالبا به آشتی و صلح منجر می‌شود.<ref> مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج24، ص222.</ref>  مگر در موارد خاصی نظیر زنا یا آزار اهل خانه از سوی زن که ادامه حضور زن باعث مشکلات بیش‌تر می‌شود. در چنین صورتی مجوز اخراج زن مطلقه داده شده است. <ref> قرائتی، تفسیر نور، ج10، ص95.</ref>

تسریح به احسان و امساک به معروف برای زمان رجوع است. مراد از امساک به معروف در آیه «الطَّلَاقُ مَرَّتَانِ فَإِمْسَاكٌ بِمَعْرُوفٍ أَوْ تَسْرِيحٌ بِإِحْسَانٍ»<ref>سوره البقره، آیه229.</ref> این است که [[زوج]] با رجوع سبب آزار و اذیت [[زن]] نشود. بلکه رجوع باید عاملی برای اصلاح و سازش [[زن]] و [[شوهر]] گردد و هروقت قصد آزار و اذیت زن باشد رجوع حرام است. مقصود از تسریح به احسان این است که جدایی هم باید با احسان توأم باشد و حق زن رعایت شود. نکره بودن معروف و احسان دلالت بر بالاترین حد اعلای آن دارد. پس هم نگه‌داری و هم جدایی باید با روش پسندیده و احسان باشد.<ref> طیب، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج2، ص459.</ref>

آیه «لَا يَحِلُّ لَكُمْ أَنْ تَأْخُذُوا مِمَّا آتَيْتُمُوهُنَّ شَيْئًا»<ref>سوره البقره، آیه229.</ref>  دلالت بر این مسأله دارد که [[مرد]] حق پس گرفتن [[مهریه]] و چیزهایی که به [[زن]] داده را ندارد مگر در [[طلاق]] خلع که زن از مرد تمکین نکند و تقاضای طلاق کند. البته درصورت عدم سازش و خوف عقلایی از عمل نکردن به تکالیف زناشویی بخشش مهریه و طلاق مانعی ندارد.<ref>طیب، اطیب البیان فی تفسیر القرآن، ج2، ص459.</ref>

طبق آیه «أَسْكِنُوهُنَّ مِنْ حَيْثُ سَكَنْتُمْ مِنْ وُجْدِكُمْ وَلَا تُضَارُّوهُنَّ لِتُضَيِّقُوا عَلَيْهِنَّ  وَإِنْ كُنَّ أُولَاتِ حَمْلٍ فَأَنْفِقُوا عَلَيْهِنَّ حَتَّى يَضَعْنَ حَمْلَهُنَّ  فَإِنْ أَرْضَعْنَ لَكُمْ فَآتُوهُنَّ أُجُورَهُنَّ» <ref>سوره الطلاق، آیه6</ref> تأمین مسکن مناسب، ضررنزدن به [[زن]]، تأمین لباس و [[نفقه]] زن در زمان عده بر عهده [[مرد]] می‌باشد و درصورت بارداری زن پرداخت نفقه تا زمان وضع حمل و پس از آن اجرت شیردهی بر ذمه [[پدر]] می‌باشد. <ref> طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج19، ص532.</ref>

==خطاب به هردو==

خداوند خطاب به [[زن]] و [[مردی]] که خوف جدایی دارند، توصیه به‌انتخاب یک حکم از خویشاوندان [[مرد]] و یک حکم از خویشاوندان زن می‌نماید: «وَإِنْ خِفْتُمْ شِقَاقَ بَيْنِهِمَا فَابْعَثُوا حَكَمًا مِنْ أَهْلِهِ وَحَكَمًا مِنْ أَهْلِهَا إِنْ يُرِيدَا إِصْلَاحًا يُوَفِّقِ اللَّهُ بَيْنَهُمَا»<ref>سوره النساء، آیه35</ref> صاحب کشاف، «حکم» را فرد مورد اعتماد و دارای نفوذ کلام و منطق نافذ می‌داند که عادلانه داوری کند و قصدش اصلاح زوجین باشد. وی علت حکمیت خویشاوندان را سه عامل می‌داند: با خبر بودن آن‌ها از واقعیات جاری، علاقه به اصلاح به‌واسطه خویشاوندی و آسان‌تر بودن اسرار زوجین نزد خویشاوندان.<ref>زمخشری، الکشاف عن حقائق  التنزیل، ج1، ص508.</ref> رشیدرضا صاحب تفسیر المنار، تشکیل حکمیت را واجب می‌داند و معتقد است حکمیت در میان مسلمین عملا وجود ندارد و طبعا از مزایای آن مردم بهره‌مند نمی‌شوند و مرتب [[طلاق]]‌ها و جدایی‌ها صورت می‌گیرد.<ref>رشیدرضا، تفسیر المنار، ج5، ص77.</ref>

بنا به آیه«وَأْتَمِرُوا بَيْنَكُمْ بِمَعْرُوفٍ» <ref>سوره الطلاق، آیه6</ref> خطاب به [[زن]] و [[مرد]] [[مطلقه]] توصیه به مشورت در باب نگه‌داری فرزند شده است تا به‌نحوی پسندیده و عادی به توافق برسند به‌طوری‌ که هیچ یک از آن دو و فرزندشان متضرر نشوند.<ref> طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، ج19، ص317</ref>

انتخاب دو شاهد برای امر [[طلاق]] واجب و ضروری است. بنا به آیه «أَشْهِدُوا ذَوَيْ عَدْلٍ مِنْكُمْ وَأَقِيمُوا الشَّهَادَةَ لِلَّهِ  ذَلِكُمْ يُوعَظُ بِهِ مَنْ كَانَ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ»<ref>سوره الطلاق، آیه2</ref> خداوند دستور به انتخاب دو [[مرد]] عادل برای شهادت حین طلاق می‌دهد تا اگر در آینده اختلافی روی دهد، هیچ‌یک از طرفین نتوانند واقعیت‌ها را انکار کنند. وظیفه شهود برپاداشتن شهادت برای خداست تا مبادا تمایل قلبی شهود به یکی از طرفین مانع شهادت به‌حق شود.<ref> مکارم شیرازی، تفسیر نمونه، ج24، ص234.</ref>

خداوند خطاب به [[زنان]] و [[مردان]] [[مطلقه]] می‌فرماید: «وَمَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يَجْعَلْ لَهُ مَخْرَجًا وَيَرْزُقْهُ مِنْ حَيْثُ لَا يَحْتَسِبُ»