بدون خلاصۀ ویرایش |
سلمان قاسمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
امواج فمینیسم؛ | امواج فمینیسم؛ دورهها و تطورات تاریخی فمینیسم. | ||
جنبش فمینیسم بهلحاظ تاریخی و معرفتی به سه موج تقسیم میشود. مشخصه آشکار فمینیسم، پشتیبانی از برابری همه افراد در ساختارهای مختلف اجتماعی، اقتصادی و در مواجهه با قانون است. با این وجود، بین جریانهای مختلف | جنبش فمینیسم بهلحاظ تاریخی و معرفتی به سه موج تقسیم میشود. مشخصه آشکار فمینیسم، پشتیبانی از برابری همه افراد در ساختارهای مختلف اجتماعی، اقتصادی و در مواجهه با قانون است. با این وجود، بین جریانهای مختلف | ||
| خط ۲۴: | خط ۲۴: | ||
اعلامیه اصول عقاید سنکافالز و آثار رهبران جنبش، خواستههای نسبتا متنوعی را از موج اول جنبش فمنیستی نشان میدهد. آنان درپی تغییر بسیاری از نهادها بودند. از حقوق فردی و سیاسی زنان گرفته تا نوع لباس، '''[[خانواده]]'''، ازدواج و دین. مهمترین این خواستهها عبارتند از: | اعلامیه اصول عقاید سنکافالز و آثار رهبران جنبش، خواستههای نسبتا متنوعی را از موج اول جنبش فمنیستی نشان میدهد. آنان درپی تغییر بسیاری از نهادها بودند. از حقوق فردی و سیاسی زنان گرفته تا نوع لباس، '''[[خانواده]]'''، ازدواج و دین. مهمترین این خواستهها عبارتند از: | ||
# اصلاح لباس؛ در موج اول فمینیسم،اصلاح لباس زنان، در دستور کار فمنیستها قرار گرفت. لباس تنگ زنانه آن زمان، نماد انقیاد و مانع کار و سلامت زنان تلقی شد. بههمین دلیل، آملیا بلومر در دهه 1850 طرح نوینی برای لباس زنانه بهصورت پیراهنی تا زیر زانو و شلواری بلند و گشاد که در مچ پا بسته میشد ارائه داد و تلاش کرد با طرح جدید، مشکلات زنان را کاهش دهد.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص 68</ref> | #اصلاح لباس؛ در موج اول فمینیسم،اصلاح لباس زنان، در دستور کار فمنیستها قرار گرفت. لباس تنگ زنانه آن زمان، نماد انقیاد و مانع کار و سلامت زنان تلقی شد. بههمین دلیل، آملیا بلومر در دهه 1850 طرح نوینی برای لباس زنانه بهصورت پیراهنی تا زیر زانو و شلواری بلند و گشاد که در مچ پا بسته میشد ارائه داد و تلاش کرد با طرح جدید، مشکلات زنان را کاهش دهد.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص 68</ref> | ||
# اصلاحات حقوقی؛ یکی از اقدامات فمنیستهای ایندوره، مخالفت با عدم هویت حقوقی زنان بعد از ازدواج بود. آنان بهدنبال اصلاح قوانین مالکیت، قوانین طلاق، قوانین کار و قوانین '''[[حضانت]]''' فرزندان بودند. در همین راستا درپی بهرسمیتشناختن مالکیت زنان بر اموال، حق مساوی زنان با مردان در امر طلاق، دستمزد و ساعات کار مساوی زنان با مردان و فرصت برابر آموزش برای زنان، بودند.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص69</ref> | #اصلاحات حقوقی؛ یکی از اقدامات فمنیستهای ایندوره، مخالفت با عدم هویت حقوقی زنان بعد از ازدواج بود. آنان بهدنبال اصلاح قوانین مالکیت، قوانین طلاق، قوانین کار و قوانین '''[[حضانت]]''' فرزندان بودند. در همین راستا درپی بهرسمیتشناختن مالکیت زنان بر اموال، حق مساوی زنان با مردان در امر طلاق، دستمزد و ساعات کار مساوی زنان با مردان و فرصت برابر آموزش برای زنان، بودند.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص69</ref> | ||
# اصلاحات سیاسی؛ یکی از محوریترین حقوق مورد توجه جنبش زنان در این مقطع، کسب [[حق رای زنان|'''حق رأی زنان''']] بود. البته رسیدن به حق رأی از حمایت همگانی در این جنبش برخوردار نبود.<ref>مشیرزاده،از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص72-73</ref> | #اصلاحات سیاسی؛ یکی از محوریترین حقوق مورد توجه جنبش زنان در این مقطع، کسب [[حق رای زنان|'''حق رأی زنان''']] بود. البته رسیدن به حق رأی از حمایت همگانی در این جنبش برخوردار نبود.<ref>مشیرزاده،از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص72-73</ref> | ||
# مردستیزی، نقد خانواده و ازدواج؛ در اعلامیه سنکافالز مردان بهعنوان ظالمانی که در طول تاریخ، زن را به انقیاد کشیدهاند و حقوق آنان را از بین بردهاند، معرفی شدند . برخی از فمنیستها، ازدواج را بهعنوان ابزار اصلی ستم مردان بر زنان و برخی دیگر، آنرا نهادی ناعادلانه تلقی کردند. البته همه بهدنبال براندازی نهاد ازدواج نبودند؛ بلکه عدهای خواهان اصلاح '''[[ازدواج]]''' ازطریق اصلاح مردان و روابط میان دو '''[[جنس]]''' بودند.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص74-75</ref> | #مردستیزی، نقد خانواده و ازدواج؛ در اعلامیه سنکافالز مردان بهعنوان ظالمانی که در طول تاریخ، زن را به انقیاد کشیدهاند و حقوق آنان را از بین بردهاند، معرفی شدند . برخی از فمنیستها، ازدواج را بهعنوان ابزار اصلی ستم مردان بر زنان و برخی دیگر، آنرا نهادی ناعادلانه تلقی کردند. البته همه بهدنبال براندازی نهاد ازدواج نبودند؛ بلکه عدهای خواهان اصلاح '''[[ازدواج]]''' ازطریق اصلاح مردان و روابط میان دو '''[[جنس]]''' بودند.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص74-75</ref> | ||
# طرح برداشتهای جدید از مسیحیت؛ بازتفسیر دین مسیحیت بهگونهای که مؤید حقوق زنان باشد، مورد توجه قرار گرفت. الیزابت کدی استانتن در کتاب انجیل زنان، انجیل موجود را عامل فرودستی زنان دانسته؛ بهایندلیلکه تعالیم انجیل به آفرینش زن بعد از مرد و از مرد و برای '''[[مرد]]''' و تحت حاکمیت مرد، پرداخته است. او به انتقاد از مواضع تحقیرکننده زنان در انجیل رویآورد. در همین دوره، پیشنهاد راهیابی زنان به مراتب کلیسایی در مغربزمین مطرح شد.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص 76</ref> | #طرح برداشتهای جدید از مسیحیت؛ بازتفسیر دین مسیحیت بهگونهای که مؤید حقوق زنان باشد، مورد توجه قرار گرفت. الیزابت کدی استانتن در کتاب انجیل زنان، انجیل موجود را عامل فرودستی زنان دانسته؛ بهایندلیلکه تعالیم انجیل به آفرینش زن بعد از مرد و از مرد و برای '''[[مرد]]''' و تحت حاکمیت مرد، پرداخته است. او به انتقاد از مواضع تحقیرکننده زنان در انجیل رویآورد. در همین دوره، پیشنهاد راهیابی زنان به مراتب کلیسایی در مغربزمین مطرح شد.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی، 1382ش، ص 76</ref> | ||
===تحولات موج اول فمینیسم=== | ===تحولات موج اول فمینیسم=== | ||
یک سری تحولاتی در غرب اتفاق افتاد، که موج اول در بین این تحولات شکل گرفت. تحولات شامل؛ | یک سری تحولاتی در غرب اتفاق افتاد، که موج اول در بین این تحولات شکل گرفت. تحولات شامل؛ | ||
# تحولات معرفتی، فلسفی و کلامی | #تحولات معرفتی، فلسفی و کلامی | ||
# تحولات اقتصادی | #تحولات اقتصادی | ||
# تحولات سیاسی- اجتماعی. | #تحولات سیاسی- اجتماعی. | ||
یکی از اتفاقات مهم، این است که انسان و حقوق انسان به شدت مورد توجه قرار گرفت. انسان مخاطب کلیسا، به انسان محق و مخاطب لیبرالیسم تبدیل شد. این انسان جدید به مفاهیم کلیسا بیتوجه شده و پشت کرد. این انسان جدید به مفاهیم کلیسا؛ پلیدی ذاتی انسان، نگاه اولیه مقصر بودن حوّای گناهکار به منزله یک زن، بیتوجه شده و به آن پشت کرد.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، 1390ش، ص 66</ref> | یکی از اتفاقات مهم، این است که انسان و حقوق انسان به شدت مورد توجه قرار گرفت. انسان مخاطب کلیسا، به انسان محق و مخاطب لیبرالیسم تبدیل شد. این انسان جدید به مفاهیم کلیسا بیتوجه شده و پشت کرد. این انسان جدید به مفاهیم کلیسا؛ پلیدی ذاتی انسان، نگاه اولیه مقصر بودن حوّای گناهکار به منزله یک زن، بیتوجه شده و به آن پشت کرد.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، 1390ش، ص 66</ref> | ||
| خط ۴۰: | خط ۴۰: | ||
در این دوره استدلال عقلانی بشر مهم شد، که عقل انسان مستقلاً توانایی سامان دادن به زندگی را دارد. به لحاظ فلسفی؛ حسّگرایی رواج داشت. گزارههایی معنادار است که به حس در آید و قابل آزمون تجربی باشد. عقل، فراسوی دنیا را نمیتواند فهم کند.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، 1390ش، ص 61</ref> | در این دوره استدلال عقلانی بشر مهم شد، که عقل انسان مستقلاً توانایی سامان دادن به زندگی را دارد. به لحاظ فلسفی؛ حسّگرایی رواج داشت. گزارههایی معنادار است که به حس در آید و قابل آزمون تجربی باشد. عقل، فراسوی دنیا را نمیتواند فهم کند.<ref>مشیرزاده، از جنبش تا نظریه اجتماعی: تاریخ دو قرن فمینیسم، 1390ش، ص 61</ref> | ||
==== تحولات اقتصادی==== | ====تحولات اقتصادی==== | ||
بازیهایی که نظام سرمایهداری با زنان میکند، پیدایش صنعت و تأثیر دوگانهی آن بر زنان، از طرفی زنان را به بازار کار میکشاند و از طرفی آنها را به خانه میکشاند. مثلاً با اختراع وسایلی مثل ماشین تایپ که نیاز به توان بدنی نداشت، زنان را تشویق به بازار کار میکند. | بازیهایی که نظام سرمایهداری با زنان میکند، پیدایش صنعت و تأثیر دوگانهی آن بر زنان، از طرفی زنان را به بازار کار میکشاند و از طرفی آنها را به خانه میکشاند. مثلاً با اختراع وسایلی مثل ماشین تایپ که نیاز به توان بدنی نداشت، زنان را تشویق به بازار کار میکند. | ||
| خط ۶۹: | خط ۶۹: | ||
در این دهه، فمینیستها با رد کلیت ازدواج و تأکید بر تجرد و حرفه اقتصادی، آرمانهای خود را مطرح میکردند. شعار زنان بدون مردان و با رفتارهای مردانه، مربوط به همین دوره است و از دستاوردهای مهم این دوره عبارتند از: | در این دهه، فمینیستها با رد کلیت ازدواج و تأکید بر تجرد و حرفه اقتصادی، آرمانهای خود را مطرح میکردند. شعار زنان بدون مردان و با رفتارهای مردانه، مربوط به همین دوره است و از دستاوردهای مهم این دوره عبارتند از: | ||
* - مبارزه برای جدایی روابط جنسی از تولید مثل در کشورهای غربی؛ | *- مبارزه برای جدایی روابط جنسی از تولید مثل در کشورهای غربی؛ | ||
* - ظهور جنبش آزادی زنان در تمام امور، از جمله حق تسلط بر بدن و روابط جنسی؛ | *- ظهور جنبش آزادی زنان در تمام امور، از جمله حق تسلط بر بدن و روابط جنسی؛ | ||
* - کاهش زاد و ولد و افزایش آمار '''[[طلاق]]''' و تضعیف نظام خانواده؛ | *- کاهش زاد و ولد و افزایش آمار '''[[طلاق]]''' و تضعیف نظام خانواده؛ | ||
* - ایجاد مؤسسات فرهنگی و مطبوعاتی زنان؛ | *- ایجاد مؤسسات فرهنگی و مطبوعاتی زنان؛ | ||
* - به دست آوردن قدرتهایی در زمینه اقتصادی و سیاسی.<ref>اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، 1387ش</ref> | *- به دست آوردن قدرتهایی در زمینه اقتصادی و سیاسی.<ref>اسفندیار، «روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر»، 1387ش</ref> | ||
==موج سوم فمینیسم== | ==موج سوم فمینیسم== | ||
| خط ۸۸: | خط ۸۸: | ||
==جستارهای وابسته== | ==جستارهای وابسته== | ||
* [[فمینیسم پست مدرن]] | *[[فمینیسم پست مدرن]] | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
| خط ۹۵: | خط ۹۵: | ||
*آقاجانی، نصرالله، چالش فمینیسم با عدالت جنسیتی، مطالعات راهبردی زنان، سال دوازدهم، شماره 46، زمستان 1388. | *آقاجانی، نصرالله، چالش فمینیسم با عدالت جنسیتی، مطالعات راهبردی زنان، سال دوازدهم، شماره 46، زمستان 1388. | ||
*کریس بیسلی، چیستی فمینیسم، ترجمه زمردی، محمدرضا، تهران: روشنگران، چاپ اول، 1385. | *کریس بیسلی، چیستی فمینیسم، ترجمه زمردی، محمدرضا، تهران: روشنگران، چاپ اول، 1385. | ||
*اسفندیار، سرور، روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر، مجله پیام زن، فروردین 1387، شماره 193. | *اسفندیار، سرور، روند ظهور فمینیسم در چهار قرن اخیر، مجله پیام زن، فروردین 1387، شماره 193. | ||
*بستان(نجفی)، حسین، اسلام و جامعهشناسی خانواده، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، چاپ اول، 1383 | *بستان(نجفی)، حسین، اسلام و جامعهشناسی خانواده، قم: پژوهشکده حوزه و دانشگاه، چاپ اول، 1383 | ||
*رودگر، نرگس، فمینیسم: تاریخچه، نظریات، گرایشها، نقد، قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، تهران: سازمان ملی جوانان، چاپ دوم، تابستان 1394. | *رودگر، نرگس، فمینیسم: تاریخچه، نظریات، گرایشها، نقد، قم: دفتر مطالعات و تحقیقات زنان، تهران: سازمان ملی جوانان، چاپ دوم، تابستان 1394. | ||
[[رده: ویکیجنسیت]] | [[رده: ویکیجنسیت]] | ||
