حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
<big>'''خانوادههای زن سرپرست'''</big>؛ خانوارهای متکی به مدیریت و معاش زنان. <br> | <big>'''خانوادههای زن سرپرست'''</big>؛ خانوارهای متکی به مدیریت و معاش زنان.<ref group="دیدگاه">مقاله جامع و خوبی است. البته مناسب است بعد فقهی مسئله یعنی استحباب ازدواج مجدد زنان مطلقه و ... و بحث حضانت فرزند قبل یا بعد از ازدواج هم مختصر مطالبی ذکر شود. </ref> <br>خانوادههای زن سرپرست موضوعی جدید و در حال رشد در ادبیات علوم اجتماعی است. تعداد این خانوارها در سالهای اخیر در بسیاری از کشورهای توسعهیافته و در حال توسعه افزایش قابل توجهی داشته است. در بسیاری از جوامع، این زنان بهدلیل نبود حمایتهای کافی دولتی و فرهنگی، با چالشهای متعددی از جمله فقر، نابرابری جنسیتی و محدودیتهای اجتماعی مواجه هستند که منجر به فشارهای مضاعف جسمانی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و روانی بر آنان میشود. حمایت اجتماعی و توانمندسازی این زنان، دو راهبرد مهم در قوانین هستند. | ||
خانوادههای زن سرپرست موضوعی جدید و در حال رشد در ادبیات علوم اجتماعی است. تعداد این خانوارها در سالهای اخیر در بسیاری از کشورهای توسعهیافته و | |||
==مفهومشناسی== | ==مفهومشناسی== | ||
بر اساس استانداردهای سازمان بینالمللی کار(ILO)، | بر اساس استانداردهای سازمان بینالمللی کار (ILO)، خانواده زن سرپرست به خانوادهای اطلاق میگردد که بهدلیل شرایطی مانند طلاق و متارکه، فوت، اعتیاد یا از کار افتادگی همسر یا پدر، زندانی بودن یا معلولیت مرد، یا ترک خانواده توسط مردان مثل مهاجرت یا بیمسئولیتی، زن مسئولیت اصلی تأمین معیشت و مدیریت خانوار را برعهده دارد<ref>محمدی، زنان سرپرست خانوار، 1385ش، ص14.</ref> یا در صورت حضور مرد، سهمی در درآمدهای خانواده همانند مردان بیکار، معتاد، زندانی، متواری یا از کار افتاده ندارد<ref group="دیدگاه">ظاهرا دارد درست است. در حالی که نوشته شده ندارد</ref>.<ref>Zarhani, Empowerment of Female headed households Case Study: "Sedighin" charity institution in Iran, 2011, p. 49.</ref> | ||
در حالی که در گذشته عامل اصلی پدیده خانوارهای زن سرپرست در ایران فوت همسر بوده | در حالی که در گذشته عامل اصلی پدیده خانوارهای زن سرپرست در ایران فوت همسر بوده است،<ref>[[احمدنیا و کاملقالیباف، «زنان سرپرست تهران؛ مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنان»، 1396ش، ص105.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=2982&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> در سالهای اخیر با توجه به تغییرات ارزشی و هنجاری، تحولات فرهنگی و اقتصادی و پیامدهای این تغییرات از جمله افزایش نرخ طلاق، کاهش ازدواج، مرگومیر و مهاجرتهای داخلی و خارجی این پدیده روند رو به رشدی را تجربه کرده است،<ref>سیدل و گاردنر، وایوای اروپا-آمریکا، 1389ش، ج2، ص20.</ref> بهطوریکه مهمترین علل افزایش زنان سرپرست خانوار در دوره معاصر را میتوان طلاق، تجرد قطعی<ref group="دیدگاه">تجرد قطعی چطور عامل سرپرستی زن می شود؟</ref> و مهاجرت برشمرد.<ref>[[شیانی و زارع، «فراتحلیل مطالعات زنان سرپرست خانوار در ایران»، ۱۳۹۸ش، ص۶۹.|https://jsr.ut.ac.ir/article_75859.html]]</ref> | ||
==تاریخچه== | ==تاریخچه== | ||
بررسی روند خانوادههای زن سرپرست در ایران بر اساس دادههای سرشماری نشاندهنده رشد پیوسته این شاخص است. در سال | بررسی روند خانوادههای زن سرپرست در ایران بر اساس دادههای سرشماری نشاندهنده رشد پیوسته این شاخص است. در سال ۱۳۵۵<ref group="دیدگاه">در کنار عدد سال بدون فاصله از علائم ش ق یا م استفاده کنید.</ref>، سهم این خانوارها ۱.۳ درصد از کل خانوادههای کشور بود که در سالهای ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵ به ترتیب به ۷.۱ درصد و ۸.۴ درصد افزایش یافت.<ref>مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن۱۳۷۵، ۱۳۷۵ش.</ref> روند صعودی در سالهای ۱۳۸۵ برابر با ۹.۵ درصد و ۱۳۹۰ برابر با ۱۲.۱ درصد تداوم پیدا کرد و در سرشماری ۱۳۹۵ به ۱۲.۷ درصد رسید.<ref>مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن۱۳۹۵، ۱۳۹۵ش.</ref> بر اساس سالنامه آماری معاونت زنان و خانواده ریاست جمهوری در سال ۱۴۰۰، حدود ۲ میلیون و ۵۳۰ هزار زن، معادل ۱۳ درصد از کل خانوارها سرپرستی خانواده را بر عهده داشتهاند.<ref>[[تبریزی و همکاران، «بررسی پدیدارنگاری حماست اجتماعی در زنان سرپرست خانوار»، ۱۴۰۳ش، ص۴۸۹.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_96964.html]]</ref> | ||
تحلیل روند بلندمدت ۶۰ ساله از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۹۵ نشان میدهد که میانگین نرخ رشد سالانه خانوادههای زنسرپرست ۴ درصد از نرخ رشد خانوارهای مرد سرپرست ۳ درصد پیشی گرفته است. این تفاوت آماری بیانگر تحولات اجتماعی-اقتصادی مؤثر بر ساختار خانوار در ایران است.<ref>[[قربانی و همکاران، « فراتحلیل نیازها و اولویتهای زندگی زنان سرپرست خانوار با رویکرد جامعهشناختی»، ۱۳۹۸ش، ص۶۱.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3121&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> | تحلیل روند بلندمدت ۶۰ ساله از سال ۱۳۳۵ تا ۱۳۹۵ نشان میدهد که میانگین نرخ رشد سالانه خانوادههای زنسرپرست ۴ درصد از نرخ رشد خانوارهای مرد سرپرست ۳ درصد پیشی گرفته است.<ref group="دیدگاه">جمله ابهام دارد</ref> این تفاوت آماری بیانگر تحولات اجتماعی-اقتصادی مؤثر بر ساختار خانوار در ایران است.<ref>[[قربانی و همکاران، « فراتحلیل نیازها و اولویتهای زندگی زنان سرپرست خانوار با رویکرد جامعهشناختی»، ۱۳۹۸ش، ص۶۱.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3121&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> | ||
==تحولات آماری در خانوادههای زنسرپرست== | ==تحولات آماری در خانوادههای زنسرپرست== | ||
خانوارهای زن سرپرست در مقایسه با خانوارهای مرد سرپرست از نظر شاخصهای اقتصادی-اجتماعی در وضعیت نامطلوبتری قرار دارند. این خانوارها عمدتاً در دهکهای درآمدی پایینتر جای میگیرند؛ بهطوریکه آمار توزیع خانوارها بر اساس دهکهای درآمدی نشان میدهد ۴۳.۳ درصد از خانوارهای زن سرپرست در دو دهک پایین درآمدی جامعه قرار دارند، درحالیکه این نسبت برای خانوارهای مرد سرپرست ۱۶.۸ درصد است.<ref>[[خانی و همکاران، «مطالعه آسیبپذیری اجتماعی زنان سرپرست خانوار و زنان دارای سرپرست در منطقه سلطانآباد شهر تهران»، ۱۳۹۶ش، ص۵۹۸.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_64650.html]]</ref> | خانوارهای زن سرپرست در مقایسه با خانوارهای مرد سرپرست از نظر شاخصهای اقتصادی-اجتماعی در وضعیت نامطلوبتری قرار دارند. این خانوارها عمدتاً در دهکهای درآمدی پایینتر جای میگیرند؛ بهطوریکه آمار توزیع خانوارها بر اساس دهکهای درآمدی نشان میدهد ۴۳.۳ درصد از خانوارهای زن سرپرست در دو دهک پایین درآمدی جامعه قرار دارند، درحالیکه این نسبت برای خانوارهای مرد سرپرست ۱۶.۸ درصد است.<ref>[[خانی و همکاران، «مطالعه آسیبپذیری اجتماعی زنان سرپرست خانوار و زنان دارای سرپرست در منطقه سلطانآباد شهر تهران»، ۱۳۹۶ش، ص۵۹۸.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_64650.html]]</ref> | ||
شواهد حاکی از آن است که میانگین سن زنان سرپرست خانوار ۵۷.۶ سال است، در حالیکه این رقم برای سرپرستان مرد ۴۴.۱ سال میباشد. همچنین، ۲۹.۷ درصد از خانوارهای زن سرپرست حداقل یک فرد بیسواد دارند که نشاندهنده «زنانهشدن سالمندی» است، درحالیکه این نسبت در خانوارهای مرد سرپرست تنها ۱.۵ درصد است. این آمار گویای آن است که میزان بیسوادی و ترک تحصیل در بین اعضای خانوارهای زن سرپرست بهمراتب بیشتر است.<ref>[[خانی و همکاران، «مطالعه آسیبپذیری اجتماعی زنان سرپرست خانوار و زنان دارای سرپرست در منطقه سلطانآباد شهر تهران»، ۱۳۹۶ش، ص۵۹۸.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_64650.html]]</ref> | شواهد حاکی از آن است که میانگین سن زنان سرپرست خانوار ۵۷.۶ سال است، در حالیکه این رقم برای سرپرستان مرد ۴۴.۱ سال میباشد. همچنین، ۲۹.۷ درصد از خانوارهای زن سرپرست حداقل یک فرد بیسواد دارند که نشاندهنده «زنانهشدن سالمندی» است، درحالیکه این نسبت در خانوارهای مرد سرپرست تنها ۱.۵ درصد است. این آمار گویای آن است که میزان بیسوادی و ترک تحصیل در بین اعضای خانوارهای زن سرپرست بهمراتب بیشتر است.<ref>[[خانی و همکاران، «مطالعه آسیبپذیری اجتماعی زنان سرپرست خانوار و زنان دارای سرپرست در منطقه سلطانآباد شهر تهران»، ۱۳۹۶ش، ص۵۹۸.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_64650.html]]</ref> | ||
نسبت خانوارهایی که در آنها زنان سرپرست غیرشاغل هستند، ۸۲.۱ درصد است، در حالیکه این رقم برای خانوارهای مرد سرپرست ۰.۲۵ درصد میباشد. از سوی دیگر، میانه درآمد سالانه خانوارهای زن سرپرست ۶۵ میلیون و ۵۳۲ هزار و ۷۱۳ ریال است، در حالیکه این مقدار برای خانوارهای مرد سرپرست ۹۹ میلیون و ۳۳۵ هزار و ۸۴۶ | |||
نسبت خانوارهایی که در آنها زنان سرپرست غیرشاغل هستند، ۸۲.۱ درصد است، در حالیکه این رقم برای خانوارهای مرد سرپرست ۰.۲۵ درصد میباشد. از سوی دیگر، میانه درآمد سالانه خانوارهای زن سرپرست ۶۵ میلیون و ۵۳۲ هزار و ۷۱۳ ریال<ref group="دیدگاه">این آمار مربوط به چه سالی است؟</ref> است، در حالیکه این مقدار برای خانوارهای مرد سرپرست ۹۹ میلیون و ۳۳۵ هزار و ۸۴۶ ری<ref group="دیدگاه">همچنین این آمار</ref>ال برآورد شده است.<ref>[[خانی و همکاران، «مطالعه آسیبپذیری اجتماعی زنان سرپرست خانوار و زنان دارای سرپرست در منطقه سلطانآباد شهر تهران»، ۱۳۹۶ش، ص۵۹۹-۵۹۸.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_64650.html]]</ref> | |||
==انواع خانوادههای زن سرپرست== | ==انواع خانوادههای زن سرپرست== | ||
خانواده از ارکان مهم جامعه است که اشکال متفاوتی به خود میگیرد<ref>Bashir Dar, “Sicio-economic position of the female headed household of jammmu and keshmir with special reference to district”, 2018, p.4455.</ref> و خانوادههای زن سرپرست را میتوان در سه نوع خانوار از یکدیگر تفکیک | خانواده از ارکان مهم جامعه است که اشکال متفاوتی به خود میگیرد<ref>Bashir Dar, “Sicio-economic position of the female headed household of jammmu and keshmir with special reference to district”, 2018, p.4455.</ref> و خانوادههای زن سرپرست را میتوان در سه نوع خانوار از یکدیگر تفکیک کرد؛ | ||
۱) خانوارهایی که در آنها مرد بهصورت دائمی حضور ندارد و زنان به دلایل فوت همسر، طلاق یا تجرد (دختران ازدواجنکردهای که بهتنهایی زندگی میکنند) سرپرستی خانواده را بر عهده دارند. | ۱) خانوارهایی که در آنها مرد بهصورت دائمی حضور ندارد و زنان به دلایل فوت همسر، طلاق یا تجرد (دختران ازدواجنکردهای که بهتنهایی زندگی میکنند) سرپرستی خانواده را بر عهده دارند. | ||
۲) خانوارهایی که مرد بهصورت موقت و به دلایلی مانند مهاجرت، مفقودالاثر بودن، متواری بودن، زندانی بودن یا سربازی حضور ندارد و زنان ناگزیر به تأمین معاش خود و در برخی موارد فرزندانشان هستند. | ۲) خانوارهایی که مرد بهصورت موقت و به دلایلی مانند مهاجرت، مفقودالاثر بودن، متواری بودن، زندانی بودن یا سربازی حضور ندارد و زنان ناگزیر به تأمین معاش خود و در برخی موارد فرزندانشان هستند. | ||
۳) خانوارهایی که مرد در آنها حضور فیزیکی دارد، اما به دلایلی مانند بیکاری، | |||
۳) خانوارهایی که مرد در آنها حضور فیزیکی دارد، اما به دلایلی مانند بیکاری، از کار افتادگی، اعتیاد در تأمین معاش خانواده نقشی ندارد و در عمل، زنان مسئولیت اداره زندگی خود و در برخی موارد فرزندانشان را بر عهده دارند.<ref>ربیعی، «بررسی تعدد نقش و سلامت روان زنان سرپرست خانوار با تمرکز بر روی زنان دستفروش مترو»، ۱۳۹۰ش، ص۲۶.</ref> | |||
این طبقهبندی ساختاریافته نشان میدهد که پدیده زن سرپرست خانوار میتواند هم در غیاب فیزیکی مرد و هم در حضور غیرفعال او محقق شود، که هر کدام پیامدهای اجتماعی و اقتصادی خاص خود را به همراه دارد.<ref>Mwangi, an assessment of impact of poverty on female headed household in kangemi, kenya, 2017, p.11-14.</ref> | این طبقهبندی ساختاریافته نشان میدهد که پدیده زن سرپرست خانوار میتواند هم در غیاب فیزیکی مرد و هم در حضور غیرفعال او محقق شود، که هر کدام پیامدهای اجتماعی و اقتصادی خاص خود را به همراه دارد.<ref>Mwangi, an assessment of impact of poverty on female headed household in kangemi, kenya, 2017, p.11-14.</ref> | ||
==افزایش خانوادههای زن سرپرست؛ نابرابریهای جنسیتی== | ==افزایش خانوادههای زن سرپرست؛ نابرابریهای جنسیتی== | ||
افزایش تعداد خانوادههای زن سرپرست را میتوان به عنوان چالشی اجتماعی تلقی کرد که ریشه در نابرابریهای ساختاری جنسیتی جامعه دارد. در نظام تقسیم کار سنتی، نقش سرپرستی خانواده را به مردان اختصاص داده و زنان برای ایفای نقش سرپرستی تربیت نشدهاند. زمانی که تقسیم کار جنسیتی، به هر دلیلی کارایی خود را از دست دهد، زنان ناگزیر به پذیرش این مسئولیت میشوند و با مشکلات چندبُعدی مواجه میگردند.<ref>Fitzpatric and Gomez, “Still cought in a trip: the continued povertization of women”, 1997, p.338.</ref> | افزایش تعداد خانوادههای زن سرپرست را میتوان به عنوان چالشی اجتماعی تلقی کرد که ریشه در نابرابریهای ساختاری جنسیتی جامعه دارد. در نظام تقسیم کار سنتی، نقش سرپرستی خانواده را به مردان اختصاص داده و زنان برای ایفای نقش سرپرستی تربیت نشدهاند. زمانی که تقسیم کار جنسیتی، به هر دلیلی کارایی خود را از دست دهد، زنان ناگزیر به پذیرش این مسئولیت میشوند و با مشکلات چندبُعدی مواجه میگردند.<ref>Fitzpatric and Gomez, “Still cought in a trip: the continued povertization of women”, 1997, p.338.</ref> بار مضاعف نقشهای خانگی و خانهداری و نقش مادری، همراه با محدودیتهای ساختاری در دسترسی به فرصتهای شغلی مناسب، فشارهای روانی و جسمانی قابل توجهی بر این زنان وارد میسازد.<ref>Montoya and Teixeira, “Multidimensional Poverty in Nicaragua: Are Female-Headed Households Better off”, 2017, p.1037.</ref> | ||
نابرابری دستمزدها علیرغم انجام وظایف مشابه با مردان، محرومیت از شبکههای اعتباری رسمی و غیررسمی و کمبود ابزارهای مدیریت ریسک، چرخه فقر و نابرابری را در این گروه تقویت میکند.<ref>Grube-Farrell, “Women, work and occupation al segregation in the uniformed services”, 2002, p.347.</ref> | |||
نابرابری دستمزدها علیرغم انجام وظایف مشابه با مردان، محرومیت از شبکههای اعتباری رسمی و غیررسمی و کمبود ابزارهای مدیریت ریسک، چرخه فقر و نابرابری را در این گروه تقویت میکند.<ref>Grube-Farrell, “Women, work and occupation al segregation in the uniformed services”, 2002, p.347.</ref> این شرایط نهتنها بر وضعیت معیشتی، بلکه بر سلامت روانی و اجتماعی زنان سرپرست خانوار تأثیرات منفی بلندمدتی برجای میگذارد.<ref>Klasen and et. al, “A Feminization of Vulnerability? Female Headship, Poverty, and Vulnerability in Thailand and Vietnam”, 2015, p.36.</ref> | |||
==ابعاد سهگانه ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪسازی خانوادههای زن سرپرست== | ==ابعاد سهگانه ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪسازی خانوادههای زن سرپرست== | ||
توانمندسازی به عنوان فرآیندی تعریف میشود که طی آن افراد، گروهها و سازمانها بر مسائل و مشکلات پیش روی خود تسلط مییابند.<ref>Snehendu and et. al, “Empowerment of women for health promotion: a meta analysis”, 1999, p.1435.</ref> عوامل تآثیرگذار توانمندسازی خانوادههای زنسرپرست در ابعاد سهگانه اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و فردی-روانشناختی و در سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی قابل طبقهبندی است. | توانمندسازی به عنوان فرآیندی تعریف میشود که طی آن افراد، گروهها و سازمانها بر مسائل و مشکلات پیش روی خود تسلط مییابند.<ref>Snehendu and et. al, “Empowerment of women for health promotion: a meta analysis”, 1999, p.1435.</ref> عوامل تآثیرگذار توانمندسازی خانوادههای زنسرپرست در ابعاد سهگانه اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و فردی-روانشناختی و در سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی قابل طبقهبندی است. | ||
| خط ۲۸: | خط ۳۲: | ||
اجرای برنامههای توانمندسازی برای خانوارهای زن سرپرست منجر به ایجاد فرصتهای شغلی مناسب و بازار کار پایدار، فقرزدایی، ارائه تسهیلات مالی و اعتباری، اعطای وام خودکفایی، توسعه برنامههای بیمهای و تأمین اجتماعی، توزیع سبد کالای اساسی، افزایش بودجه نهادهای حمایتی و بهبود خدمات رفاهی میگردد.<ref>[[حسینپور و همکاران، «شناسایی و اولویتبندی راههای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار»، ۱۴۰۰ش، ص۸۱.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3383&sid=1&slc_lang=fa&ftxt=0]]</ref> مشاركت فعال زنان در محيط شغلي به افزايش اقتدار شخصي، بين فردي و سياسي آنان منتهی میشود.<ref>Almeleh and et. al, “Women's achievement of empowerment through activism in the work place”, 1993, p. 29.</ref> | اجرای برنامههای توانمندسازی برای خانوارهای زن سرپرست منجر به ایجاد فرصتهای شغلی مناسب و بازار کار پایدار، فقرزدایی، ارائه تسهیلات مالی و اعتباری، اعطای وام خودکفایی، توسعه برنامههای بیمهای و تأمین اجتماعی، توزیع سبد کالای اساسی، افزایش بودجه نهادهای حمایتی و بهبود خدمات رفاهی میگردد.<ref>[[حسینپور و همکاران، «شناسایی و اولویتبندی راههای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار»، ۱۴۰۰ش، ص۸۱.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3383&sid=1&slc_lang=fa&ftxt=0]]</ref> مشاركت فعال زنان در محيط شغلي به افزايش اقتدار شخصي، بين فردي و سياسي آنان منتهی میشود.<ref>Almeleh and et. al, “Women's achievement of empowerment through activism in the work place”, 1993, p. 29.</ref> | ||
===بُعد فردی-روانشناختی=== | ===بُعد فردی-روانشناختی=== | ||
توانمندسازی روانشناختی موجب تقویت مؤلفههای حیاتی مانند رشد خود-کارآمدی، رشد خود-ارزشمندی و عزتنفس، | توانمندسازی روانشناختی موجب تقویت مؤلفههای حیاتی مانند رشد خود-کارآمدی، رشد خود-ارزشمندی و عزتنفس، كاهش خود-سرزنشي، قبول مسئولیت شخصی برای تغییر، تشکیل گروه و خودآگاهی نقادانه، کنترل بر زندگی، قدرت تصمیمگیری و حل مسئله میشود که این عوامل بهعنوان سرمایهای پایدار، کیفیت نقش مادرانه زنان را بهصورت همهجانبه ارتقا میدهد و از پریشانیهای روانشناختی خانواده میکاهد.<ref>Davis, “Role occupancy, quality and psychological distress among Caucasian and African American women”, 2010, p. 85.</ref> | ||
==توانمندسازی زنان؛ زیربنای توسعه اجتماعی== | ==توانمندسازی زنان؛ زیربنای توسعه اجتماعی== | ||
زنان در خانوادههای زن سرپرست بهرغم چالشهای اولیه، از طریق کسب تجربه در مدیریت چندگانه مسئولیتهای خانوادگی، مادری، شغلی و اجتماعی، به تدریج به سطح بالاتری از خود-کارآمدی و نگرش مثبت به خود، دست یافتهاند.<ref>[[احمدنیا و کاملقالیباف، «زنان سرپرست تهران؛ مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنان»، 1396ش، ص119.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=2982&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> این تحول روانشناختی عمدتاً محصول سازگاری موفقیتآمیز با نقشهای چندگانه و تعاملات اجتماعی رو به رشد است.<ref>Mc Whirter, Counseling for empowerment. Alexandria, 1994, p. 92.</ref> | زنان در خانوادههای زن سرپرست بهرغم چالشهای اولیه، از طریق کسب تجربه در مدیریت چندگانه مسئولیتهای خانوادگی، مادری، شغلی و اجتماعی، به تدریج به سطح بالاتری از خود-کارآمدی و نگرش مثبت به خود، دست یافتهاند.<ref>[[احمدنیا و کاملقالیباف، «زنان سرپرست تهران؛ مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنان»، 1396ش، ص119.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=2982&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> این تحول روانشناختی عمدتاً محصول سازگاری موفقیتآمیز با نقشهای چندگانه و تعاملات اجتماعی رو به رشد است.<ref>Mc Whirter, Counseling for empowerment. Alexandria, 1994, p. 92.</ref> کیفیت زندگی این زنان ارتباط مستقیمی با میزان دسترسی به حمایتهای اجتماعی دارد، بهطوری که دریافت حمایتهای ساختاریافته منجر به بهبود شاخصهای اجتماعی (کیفیت روابط اجتماعی و احساس تعلق به جامعه)، عینی (مسکن، اشتغال و درآمد)، ذهنی (سلامت روانی و رفع مشکلات عاطفی) میشود.<ref>[[قربانی و همکاران، « فراتحلیل نیازها و اولویتهای زندگی زنان سرپرست خانوار با رویکرد جامعهشناختی»، ۱۳۹۸ش، ص74-81.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3121&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> این رویکرد یکپارچه، بر اهمیت توسعه شبکههای حمایتی رسمی و غیررسمی بهعنوان عامل کلیدی در توانمندسازی جامع این گروه تأکید دارد و الگویی اثربخش برای ارتقای پایدار این قشر آسیبپذیر محسوب میشود.<ref>Parsons, “Specific practice strategies for empowermentbased practice with women: A study of two groups,” 159-179, 2001, p.164.</ref> | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
