بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۱: خط ۱:
<big>'''خانواده‌های زن سرپرست'''</big>؛ خانوارهای متکی به مدیریت و معاش زنان.<ref group="دیدگاه">مقاله جامع و خوبی است. البته مناسب است بعد فقهی مسئله یعنی استحباب ازدواج مجدد زنان مطلقه و ... و بحث حضانت فرزند قبل یا بعد از ازدواج هم مختصر مطالبی ذکر شود. </ref>  <br>خانواده‌های زن سرپرست موضوعی جدید و در حال رشد در ادبیات علوم اجتماعی است. تعداد این خانوارها در سال‌های اخیر در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال‌ توسعه افزایش قابل توجهی داشته است. در بسیاری از جوامع، این زنان به‌دلیل نبود حمایت‌های کافی دولتی و فرهنگی، با چالش‌های متعددی از جمله فقر، نابرابری جنسیتی و محدودیت‌های اجتماعی مواجه هستند که منجر به فشارهای مضاعف جسمانی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و روانی بر آنان می‌شود. حمایت اجتماعی و توانمندسازی این زنان، دو راهبرد مهم در قوانین هستند.
<big>'''خانواده‌های زن سرپرست'''</big>؛ خانوارهای متکی به مدیریت و معاش زنان.<ref group="دیدگاه">مقاله جامع و خوبی است. البته مناسب است بعد فقهی مسئله یعنی استحباب ازدواج مجدد زنان مطلقه و ... و بحث حضانت فرزند قبل یا بعد از ازدواج هم مختصر مطالبی ذکر شود. </ref>  <br>خانواده‌های زن سرپرست موضوعی جدید و در حال رشد در ادبیات علوم اجتماعی است. تعداد این خانوارها در سال‌های اخیر در بسیاری از کشورهای توسعه‌یافته و در حال‌ توسعه افزایش قابل توجهی داشته است. در بسیاری از جوامع، این زنان به‌دلیل نبود حمایت‌های کافی دولتی و فرهنگی، با چالش‌های متعددی از جمله فقر، نابرابری جنسیتی و محدودیت‌های اجتماعی مواجه هستند که منجر به فشارهای مضاعف جسمانی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و روانی بر آنان می‌شود. حمایت اجتماعی و توانمندسازی این زنان، دو راهبرد مهم در قوانین هستند.
==مفهوم‌شناسی==
==مفهوم‌شناسی==
بر اساس استانداردهای سازمان بین‌المللی کار (ILO)، خانواده‌ زن سرپرست به خانواده‌ای اطلاق می‌گردد که به‌دلیل شرایطی مانند طلاق و متارکه، فوت، اعتیاد یا از کار افتادگی همسر یا پدر، زندانی بودن یا معلولیت مرد، یا ترک خانواده توسط مردان مثل مهاجرت یا بی‌مسئولیتی، زن مسئولیت اصلی تأمین معیشت و مدیریت خانوار را برعهده دارد<ref>محمدی، زنان سرپرست خانوار، 1385ش، ص14.</ref> یا در صورت حضور مرد، سهمی در درآمدهای خانواده همانند مردان بیکار، معتاد، زندانی، متواری یا از کار افتاده ندارد<ref group="دیدگاه">ظاهرا دارد درست است. در حالی که نوشته شده ندارد</ref>.<ref>Zarhani, Empowerment of Female headed households Case Study: "Sedighin" charity institution in Iran, 2011, p. 49.</ref>  
بر اساس استانداردهای سازمان بین‌المللی کار (ILO)، خانواده‌ زن سرپرست به خانواده‌ای اطلاق می‌گردد که به‌دلیل شرایطی مانند طلاق و متارکه، فوت، اعتیاد یا از کار افتادگی همسر یا پدر، زندانی بودن یا معلولیت مرد، یا ترک خانواده توسط مردان مثل مهاجرت یا بی‌مسئولیتی، زن مسئولیت اصلی تأمین معیشت و مدیریت خانوار را برعهده دارد<ref>محمدی، زنان سرپرست خانوار، 1385ش، ص14.</ref> یا در صورت حضور مرد، سهمی در درآمدهای خانواده همانند مردان بیکار، معتاد، زندانی، متواری یا از کار افتاده دارد </ref>.<ref>Zarhani, Empowerment of Female headed households Case Study: "Sedighin" charity institution in Iran, 2011, p. 49.</ref>  
در حالی که در گذشته عامل اصلی پدیده خانوارهای زن سرپرست در ایران فوت همسر بوده است،<ref>[[احمدنیا و کامل‌قالیباف، «زنان سرپرست تهران؛ مطالعه کیفی تجربیات، چالش‌ها و ظرفیت‌های آنان»، 1396ش، ص105.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=2982&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> در سال‌های اخیر با توجه به تغییرات ارزشی و هنجاری، تحولات فرهنگی و اقتصادی و پیامدهای این تغییرات از جمله افزایش نرخ طلاق، کاهش ازدواج، مرگ‌ومیر و مهاجرت‌های داخلی و خارجی این پدیده روند رو به رشدی را تجربه کرده است،<ref>سیدل و گاردنر، وای‏وای اروپا-آمریکا، 1389ش، ج2، ص20.</ref> به‌طوری‌که مهم‌ترین علل افزایش زنان سرپرست خانوار در دوره معاصر را می‌توان طلاق، تجرد قطعی<ref group="دیدگاه">تجرد قطعی چطور عامل سرپرستی زن می شود؟</ref> و مهاجرت برشمرد.<ref>[[شیانی و زارع، «فراتحلیل مطالعات زنان سرپرست خانوار در ایران»، ۱۳۹۸ش، ص۶۹.|https://jsr.ut.ac.ir/article_75859.html]]</ref>  
در حالی که در گذشته عامل اصلی پدیده خانوارهای زن سرپرست در ایران فوت همسر بوده است،<ref>[[احمدنیا و کامل‌قالیباف، «زنان سرپرست تهران؛ مطالعه کیفی تجربیات، چالش‌ها و ظرفیت‌های آنان»، 1396ش، ص105.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=2982&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> در سال‌های اخیر با توجه به تغییرات ارزشی و هنجاری، تحولات فرهنگی و اقتصادی و پیامدهای این تغییرات از جمله افزایش نرخ طلاق، کاهش ازدواج، مرگ‌ومیر و مهاجرت‌های داخلی و خارجی این پدیده روند رو به رشدی را تجربه کرده است،<ref>سیدل و گاردنر، وای‏وای اروپا-آمریکا، 1389ش، ج2، ص20.</ref> به‌طوری‌که مهم‌ترین علل افزایش زنان سرپرست خانوار در دوره معاصر را می‌توان طلاق و مهاجرت برشمرد.<ref>[[شیانی و زارع، «فراتحلیل مطالعات زنان سرپرست خانوار در ایران»، ۱۳۹۸ش، ص۶۹.|https://jsr.ut.ac.ir/article_75859.html]]</ref>
 
==تاریخچه==
==تاریخچه==
بررسی روند خانواده‌های زن ‌سرپرست در ایران بر اساس داده‌های سرشماری نشان‌دهنده‌ رشد پیوسته‌ این شاخص است. در سال ۱۳۵۵<ref group="دیدگاه">در کنار عدد سال بدون فاصله از علائم ش ق یا م استفاده کنید.</ref>، سهم این خانوارها ۱.۳ درصد از کل خانواده‌های کشور بود که در سال‌های ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵ به ترتیب به ۷.۱ درصد و ۸.۴ درصد افزایش یافت.<ref>مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن۱۳۷۵، ۱۳۷۵ش.</ref>  روند صعودی در سال‌های ۱۳۸۵ برابر با ۹.۵ درصد و ۱۳۹۰ برابر با ۱۲.۱ درصد تداوم پیدا کرد و در سرشماری ۱۳۹۵ به ۱۲.۷ درصد رسید.<ref>مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن۱۳۹۵، ۱۳۹۵ش.</ref> بر اساس سالنامه‌ آماری معاونت زنان و خانواده‌ ریاست جمهوری در سال ۱۴۰۰، حدود ۲ میلیون و ۵۳۰ هزار زن، معادل ۱۳ درصد از کل خانوارها سرپرستی خانواده را بر عهده داشته‌اند.<ref>[[تبریزی و همکاران، «بررسی پدیدارنگاری حماست اجتماعی در زنان سرپرست خانوار»، ۱۴۰۳ش، ص۴۸۹.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_96964.html]]</ref>  
بررسی روند خانواده‌های زن ‌سرپرست در ایران بر اساس داده‌های سرشماری نشان‌دهنده‌ رشد پیوسته‌ این شاخص است. در سال ۱۳۵۵<ref group="دیدگاه">در کنار عدد سال بدون فاصله از علائم ش ق یا م استفاده کنید.</ref>، سهم این خانوارها ۱.۳ درصد از کل خانواده‌های کشور بود که در سال‌های ۱۳۶۵ و ۱۳۷۵ به ترتیب به ۷.۱ درصد و ۸.۴ درصد افزایش یافت.<ref>مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن۱۳۷۵، ۱۳۷۵ش.</ref>  روند صعودی در سال‌های ۱۳۸۵ برابر با ۹.۵ درصد و ۱۳۹۰ برابر با ۱۲.۱ درصد تداوم پیدا کرد و در سرشماری ۱۳۹۵ به ۱۲.۷ درصد رسید.<ref>مرکز آمار ایران، نتایج سرشماری نفوس و مسکن۱۳۹۵، ۱۳۹۵ش.</ref> بر اساس سالنامه‌ آماری معاونت زنان و خانواده‌ ریاست جمهوری در سال ۱۴۰۰، حدود ۲ میلیون و ۵۳۰ هزار زن، معادل ۱۳ درصد از کل خانوارها سرپرستی خانواده را بر عهده داشته‌اند.<ref>[[تبریزی و همکاران، «بررسی پدیدارنگاری حماست اجتماعی در زنان سرپرست خانوار»، ۱۴۰۳ش، ص۴۸۹.|https://jwdp.ut.ac.ir/article_96964.html]]</ref>