صنعت بدن: تفاوت میان نسخه‌ها

==فرایند شکل‌گیری صنعت بدن==

شکل‌گیری صنعت بدن دارای فرایند معینی بوده است. از لحاظ تاریخی، در ابتدا تغییرات بدنی توسط پزشکان صورت می‌گرفت و هدف آنها حفظ اشکال طبیعی بدن بوده است، اما امروزه، این توازن بهم خورده است و اغلب بخش‌های صنعت بدن به نوعی بر علیه اشکال طبیعی بدن عمل می‌کند و تغییرات زیبایی‌خواهانه بیشتر از تلاش برای اندام طبیعی شده است.<ref>محمودی و محدثی گیلوایی، «مطالعه جامعه‌شناختي صنعت بدن: مطالعه كيفي دلايل و پيامدهاي جراحي‌هاي زيبايي زنان ساكن شهر تهران»، 1396ش، ص524.</ref>

==تبیین‌های نظری صنعت بدن==

نظریه برچسب‌زنی مبحث داغ‌های اجتماعی «تیپ بدن» را مطرح کرد که طبق آن چاقی و هیکل درشت انحراف است و افراد چاق بسان افراد منحرف دسته‌بندی خواهد شد.<ref>Sissem  et.al, The stigmatization of women of size2003, p4</ref> همچنین طبق نظریه فوق اگر اشخاص قادر به کنترل مصرف میزان کالری بدن نباشند، منحرف دانسته خواهد شد.<ref>.Sissem  et.al, The stigmatization of women of size2003, p8</ref> طبق تحقیقات، در امریکا زنان چاق را تنبل، غیر مفید و زشت می‌شمارند.<ref>.Sissem  et.al, The stigmatization of women of size2003, p10</ref>

امروزه صنایع عظیمی از جراحی‌های بدنی، تجارت کاهش وزن و حفظ تناسب اندام در جهان ایجاد شده است و اتفاقا به شکل عجیبی رونق یافته است.<ref>.Shiling, Chris. The Body and Social Theory. 1993, introduction</ref> این صنعت به اندازه‌ای گسترش یافته که بر بخش‌های مختلف جامه نظیر صنعت دخانیات، صنعت پوشاک، خودرو و بسیاری از بخش‌های دیگر جامعه تأثیر داشته است و حتی جوامع را وادار به تولید جنس‌های بنجل با ظاهری زیبا کرده است.<ref>نصیری، «صنعت بدن: بصری‌سازی هویت و نظام مطلوبیت ذهنی زنان»، 1402ش، ص86.</ref>  

اوقات فراغت تأثیر زیادی بر صنعت بدن دارد. یک مورد نسبتا عجیب آن‌را بوردیو ذکر می‌کند که در آن صنعت اوقات فراغت و صنعت بدن در تعامل با همدیگر قرار می‌گیرند. از نظر او در دنیای معاصر در برخی مواقع محیط‌های ورزشی و اجتماعی به‌عنوان بازار ازدواج عمل می‌کند. در چنین شرایطی عمل به اقتضائات صنعت بدن پشتوانه اصلی افراد جویای ازدواج است؛ یعنی، صنعت اوقات فراغت فراهم‌کننده مکان و صنعت بدن عامل مؤثر بر موضع کنشگران یک عمل واحد است.<ref>.Shiling, Chris. The Body and Social Theory, 1993, p184</ref>  

در دوران مدرن مدهای بدنی ارزشمند شده است، هرچند نحوه تطبیق مدهای بدنی در طبقات اجتماعی متفاوت است اما ذات ارزشمندی آن به یک اصل مبدل شده است.<ref>Shiling, Chris. The Body and Social Theory, 1993, p148</ref> بازار مد باعث گسترش صنعت بدن است. دلیل آن تغییرات نظام اجتماعی است. در نظام‌های اجتماعی معاصر نشانه‌هایی نظیر نشان خانوادگی و امثال آن از بین رفته است و به جای آن تعامل اجتماعی و مصرف‌گرایی قرار گرفته است، صنعت بدن در محور مصرف‌گرایی مدواره معاصر قرار دارد.<ref>.Turner, The Body and Society, 1984, p109</ref>

صنعت بدن دارای برخی بخش‌های مجرمانه نیز است، با توجه به ضعف معنویت و تقویت گرایش‌های مادی چنین تجارتی قابل پیش‌بینی بوده است. اما در عین‌حال، حجم و وقایع هولناک مرتبط با این بخش از صنعت بدن توجه بسیاری از محققان را برانگیخته است و تحقیقات جداگانه‌ای را شکل داده است که در نتیجه حوزه‌ مستقلی از جرم‌شناسی ایجاد شده است. در این بخش از صنعت بدن برخی گروه‌های تبهکار و بزه‌کار از تجارت با بدن اشخاص یا از تجارت با اعضای بدن انسان‌ها نفع می‌برند. یکی از عوامل رونق یافتن تجارت اعضای بدن گروه‌های تبهکار قاچاق انسان و همچنین نقش استعمار در رونق یافتن آن بوده است.<ref>شاه اسماعیلی و سوری، «قوانین و مقررات، فرصت‌ها و تهدیدها»، 1389ش، ص8.</ref> هرچند عوامل رشد صنعت بدن به عوامل فوق منحصر نیست و خلاء قانونی و نابرابری اجتماعی نیز در شمار عوامل شکل دهنده این پدیده نامیمون است.<ref>دوکوسا، «فروش کلیه برای تأمین هزینه زمستان»، 1387ش، ص50.</ref>

صنعت رژیم غذایی با صنعت بدن ارتباط نزدیکی دارد. بسیاری از غذاها به مدد صنعت بدن با قیمت‌های بیشتری به فروش می‌رسند. صنایع رژیم غذایی تبلیغات عظیمی از تصاویر محدود راجع به بدن زنان ارائه می‌کند، این انتظارات بر زنان جامعه‌ فشار عظیمی وارد می‌کند؛ طبق این تبلیغات تنها انواع محدودی از بدن در جامعه پذیرفته خواهند شد. بدن زنان باید لاغر و عاری از چربی باشد. زنان نیز با این تبلیغات فریب می‌خورند و در چرخه‌ای از رژیم‌های غذایی ناسالم و مخرب می‌افتند که گمان می‌کنند‌، مصرف آنها برای حفظ تناسب بدن ضروری هستند. بدین شکل صنعت بدن توسط زنان به شکل فزاینده رونق می‌گیرد.<ref>.Orbach, Susie, , Fat is a Feminist Issue, 1988, p31</ref> ''هرچند واکنش‌های نیز نسبت به رواج صنعت بدن در میان زنان وجود داشته است و  برخی از زنان در واکنش به این فشار تبلیغاتی بدن چاق را انتخاب می‌کنند تا با تحریفات صنایع غذایی راجع به بدن مقابله کنند''.<ref>.Orbach, Fat is a Feminist Issue, 1988, p44</ref>

طبق تحقیق علمی هویت‌بصری و زیبا جلوه کردن لباس در بدن مهم‌ترین عامل تعیین جایگاه برندهای تولید لباس در دوران معاصر است.<ref>خانی و طهماسبی آقبلاغی، « الگوی برندسازی و رتبه بندی عوامل موثر برندسازی در صنعت لباس»، 1402ش، ص19.</ref> جان فیک بر اساس نظریه آلتوسر، ارتباط صنعت پوشاک و صنعت بدن را در قالب یک مثال بیشتر توضیح می‌دهد. پوشیدن کفش پاشنه بلند باعث رونق یافتن صنعت بدن توسط بخش خاصی از اعضای بدن زنان است، این عمل با مشارکت زنان برای زیبا جلوه کردن تحقق می‌یابد. چنین کفش‌هایی فعالیت‌های روزمره زنان را محدود خواهد ساخت و باعث اختلال در راه رفتن سریع آنان خواهد شد. در عین‌حال این گونه رفتارها از سوی زنان صورت می‌گیرد، دلیل آن تجاری شدن نمادهای زیبایی در جامعه است. انسان‌ها وادار به عمل کردن بر طبق اقتضائات چنین‌نمادهایی هستند.<ref>.Fiske, Introduction to communication studies, 1990, p175</ref> آمار ذیل نیز ارتباط نزدیک صنعت پوشاک و صنعت بدن در جهان معاصر را نشان می‌دهد. صنعت پوشاک بیشتر از 23 میلیون کارگر در جهان دارد که حدود 75 درصد آن زن هستند. اما مانکن‌ها و مدل‌ها درآمد عظیمی در این حوزه دارند. به گونه‌ای که در امریکا در دهه 1940 روزی 25 دلار می‌گرفتند، در دهه 1970 به حدود 5 هزار دلار و در دهه 1990 به 15 تا 25‌هزار دلار افزایش یافته است. البته درآمد مدل‌های موفق بسیار بیشتر از این ارقام است.<ref>Craik, The face of fashion: cultural studies in fashion, 1994, p85</ref>  

===1. کالایی شدن بدن زنان===

برخی از اندیشمندان مشهور غربی فشارهای اصلی صنعت بدن را متوجه بدن زنان می‌دانند، از نظر آنها زنان مجبورند برای تحقق اهداف صنعت بدن بر چرخه‌هایی از پرخوری و گرسنگی تمرکز کنند. در نتیجه میکانیسم طبیعی گرسنگی در بدن‌ آنان مختل خواهد شد. همچنین در نتیجه به دلیل انتظارات صنایع غذایی و رسانه‌ها برای چاق شدن، ناچار به پرخوری هستند. علاوه بر این، باید برای به دست آوردن دل مردان خود را کالایی فرض کنند که همه ارزش او به ظاهرش است.<ref>Orbach, Susie, , Fat is a Feminist Issue, 1988, p2930</ref>