بدون خلاصۀ ویرایش |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱: | خط ۱: | ||
فریده ماشینی از اعضای هماندیشی فعالان جنبش [[زنان]] و حزب مشارکت | '''فریده ماشینی'''؛ از اعضای هماندیشی فعالان جنبش [[زنان]] و حزب مشارکت، فمنیست اسلامی | ||
فریده از اعضای هماندیشی فعالان جنبش [[زنان]] و حزب مشارکت بود، ماشینی که کوشش کرد [[زنان]] را به جریان اصلاحات وارد کند او با نگاه [[فمنیست]] اسلامی مسائل [[زنان]] را تجزیه و تحلیل میکرد. | |||
| خط ۳۳: | خط ۳۵: | ||
==زندگی نامه== | ==زندگی نامه== | ||
فریده ماشینی سال1339 در نازی آباد تهران متولد شد<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | فریده ماشینی سال1339 در نازی آباد تهران متولد شد<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «پیام سعیدحجاریان»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
و در سال 1391 به دلیل سرطان درگذشت. او در [[خانواده]]ای با وضعیت متوسط به دنیا آمد<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | و در سال 1391 به دلیل سرطان درگذشت. او در [[خانواده]]ای با وضعیت متوسط به دنیا آمد<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «مصاحبه با فریده ماشینی»،صفحه اینستاگرام فریده ماشینی ]</ref> | ||
پدر او مبارز انقلابی بود. او و [[خانواده]]اش علاقه به تحصیل و مدرسه داشتند. بنابراین او به مدرسه رفت و ریاضی فیزیک را در مقطع متوسطه گذراند. سال 57 وارد دانشگاه شد و مهندسی شیمی را دردانشگاه پلی تکنیک خواند و وارد فعالیت های اجتماعی شد. او همچنین از دانشجویان فعال تحکیم وحدت بود.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | پدر او مبارز انقلابی بود. او و [[خانواده]]اش علاقه به تحصیل و مدرسه داشتند. بنابراین او به مدرسه رفت و ریاضی فیزیک را در مقطع متوسطه گذراند. سال 57 وارد دانشگاه شد و مهندسی شیمی را دردانشگاه پلی تکنیک خواند و وارد فعالیت های اجتماعی شد. او همچنین از دانشجویان فعال تحکیم وحدت بود.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «متن مصاحبه با فریده ماشینی»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی ]</ref> | ||
پس از پیروزی انقلاب در کمیته کارگری انجمن اسلامی فعال بود و در تسخیر سفارت آمریکا شرکت داشت.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | پس از پیروزی انقلاب در کمیته کارگری انجمن اسلامی فعال بود و در تسخیر سفارت آمریکا شرکت داشت.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «متن پیام حجاریان»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
او دبیری در آموزش پرورش را آغاز کرد و در آموزش و پرورش سمت های متعددی را برعهده گرفت.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | او دبیری در آموزش پرورش را آغاز کرد و در آموزش و پرورش سمت های متعددی را برعهده گرفت.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ طریقی، «فریده ماشینی که بود و چه کرد؟»،صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> ماشینی کارشناسی ارشد را در رشته مطالعات زنان دانشگاه علامه طباطبایی تهران ادامه تحصیل داد و پایان نامهاش را درباره «بررسی حضور زنان در نهادهای مذهبی و روضه خوانی» نوشت. او در رابطه با این [[زنان]] کار آماری کرد و معتقد بود اگر این [[زنان]] آموزش ببینند توانایی دگرگونی در در دیدگاهها و انتقال اسلام راستین را دارد. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ حسین خواه،«فریده ماشینی نقطه تلاقی اسلام، فمنیست و سیاست»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> در سال 60 با همسرش ازدواج کرد<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «متن مصاحبه با فریده ماشینی»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی ]</ref> همسرش رحیم عبادی مشاور سیدمحمد خاتمی و رئیس سازمان ملی جوانان در دوره اصلاحات بود. | ||
==فعالیت== | ==فعالیت== | ||
آغاز توجه فریده ماشینی به مسائل [[زنان]] زمانی بود که او همراه با چند نفر دیگر مثل [[معصومه ابتکار]] در گروه خانم گرجی قرار گرفت و در این گروه نگاه های نواندیشانه دینی طرح و بحث می شد. <ref>«متن مصاحبه با فریده ماشینی»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی</ref> | |||
او در مرکز مشاوره امور [[زنان]] وزارت کشور و حزب مشارکت مسئولیت داشت و دو برنامه را در دستور کار خود قرار داد: اول حساس کردن حزب به مسئله [[زنان]] بود ، این که حزب مسائل [[زنان]] را به عنوان موضوع مورد توجه ببینند. و دیگری فعال کردن نقش [[زنان]] در حزب و تاثیرگذاری سیاسی بود. در همین راستا او طرحی را در احزاب اصلاح طلب دنبال کرد که 30 درصد کاندیدای احزاب، برای انتخابات مجلس و شوراها [[زن]] باشند.<ref>«متن مصاحبه با فریده ماشینی»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی</ref> | |||
او در ابتدای دهه هشتاد از اعضای هم اندیشی فعالان جنبش [[زنان]] بود <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ احمدی خراسانی،«فریده ماشینی از هم اندیشی با فعالان تا همگرایی جنبش زنان»، نوشین احمدی خراسانی]</ref> و در تجمعهای سیاسی «اعتراض به تبعیض علیه زنان در قانون اساسی» در 22 خرداد 1384، در مقابل دانشگاه تهران شرکت کرد همچنین در تجمع 8 مارس 1385 در دانشگاه تهران هم شرکت کرد و در کمپین یک میلیون امضا هم مشارکت داشت و خواستههای کمپین را خواستههای همه ی گروههای [[زنان]] می دانست. همچنین .برای کاندیداتوری مجلس هشتم ثبت نام کرد اما رد صلاحیت شد. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ فریده ماشینی از هم اندیشی با فعالان تا همگرایی جنبش زنان، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> خانم ماشینی درسال 1388 بازداشت موقت شد و در این سال یکی از اقدامات او سرکشی از [[خانواده]] زندانیان سیاسی بود. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «پیام سعید حجاریان»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | |||
او در ابتدای دهه هشتاد از اعضای هم اندیشی فعالان جنبش [[زنان]] بود <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | |||
==دیدگاه== | ==دیدگاه== | ||
ماشینی معتقد بود با تغییرات ساختاری فرهنگ را تغییر دهیم این راه زود بازده تر از کوشش برای تغییرات فرهنگی است | ماشینی معتقد بود با تغییرات ساختاری فرهنگ را تغییر دهیم این راه زود بازده تر از کوشش برای تغییرات فرهنگی است | ||
منشاء تبعیض و رنج های [[زنان]] را متکثر و متنوع می داند و معتقد است با رفع فقر و توانمندی [[زنان]]، [[زنان]] تبعیض را از بین می برند. او اولین مطالبه [[زنان]] را اشتغال می داند و معتقد است به جای راهکار قانونی برای تغییر ساختار [[خانواده]] به [[اشتغال زنان]] توجه شود او مثال می زند: «در [[خانواده]]هایی که درآمد [[زنان]] بیشتر شده است الگوی تصمیمگیری در [[خانواده]] تغییر کرده است، در واقع این یک تغییر ساختاری است.» | منشاء تبعیض و رنج های [[زنان]] را متکثر و متنوع می داند و معتقد است با رفع فقر و توانمندی [[زنان]]، [[زنان]] تبعیض را از بین می برند. او اولین مطالبه [[زنان]] را اشتغال می داند و معتقد است به جای راهکار قانونی برای تغییر ساختار [[خانواده]] به [[اشتغال زنان]] توجه شود او مثال می زند: «در [[خانواده]]هایی که درآمد [[زنان]] بیشتر شده است الگوی تصمیمگیری در [[خانواده]] تغییر کرده است، در واقع این یک تغییر ساختاری است.» | ||
دست یافتن [[زنان]] به قدرت سیاسی، و تاثیر گذاری بر قدرت سیاسی مورد توجه او بود که در حزب مشارکت هم آن را دنبال می کرد معتقد بود [[زنان]] فقط رای دهنده نیستند بلکه باید تاثیر بر سیاست بگذارند. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | دست یافتن [[زنان]] به قدرت سیاسی، و تاثیر گذاری بر قدرت سیاسی مورد توجه او بود که در حزب مشارکت هم آن را دنبال می کرد معتقد بود [[زنان]] فقط رای دهنده نیستند بلکه باید تاثیر بر سیاست بگذارند. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «متن مصاحبه با فریده ماشینی»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
او بر این باور بود که باید از برداشتهای فکری و نظری جدید برای تغییر مناسبات سیاسی و اجتماعی و حقوقی به نفع برابری بهره برد، بیش از همه بر مقوله [[برابری جنسیتی]] و باز تعریف نقش [[زنان]] در جامعه ایرانی متمرکز بود و به دنبال [[برابری]] حقوقی و مدنی [[زنان]] بود.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | او بر این باور بود که باید از برداشتهای فکری و نظری جدید برای تغییر مناسبات سیاسی و اجتماعی و حقوقی به نفع برابری بهره برد، بیش از همه بر مقوله [[برابری جنسیتی]] و باز تعریف نقش [[زنان]] در جامعه ایرانی متمرکز بود و به دنبال [[برابری]] حقوقی و مدنی [[زنان]] بود.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ طریقی، «فریده ماشینی که بود و چه کرد؟»،صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
فریده ماشینی به دنبال تفسیری نواندیشانه از قرآن بود بدین جهت در مجالس قرآنی که داشت به بازبینی و بازخوانی شریعت از نگاهی که خودش به دین داشت می پرداخت. | فریده ماشینی به دنبال تفسیری نواندیشانه از قرآن بود بدین جهت در مجالس قرآنی که داشت به بازبینی و بازخوانی شریعت از نگاهی که خودش به دین داشت می پرداخت. | ||
| خط ۶۰: | خط ۶۱: | ||
در آیه مربوط به [[نشوز]] [[زن]]، ضرب را به معنای زدن نمی داند، و ادامه آیه را در مورد [[نشوز]] مرد می داند و معتقد است در شرایط [[نشوز]] مرد، چون [[زن]] توانمندی مالی ندارد و وابسته به مرد بوده، خداوند به او دستور سازگاری داده است هرچند در صورت عدم سازش، [[زن]] را، از کرانه بیکرانه خود سیراب خواهد کرد، اوطبق این آیه و آیه 228 بقره برداشت می کند که [[زنان]] مثل [[مردان]] در [[طلاق]] حق دارند و نقش سرمایه گذار و تامین کننده اقتصادی [[خانواده]] را در حق [[طلاق]] موثر میداند و معتقد است در زمان نزول هرچند حق به [[زن]] داده شده ولی علت توجه به [[مردان]] در احکام [[طلاق]]، سرمایه گذار بودن مرد در زندگی است. در واقع موضوع مدیریت مرد بر [[خانواد]]ه را موضوعی قراردادی میداند. | در آیه مربوط به [[نشوز]] [[زن]]، ضرب را به معنای زدن نمی داند، و ادامه آیه را در مورد [[نشوز]] مرد می داند و معتقد است در شرایط [[نشوز]] مرد، چون [[زن]] توانمندی مالی ندارد و وابسته به مرد بوده، خداوند به او دستور سازگاری داده است هرچند در صورت عدم سازش، [[زن]] را، از کرانه بیکرانه خود سیراب خواهد کرد، اوطبق این آیه و آیه 228 بقره برداشت می کند که [[زنان]] مثل [[مردان]] در [[طلاق]] حق دارند و نقش سرمایه گذار و تامین کننده اقتصادی [[خانواده]] را در حق [[طلاق]] موثر میداند و معتقد است در زمان نزول هرچند حق به [[زن]] داده شده ولی علت توجه به [[مردان]] در احکام [[طلاق]]، سرمایه گذار بودن مرد در زندگی است. در واقع موضوع مدیریت مرد بر [[خانواد]]ه را موضوعی قراردادی میداند. | ||
او در موضوع [[حجاب]] معتقد است اسلام [[حجاب]] را قرار داده است تا زن ابژه جنسی نباشد، و افرادی که در [[حجاب]] افراط یا تفریط می کنند [[زن]] را ابژه جنسی قرار دادهاند. او به [[حجاب]] اختیاری معتقد است و ارزش [[حجاب]] را به اختیار می داند و معتقد است که «اگر [[حجاب]] قانونی شود نقض آزادی و انتخاب فردی می شود و ارزش باور دینی را از دست می دهد.»<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | او در موضوع [[حجاب]] معتقد است اسلام [[حجاب]] را قرار داده است تا زن ابژه جنسی نباشد، و افرادی که در [[حجاب]] افراط یا تفریط می کنند [[زن]] را ابژه جنسی قرار دادهاند. او به [[حجاب]] اختیاری معتقد است و ارزش [[حجاب]] را به اختیار می داند و معتقد است که «اگر [[حجاب]] قانونی شود نقض آزادی و انتخاب فردی می شود و ارزش باور دینی را از دست می دهد.»<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ خراسانی، «صوت مصاحبه منتشر نشده نوشین احمدی خراسانی با فریده ماشینی در موضوع حجاب»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
به طور کلی فریده ماشینی همچون سایر نواندیشان دینی، عرف و شرایط زمان را در تعیین [[حقوق زن]] و [[مرد]] موثر میداند و برخی آیات را مطابق، شرایط [[زنان]]، زمان نزول قرآن می داند . او معتقد است آیات قرآن نباید تنافی با اصول قطعی مثل برابری داشته باشد و شرایط خاص زمان نزول وحی را باید توجه کرد و در برخی آیات نسخ را در نظر داشت.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | به طور کلی فریده ماشینی همچون سایر نواندیشان دینی، عرف و شرایط زمان را در تعیین [[حقوق زن]] و [[مرد]] موثر میداند و برخی آیات را مطابق، شرایط [[زنان]]، زمان نزول قرآن می داند . او معتقد است آیات قرآن نباید تنافی با اصول قطعی مثل برابری داشته باشد و شرایط خاص زمان نزول وحی را باید توجه کرد و در برخی آیات نسخ را در نظر داشت.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ ماشینی، «حقوق زنان در قرآن(ازدواج و خانواده»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> او به هرمنوتیک و تفسیر متون دینی دلبستگی فکری داشت و سعی می کرد تعارض بین سنت و مدرنیته را جمع کند.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ طریقی،«فریده ماشینی که بود و چه کرد؟ »،صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> در نگاه او هر آنچه از قرآن که تصور تبعیض ازآن می شود ناشی از اراده الهی نیست بلکه برخاسته از ساختارهای انسانی تبعیض آمیز است.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ ماشینی، «حقوق انسانی و جنسیت در قرآن کریم»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
فریده ماشینی برخی احکام اسلام را به دلیل اینکه در آیات نیست مردود میداند و این گونه احکام را حاصل، ساختار پدر سالار جوامع انسانی قلمداد می کند در نگاه او نابرابری [[دیه]] [[زن]] و [[مرد]]،اذن خروج [[زن]] از منزل، سنگسار [[زن]] جزو احکامی است که ریشه در کتاب آسمانی ندارد.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | فریده ماشینی برخی احکام اسلام را به دلیل اینکه در آیات نیست مردود میداند و این گونه احکام را حاصل، ساختار پدر سالار جوامع انسانی قلمداد می کند در نگاه او نابرابری [[دیه]] [[زن]] و [[مرد]]،اذن خروج [[زن]] از منزل، سنگسار [[زن]] جزو احکامی است که ریشه در کتاب آسمانی ندارد.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ ماشینی، «حقوق زنان در قرآن(ازدواج و خانواده»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> در واقع او معتقد بود نباید به همه اعتقادات دینی مردم مشروعیت بخشید و نباید با همه آنها مبارزه کرد. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ ماشینی، «نقطه تلاقی اسلام، فمنیست و سیاست»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> وی آموزههای دینی را نیازمند گفتگو با اندیشههای مدرن و بهرهمندی از دستاوردهای عقلی بشری میدید و میخواست قرائت رحمانی دین را وارد زندگی اجتماعی کند زیرا باورداشت درسایه سازگاری اسلام با آرمان [[برابری]] [[حقوق زنان]] و [[مردان]] است که آموزههای اخلاقی و مذهبی جایگاه واقعی خود را پیدا می کنند. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ طریقی،«فریده ماشینی که بود و چه کرد؟»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
سیدمحمد خاتمی در وصف او میگوید: خانم ماشینی شخصیتی ارزنده،اهل فکر، و درد بود به انسان و هویت [[زن]] و روزگار ما توجه داشت و از منظر دین به جامعه می نگریست و نگاه او برمبنای دین رحمانی بود.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | سیدمحمد خاتمی در وصف او میگوید: خانم ماشینی شخصیتی ارزنده،اهل فکر، و درد بود به انسان و هویت [[زن]] و روزگار ما توجه داشت و از منظر دین به جامعه می نگریست و نگاه او برمبنای دین رحمانی بود.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ «سخنرانی سید محمد خاتمی در مراسم نکوداشت فریده ماشینی»،صفحه اینستاگرام فریده ماشینی ]</ref> ماشینی با اجرای برخی احکام اسلامی مثل حجاب به جهت رحمانی بودن دین مخالف است .<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ خراسانی،«صوت مصاحبه منتشر نشده نوشین احمدی خراسانی با فریده ماشینی در موضوع حجاب»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
او معتقد بود قواعد موجود در فقه سیاسی و حقوقی ماهیت ابدی و ازلی ندارد و بسته به تغیرات فرهنگ زمانه و جریان سیال سیاست و اجتماع متحول میشوند.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | او معتقد بود قواعد موجود در فقه سیاسی و حقوقی ماهیت ابدی و ازلی ندارد و بسته به تغیرات فرهنگ زمانه و جریان سیال سیاست و اجتماع متحول میشوند.<ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ طریقی،«فریده ماشینی که بود و چه کرد؟»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref>وی پذیرای قرائت وارداتی از [[هویت جنسیتی]] [[زن]] بود و قائل بود که علما را برای این قرائت جدید باید راضی کرد و کارهای ترویجی بسیار کرد در هر جایی که [[زنان]] حضور دارند. حتی اگر جلسات مذهبی باشد؛ تا جمع [[زنان]] به دنبال مسائل [[زنان]] باشند . <ref>خراسانی،«صوت مصاحبه منتشر نشده نوشین احمدی خراسانی با فریده ماشینی در موضوع حجاب»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی</ref> | ||
به طور کلی فریده ماشینی حلقه وصلی برای گروههای مختلفی از [[زنان]] نوانیش مسلمان تا [[زنان]] سکولار بود و سعی می کرد در نظریات و عملکرد همه این افراد را به هم نزدیک کند، در جمع سنت گرایان مذهبی از کارکردهای مثبت نوگرایی و ضرورت باز تعریف ساختارهای جنسیتی در گفتمان دینی میگفت و در جمع سنت گریزان، از مذهب و معنویت گرایی و آموزههای اخلاقی میگفت. مجلس ختم او رنگین کمانی از طیفهای مختلف جنبش [[زنان]] بود از [[زنان]] زندانی در دهه شصت تا [[زنان]] ملی مذهبی و کنشگران دوره اصلاحات و پسا اصلاحات و شاگردان کلاسهای قرآنش. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ | به طور کلی فریده ماشینی حلقه وصلی برای گروههای مختلفی از [[زنان]] نوانیش مسلمان تا [[زنان]] سکولار بود و سعی می کرد در نظریات و عملکرد همه این افراد را به هم نزدیک کند، در جمع سنت گرایان مذهبی از کارکردهای مثبت نوگرایی و ضرورت باز تعریف ساختارهای جنسیتی در گفتمان دینی میگفت و در جمع سنت گریزان، از مذهب و معنویت گرایی و آموزههای اخلاقی میگفت. مجلس ختم او رنگین کمانی از طیفهای مختلف جنبش [[زنان]] بود از [[زنان]] زندانی در دهه شصت تا [[زنان]] ملی مذهبی و کنشگران دوره اصلاحات و پسا اصلاحات و شاگردان کلاسهای قرآنش. <ref>[https://www.instagram.com/faridemashini/ طریقی،«فریده ماشینی که بود و چه کرد؟»، صفحه اینستاگرام فریده ماشینی]</ref> | ||
==آثار== | ==آثار== | ||
آثار او به صورت مقاله منتشر شده است و برخی مقالات با همکاری سایرین نوشته شده است. | آثار او به صورت مقاله منتشر شده است و برخی مقالات با همکاری سایرین نوشته شده است. | ||
* | *حقوق زنان در قرآن]](ازدواج و خانواده) | ||
* | *حقوق انسانی و جنسیت در قرآن کریم | ||
* | *نقش ترکیب جنسیتی دانشآموزان در شاخههای نظری و مهارتی بر نرخ ورود دختران و پسران به دانشگاهها | ||
* | *ضرورت طرح زن و نواندیشی دینی | ||
* | *زنان و سیاستورزی جامعهمحور | ||
* | *زنان و تجربه مشارکت سیاسی | ||
* | *باز هم محدودیت ورود دختران به دانشگاهها | ||
*در قرآن ، مجازات سنگسار چیست | *در قرآن ، مجازات سنگسار چیست | ||
* | *حقوق انسان و جنسیت در قرآن | ||
* | *زنان و سرمایه اجتماعی | ||
* | *زنان: زنان و نواندیشی دینی، چشمانداز و ضرورتهای نو | ||
* | *مطالبات زنان | ||
*مدرسه و مسائل آن در فرهنگ، دانش و سیاست | *مدرسه و مسائل آن در فرهنگ، دانش و سیاست | ||
* | *آموزش و پرورش دختران: چکیده تحقیقات (از سال 1358 تا 1380) | ||
* | *موقعیت زنان ایران سی سال پس از انقلاب | ||
==پانویس== | ==پانویس== | ||
{{پانویس}} | {{پانویس}} | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* | *«فریده ماشینی»، دانشنامه الکترونیکی زنان، تاریخ بازدید: 25 بهمن 1401ش. | ||
*«فریده ماشینی»، در ویکی پدیا، تاریخ بازدید: 25 بهمن 1401ش. | |||
*«فریده ماشینی»، صفحه اینستاگرام، تاریخ بازدید: 25 بهمن 1401ش. | |||
[[رده:ویکیجنسیت]] | [[رده:ویکیجنسیت]] | ||
[[رده:کنشگران]] | [[رده:کنشگران]] | ||