تغییرمسیر به هویت جنسیتی در اسلام حذف شد برچسب: تغییرمسیر حذف شد |
بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۵: | خط ۵: | ||
جنس در لغت، گونهای از هر چیز و جنسیت مصدر جعلی بهمعنای کیفیت جنس است که در اصطلاح جدید به رجولیت و انوثیت اطلاق میشود. <ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه جنس.</ref> جنس به تفاوتهای زیستشناختی زن و مرد اشاره دارد و جنسیت ویژگیهای شخصیتی است که جامعه آن را تعیین میکند. هویت، مفهومی ناظر به حالات شخصی است، ریشه در تربیت خانوادگی و آموختههای فرهنگی داشته و تشخص یک شخص در یک جامعه را تشکیل میدهد. <ref>[https://jwsps.alzahra.ac.ir/article_1418_f0843843cf6389e36265b78a3945feab.pdf سفیری و نعمتالهی، «جهانی شدن و هویت دینی با تأکید بر تفاوتهای جنسیتی»، 1391ش، ص46-44.]</ref> هویت جنسیتی مشتمل بر دو بُعد فردی و اجتماعی است، در بعد فردی خصوصیات فردی جنس بهعنوان بخشی از مفهوم خود برجسته میشود و در بعد اجتماعی، جنسیت بهعنوان یک رده در سپهر اجتماعی، مبنای پاداشها و تنبیهها قرار میگیرد. <ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64fd8e05d91fd-9824-1401-2-12.pdf گلبهاری، «تقابل هویت جنسیتی فردی و اجتماعی در تکزیستی دختران»، 1401ش، ص283-282.]</ref> هویت جنسیتی از اقسام هویت اجتماعی بوده و تجربة شخص از فردیت خود بهعنوان مرد یا زن بودن است. <ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4700_6257d31557006c0eff24086bfc67020f.pdf هاشمی علیآبادی، «بررسی نقش جنسیت در شکل گیری هویت جنسی از دیدگاه آیات و روایات»، 1400ش، ص210.]</ref> هويت جنسيتي، در فرايند جامعهپذیری تحتتأثير كنشهاي دیگران مهم، تمايلات و باورهاي فرد نسبت به جنسيتش شكل ميگيرد و مدام بازتوليد ميشود. <ref>[https://rjsw.atu.ac.ir/article_10945_3aed4d79a0e1488a806cd79c4d4e52a2.pdf فولايان و برادران كاشاني، «بررسی کیفی ابعاد بحران هویت جنسیتی مبتنی بر رویکرد نظریه زمینهای»، 1397ش، ص8.]</ref> | جنس در لغت، گونهای از هر چیز و جنسیت مصدر جعلی بهمعنای کیفیت جنس است که در اصطلاح جدید به رجولیت و انوثیت اطلاق میشود. <ref>دهخدا، لغتنامه، ذیل واژه جنس.</ref> جنس به تفاوتهای زیستشناختی زن و مرد اشاره دارد و جنسیت ویژگیهای شخصیتی است که جامعه آن را تعیین میکند. هویت، مفهومی ناظر به حالات شخصی است، ریشه در تربیت خانوادگی و آموختههای فرهنگی داشته و تشخص یک شخص در یک جامعه را تشکیل میدهد. <ref>[https://jwsps.alzahra.ac.ir/article_1418_f0843843cf6389e36265b78a3945feab.pdf سفیری و نعمتالهی، «جهانی شدن و هویت دینی با تأکید بر تفاوتهای جنسیتی»، 1391ش، ص46-44.]</ref> هویت جنسیتی مشتمل بر دو بُعد فردی و اجتماعی است، در بعد فردی خصوصیات فردی جنس بهعنوان بخشی از مفهوم خود برجسته میشود و در بعد اجتماعی، جنسیت بهعنوان یک رده در سپهر اجتماعی، مبنای پاداشها و تنبیهها قرار میگیرد. <ref>[https://ensani.ir/file/download/article/64fd8e05d91fd-9824-1401-2-12.pdf گلبهاری، «تقابل هویت جنسیتی فردی و اجتماعی در تکزیستی دختران»، 1401ش، ص283-282.]</ref> هویت جنسیتی از اقسام هویت اجتماعی بوده و تجربة شخص از فردیت خود بهعنوان مرد یا زن بودن است. <ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4700_6257d31557006c0eff24086bfc67020f.pdf هاشمی علیآبادی، «بررسی نقش جنسیت در شکل گیری هویت جنسی از دیدگاه آیات و روایات»، 1400ش، ص210.]</ref> هويت جنسيتي، در فرايند جامعهپذیری تحتتأثير كنشهاي دیگران مهم، تمايلات و باورهاي فرد نسبت به جنسيتش شكل ميگيرد و مدام بازتوليد ميشود. <ref>[https://rjsw.atu.ac.ir/article_10945_3aed4d79a0e1488a806cd79c4d4e52a2.pdf فولايان و برادران كاشاني، «بررسی کیفی ابعاد بحران هویت جنسیتی مبتنی بر رویکرد نظریه زمینهای»، 1397ش، ص8.]</ref> | ||
==نظامهای فرهنگی و هویت جنسیتی== | ==نظامهای فرهنگی و هویت جنسیتی== | ||
هویت جنسیتی امری فرهنگی است؛ زیرا انتظارات اجتماعی از هر جنس، رفتارهای آن را تعیّن میبخشد. نظامهای متفاوت فرهنگی، هویت جنسیتی را بهگونههای متفاوتی شکل میدهد. در برخی فرهنگهای سنتی، مرد نماینده نوع انسانی و زن جنس دوم بهشمار میآید. طبق این عقیده، زنان در جهانی که برای مردها ساخته شده است، زندگی میکنند. هویت زنانه بهعنوان خاستگاه شرارت توصیف شده | هویت جنسیتی امری فرهنگی است؛ زیرا انتظارات اجتماعی از هر جنس، رفتارهای آن را تعیّن میبخشد. نظامهای متفاوت فرهنگی، هویت جنسیتی را بهگونههای متفاوتی شکل میدهد.<ref>[https://hawzah.net/fa/Article/View/81612/%D8%AC%D9%86%D8%B3%DB%8C%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B1%D8%A8%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C علمالهدی، «جنسیت در تربیت اسلامی»، پایگاه اطلاعرسانی حوزه.]</ref> در برخی فرهنگهای سنتی، مرد نماینده نوع انسانی و زن جنس دوم بهشمار میآید. طبق این عقیده، زنان در جهانی که برای مردها ساخته شده است، زندگی میکنند. هویت زنانه بهعنوان خاستگاه شرارت توصیف شده <ref>[http://jafarhashemlou.blogfa.com/post/2438 هاشملو، «نظریههای هویت جنسی»، در وبسایت روانشناسی هاشملو.] </ref> و زنان نهتنها فاقد هویت جنسیتی مستقل که ملک مرد تلقی میشوند.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=910550 محبی، «مردمی شدن خانواده؛ فرایند آسیبدیدگی و بحران خانوادگی»، 1402ش، ص87-86.]</ref> | ||
فرهنگ مدرن عمدتا بر تشابه جنسیتی تأکید داشته و هویت جنسیتی را محصول مردسالاری میداند و گزاره محوری آن در حوزه هویت جنسیتی این است که انسان زن زاده نمیشود، بلکه در فرایند جامعهپذیری، زن میشود. | فرهنگ مدرن عمدتا بر تشابه جنسیتی تأکید داشته و هویت جنسیتی را محصول مردسالاری میداند و گزاره محوری آن در حوزه هویت جنسیتی این است که انسان زن زاده نمیشود، بلکه در فرایند جامعهپذیری، زن میشود.<ref>[https://alefbalib.com/index.aspx?pid=256&PdfID=910550 محبی، «مردمی شدن خانواده؛ فرایند آسیبدیدگی و بحران خانوادگی»، 1402ش، ص92.]</ref> | ||
==دیدگاههای نظری== | ==دیدگاههای نظری== | ||
بر مبنای رویکرد هویت اجتماعی؛ عضویت فرد در گروه منجر به تقویت شخصیت، همذاتپنداری و شکلگیری طبقهبندی انسانها میشود. برخی از محققین، با بهکارگیری اصطلاح برساخته در بارة هویت، بر این باورند که هویت، معنای ثابت ندارد و در ارتباط با مجموعهای از روابط اجتماعی معنا مییابد. در رویکرد هویت جنسیتی؛ جنسیت یکی از رایجترین اصول طبقهبندی فرصتهای زندگی بهشمار میآید. جنسیت، طی جریانی پیچیده و در ضمن روابط با گروهها، اشخاص، نهادها، بهویژه مناسبات خانوادگی و شغلی شکل میگیرد. به اعتقاد اسمیت؛ خودپنداره جنسی تحت شرایط گوناگون ثابت نمانده و در تعامل اجتماعی معنا میشود. به گفتة کاستلز، مصالحی چون تاریخ، جغرافیا، زیستشناسی، نهادهای تولید، خاطرة جمعی، رؤیاهای شخصی، دستگاه قدرت، وحی و الهامات دینی از مواد خام هویت سازند، اما افراد، گروهها و جوامع این مواد را پرورانده و معنای آن را مطابق با الزامات اجتماعی بازتنظیم میکنند. میشل و بندورا در نظریه یادگیری اجتماعی بر این امر تأکید دارند که رفتارهای مبتنی بر هویت جنسیتی، مانند همة رفتارهای دیگر، از طریق یادگیری اجتماعی رخ میدهند. پیاژه معتقد است، جنسیت در ذهن کودکان بهگونهای شکل میگیرد که به آسانی دو جنس را در دو طبقة جداگانه دستهبندی میکنند تا صفات و رفتارها را به دو دستة زنانه و مردانه تقسیم کنند. | بر مبنای رویکرد هویت اجتماعی؛ عضویت فرد در گروه منجر به تقویت شخصیت، همذاتپنداری و شکلگیری طبقهبندی انسانها میشود. برخی از محققین، با بهکارگیری اصطلاح برساخته در بارة هویت، بر این باورند که هویت، معنای ثابت ندارد و در ارتباط با مجموعهای از روابط اجتماعی معنا مییابد. در رویکرد هویت جنسیتی؛ جنسیت یکی از رایجترین اصول طبقهبندی فرصتهای زندگی بهشمار میآید. جنسیت، طی جریانی پیچیده و در ضمن روابط با گروهها، اشخاص، نهادها، بهویژه مناسبات خانوادگی و شغلی شکل میگیرد. به اعتقاد اسمیت؛ خودپنداره جنسی تحت شرایط گوناگون ثابت نمانده و در تعامل اجتماعی معنا میشود. به گفتة کاستلز، مصالحی چون تاریخ، جغرافیا، زیستشناسی، نهادهای تولید، خاطرة جمعی، رؤیاهای شخصی، دستگاه قدرت، وحی و الهامات دینی از مواد خام هویت سازند، اما افراد، گروهها و جوامع این مواد را پرورانده و معنای آن را مطابق با الزامات اجتماعی بازتنظیم میکنند. میشل و بندورا در نظریه یادگیری اجتماعی بر این امر تأکید دارند که رفتارهای مبتنی بر هویت جنسیتی، مانند همة رفتارهای دیگر، از طریق یادگیری اجتماعی رخ میدهند. پیاژه معتقد است، جنسیت در ذهن کودکان بهگونهای شکل میگیرد که به آسانی دو جنس را در دو طبقة جداگانه دستهبندی میکنند تا صفات و رفتارها را به دو دستة زنانه و مردانه تقسیم کنند. | ||
