| خط ۱۳۲: | خط ۱۳۲: | ||
==پیامدهای فرهنگی مهاجرت== | ==پیامدهای فرهنگی مهاجرت== | ||
پیامدهای فرهنگی مهاجرت در مبدأ و مقصد، بهویژه در ایران و کشورهای مهاجرپذیر، در چارچوب تبادل فرهنگی و تقویت همزیستی مسالمتآمیز قابل تحلیل است. مهاجران ایرانی با انتقال ارزشهای فرهنگی مانند حفظ حجاب و آداب اجتماعی به کشورهای اروپایی، به غنای تنوع فرهنگی و تقویت پلورالیسم در جوامع میزبان کمک میکنند. این پدیده همچنین از طریق (انتقال دانش، هنر و ارزشهای بومی) زمینهای برای تعامل متقابل و شناخت عمیقتر بین تمدنها فراهم میسازد. در کشورهای مقصد، این فرآیند به چندفرهنگیشدن جامعه و توسعه مدلهای نوین همگرایی فرهنگی منجر میشود که در قالب پذیرش متقابل و احترام به تفاوتها تجلی مییابد. چنین تعاملی در نهایت نه تنها به حفظ هویتهای فرهنگی اصیل کمک میکند، بلکه به تولد فرمهای هیبریدی فرهنگی و تقویت تابآوری اجتماعی در سطح جهانی میانجامد.<ref>[ | پیامدهای فرهنگی مهاجرت در مبدأ و مقصد، بهویژه در ایران و کشورهای مهاجرپذیر، در چارچوب تبادل فرهنگی و تقویت همزیستی مسالمتآمیز قابل تحلیل است. مهاجران ایرانی با انتقال ارزشهای فرهنگی مانند حفظ حجاب و آداب اجتماعی به کشورهای اروپایی، به غنای تنوع فرهنگی و تقویت پلورالیسم در جوامع میزبان کمک میکنند. این پدیده همچنین از طریق (انتقال دانش، هنر و ارزشهای بومی) زمینهای برای تعامل متقابل و شناخت عمیقتر بین تمدنها فراهم میسازد. در کشورهای مقصد، این فرآیند به چندفرهنگیشدن جامعه و توسعه مدلهای نوین همگرایی فرهنگی منجر میشود که در قالب پذیرش متقابل و احترام به تفاوتها تجلی مییابد. چنین تعاملی در نهایت نه تنها به حفظ هویتهای فرهنگی اصیل کمک میکند، بلکه به تولد فرمهای هیبریدی فرهنگی و تقویت تابآوری اجتماعی در سطح جهانی میانجامد.<ref>[https://quarterly.risstudies.org/article_3026.html زرقانی و موسوی، «مهاجرتهای بینالمللی و امنیت ملی»، ۱۳۹۲ش، ص۲۲-۱۷.]</ref> | ||
==قوانین مهاجرت== | ==قوانین مهاجرت== | ||
سیاستهای مهاجرتی در سطح جهانی عموماً در دو قالب کلی «امنیتمحور» و «توسعهمحور» دستهبندی میشوند. ایران به عنوان نمونه بارز رهیافت امنیتمحور، قوانین مهاجرت خود را تحت مدیریت مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی عمدتاً بر پایه ملاحظات امنیتی و کنترل مرزی طراحی کرده است که شامل مکانیزمهایی نظیر ثبتنام، صدور کارتهای اقامت موقت (مانند کارت آمایش)، و اعمال محدودیتهای گسترده در اشتغال، تحصیل و دسترسی به خدمات برای مهاجران بهویژه اتباع افغان میشود. در مقابل، کشورهای توسعهیافتهای مانند کانادا، آلمان و ایالات متحده از الگوی توسعهمحور پیروی میکنند که بر جذب سرمایه انسانی متخصص، ارائه برنامههای پناهندگی ساختاریافته، ویزاهای تحصیلی و تسهیلات ادغام اجتماعی (نظیر آموزش رایگان و حمایت از یکپارچگی اجتماعی) متمرکز است. این تفاوت در پارادایم حکمرانی مهاجرت، بازتابی از شرایط اقتصادی، اولویتهای سیاسی و سطح تعهدات بینالمللی کشورها است.<ref>[ | سیاستهای مهاجرتی در سطح جهانی عموماً در دو قالب کلی «امنیتمحور» و «توسعهمحور» دستهبندی میشوند. ایران به عنوان نمونه بارز رهیافت امنیتمحور، قوانین مهاجرت خود را تحت مدیریت مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی عمدتاً بر پایه ملاحظات امنیتی و کنترل مرزی طراحی کرده است که شامل مکانیزمهایی نظیر ثبتنام، صدور کارتهای اقامت موقت (مانند کارت آمایش)، و اعمال محدودیتهای گسترده در اشتغال، تحصیل و دسترسی به خدمات برای مهاجران بهویژه اتباع افغان میشود. در مقابل، کشورهای توسعهیافتهای مانند کانادا، آلمان و ایالات متحده از الگوی توسعهمحور پیروی میکنند که بر جذب سرمایه انسانی متخصص، ارائه برنامههای پناهندگی ساختاریافته، ویزاهای تحصیلی و تسهیلات ادغام اجتماعی (نظیر آموزش رایگان و حمایت از یکپارچگی اجتماعی) متمرکز است. این تفاوت در پارادایم حکمرانی مهاجرت، بازتابی از شرایط اقتصادی، اولویتهای سیاسی و سطح تعهدات بینالمللی کشورها است.<ref>[https://sid.ir/paper/1033815/fa رستگاری و همکاران، «ایرانیان خارج از کشور؛ فرصت یا تهدید»، ۱۴۰۰ش، ص۲۵-۲۴۸.]</ref> | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
ایراندوست، کیومرث و همکاران، «تحلیل دگرگونی الگوی مهاجرت داخلی کشور با تأکید بر مهاجرتهای شهری»، مطالعات شهری، سال۲، شماره۶، ۱۳۹۲ش. | |||
پاسندی یساقی، فاطمه؛ علمی، زهرا، «بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت زنان از ایران با تاکید بر شاخص فلاکت و کنترل فساد»، اقتصاد باثبات، سال۵، شماره۲، ۱۴۰۳ش. | پاسندی یساقی، فاطمه؛ علمی، زهرا، «بررسی عوامل مؤثر بر مهاجرت زنان از ایران با تاکید بر شاخص فلاکت و کنترل فساد»، اقتصاد باثبات، سال۵، شماره۲، ۱۴۰۳ش. | ||
«چالشها و مشکلات مهاجرت خانمها در مقابل آقایان»، وبسایت ویزاپیک، تاریخ درج مطلب: ۲۴ مهر ۱۴۰۳ش. | |||
حقیقتطلب، پیمان، «ایران و صورت مسئله مهاجران افغانستانی، پایانی بر میزبانی 40 ساله»، وبسایت مگایران، تاریخ درج مطلب: ۱۱ تیر ۱۴۰۴ش. | |||
حیدری، آرمان؛ ترکان، رحمتاله، «مطالعه پدیدارشناختی مهاجرت بینالمللی دختران تحصیلکردۀ ایرانی (مورد مطالعه دختران مراجعهکننده به اداره تعاون، کار و رفاه اجتماعی شهرستان اصفهان) »، جامعهشناسی کاربردی، سال۳۶، شماره۱، ۱۴۰۴ش، ص۲۶. | |||
راغب، علی؛ کرمی، مهناز، «فراتركيب علل مهاجرت نخبگان ايراني و راهكارهاي ممانعت از آن»، نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، سال۱۹، شماره۳۸، ۱۴۰۳ش. | راغب، علی؛ کرمی، مهناز، «فراتركيب علل مهاجرت نخبگان ايراني و راهكارهاي ممانعت از آن»، نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، سال۱۹، شماره۳۸، ۱۴۰۳ش. | ||
رستگاری، ثمینا و همکاران، «ایرانیان خارج از کشور؛ فرصت یا تهدید»، انجمن ایرانی مطالعات فرهنگی و ارتباطات، سال۱۷، شماره۶۲، ۱۴۰۰ش. | |||
رضایی، مریم؛ صادقی، رسول، «سودای مهاجرت: تمایل ایرانیها به مهاجرت و عوامل تعیینکننده آن»، پژوههای جامعهشناسی معاصر، سال۱۰، شماره۱۸، ۱۳۹۹ش. | رضایی، مریم؛ صادقی، رسول، «سودای مهاجرت: تمایل ایرانیها به مهاجرت و عوامل تعیینکننده آن»، پژوههای جامعهشناسی معاصر، سال۱۰، شماره۱۸، ۱۳۹۹ش. | ||
زرقانی، سیّدهادی؛ موسوی، سیّدهزهرا، «مهاجرتهای بینالمللی و امنیت ملی»، مطالعات راهبردی، سال۱۶، شماره۱، ۱۳۹۲ش. | |||
شریفی، علی و همکاران، «درهمتنیدگیهای ساخت اجتماعی جنسیت و مهاجرتهای مستقل بینالمللی زنان ایرانی»، نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، سال۱۸، شماره۳۶، ۱۴۰۲ش. | شریفی، علی و همکاران، «درهمتنیدگیهای ساخت اجتماعی جنسیت و مهاجرتهای مستقل بینالمللی زنان ایرانی»، نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، سال۱۸، شماره۳۶، ۱۴۰۲ش. | ||
| خط ۱۵۳: | خط ۱۶۱: | ||
فیروزی سوره، راضیه و همکاران، «تحلیل اجتماعی تمایل به مهاجرت دانشگاهیان : مطالعه موردی دانشجویان تحصیلات تکمیلی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاداسلامی تهران»، جامعهشناسی آموزشوپرورش، سال۶، شماره۱، ۱۳۹۹ش. | فیروزی سوره، راضیه و همکاران، «تحلیل اجتماعی تمایل به مهاجرت دانشگاهیان : مطالعه موردی دانشجویان تحصیلات تکمیلی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاداسلامی تهران»، جامعهشناسی آموزشوپرورش، سال۶، شماره۱، ۱۳۹۹ش. | ||
عبداللهی و رضایی، «تمایل به مهاجرت از ایران و عوامل مؤثر بر آن: نتایج تحلیل ثانویه پیمایش سرمایه اجتماعی در سال 1397»، ۱۴۰۱ش، ص۱۶۱. | |||
علمی، زهرا، پاسندییساقی، فاطمه، «عوامل مؤثر بر مهاجرت از ایران با تأکید بر تورم و بیکاری»، نامه انجمن جمعیتشناسی ایران، سال۱۹، شماره۳۸، ۱۴۰۳ش. | |||
کستلز، استفن؛ میلر، مارک جی، «عصر مهاجرت جابهجایی بینالمللی جمعیت در دنیای مدرن»، ترجمه علی طایفی، تهران، انتشارات جامعهشناسان، ۱۳۹۶ش. | کستلز، استفن؛ میلر، مارک جی، «عصر مهاجرت جابهجایی بینالمللی جمعیت در دنیای مدرن»، ترجمه علی طایفی، تهران، انتشارات جامعهشناسان، ۱۳۹۶ش. | ||
محمدی، امیرخان، «پیامدهای مهاجرت افغانها به ایران از سال ۱۳۵۷ به بعد»، پایاننامه کارشناسیارشد، دانشگاه جامعه المصطفی العالمیه، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، ۱۳۸۵ش. | |||
مسی، داگلاس، نظریههای مهاجرتهای بینالمللی بازنگری و ارزشیابی، ترجمه پریدخت وحیدی، گزیده مسایل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی. شماره143، ۱۳۶۴ش. | مسی، داگلاس، نظریههای مهاجرتهای بینالمللی بازنگری و ارزشیابی، ترجمه پریدخت وحیدی، گزیده مسایل اجتماعی، سیاسی و اقتصادی. شماره143، ۱۳۶۴ش. | ||
مویر، ریچارد، درآمدی نو به جغرافیای سیاسی، ترجمه دکتر دره میرحیدر و سیّدیحیی صفوی، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۷۹ش. | مویر، ریچارد، درآمدی نو به جغرافیای سیاسی، ترجمه دکتر دره میرحیدر و سیّدیحیی صفوی، تهران، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، ۱۳۷۹ش. | ||
نقدی، اسداله؛ بلالی، اسماعیل، «مسئله اجتماعی خاموش و نامرئی: کاهش شانس ازدواج برای دختران روستایی (با تاکید بر یافتههایی از نقاط روستایی همدان)»، توسعه روستایی، سال۲، شماره۲، ۱۳۸۹ش. | |||
Castles, Stephen, and Miller, Mark, J., The Age of Migration (3rd ed.), New York: Guilford Press, 2003. | Castles, Stephen, and Miller, Mark, J., The Age of Migration (3rd ed.), New York: Guilford Press, 2003. | ||
