تفکیک جنسیتی: تفاوت میان نسخه‌ها

==رویکردهای نظری- دینی==

برخی تفکیک‌ جنسیتی را عامل از خود‌بیگانگی زنان می‌شمارند<ref>- فکوهی و دیگران، «جایگاه فضاهای اوقات فراغتی تفکیک شده در برساخت هویت دختران: مطالعه موردی بوستان نرگس قم» 1398ش، ص76.</ref> و بر این باورند که تفکیک جنسیتی در روابط روزمره باید به موارد ضروری محدود شود.<ref>- ایمانی و نرسیسیانس، «تفکیک جنسیتی فضای شهری و روابط صمیمانه بین جنیسیتی: ‌مطالعه مقایسه‌ای تفکیک منعطف و غیر منعطف»،  1400ش، ص228.</ref> از این منظر تاکید بر تفکیک در عرصه آموزش بی‌معنا است و کشش زنان و مردان به همدیگر در محیط آموزشی تغییر نمی‌کند. علاوه بر این تفکیک نیازمند سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی دقیق است و بدون فراهم شدن زمینه، ‌ چنین سیاستی عقیم خواهد بود.<ref>- شهریاری، «اجرای طرح تفکیک جنسیتی در دانشگاه آزاد»،  1383ش، ص44-48.</ref> از این دیدگاه بر مسئله اجتناب از سیاست‌های آمرانه در آموزش تاکید می‌شود، در حالی که موافقان با تاکید بر تربیت، از تفکیک جنسیتی دفاع می‌کنند.<ref>- ‌ یاره و محمدنژاد، «بررسی ابعاد و پیامدهای طرح تفکیک جنسیتی دانشجویان در دانشگاه‌ها و راهکارهای اجرای طرح» 1391ش، ص625.</ref> برخی فقها با استشهاد به روایت نبوی که همگان را مسئول سرنوشت جامعه می‌شمارد، <ref>کلینی، اصول کافی، ج2، 1369ش، ص163.</ref> تفکیک جنسیتی را لازم نمی‌دانند و بر این باورند که در پرتو همین نگرش، قرآن مشارکت‌های مهم زنان در عرصه‌های اجتماعی و سیاسی را نقل می‌کند. از این دیدگاه، کار برای زن در خارج از خانه منعی ندارد، به‌شرطی که مشکل خاصی برای زن ایجاد نکند.<ref>- زند اقطاعی، الگوی اسلامی ورزش بانوان (بررسی ورزش زنان از دیدگاه فقه شیعه)،  1396ش، ص44.</ref> دلیل این مسئله نیاز به حضور زن در اجتماع است و بسیاری از کارها بدون حضور زن به‌درستی انجام نمی‌شود.<ref>- السیاسی، حقوق زن و مسئولیت‌های او در خانواده و جامعه، 1386ش، ص299.</ref> یکسانی هویت زن و مرد، یکسانی در آفرینش، <ref> - سوره نجم، آیات 45-46.</ref><ref> سوره قیامة، آیات 36-39 و آیات 12-14.</ref> همسانی در عبادت خدا<ref>- سوره ذاریات، آیه 56.</ref> و آبادانی زمین، تقسیم وظایف بر اساس تفاوت‌های فیزیکی و جسمانی زن و مرد و معرفی زنان موفق در کنشگری اجتماعی از سوی قرآن مانند مریم، همسر فرعون، ملکه سبا و دختران شعیب، از منظر مسلمانان قائل به عدم ضرورت تفکیک جنسیتی نشان می‌دهد که زنان و مردان در کنار همدیگر موظف به اجرای نقش‌های اجتماعی هستند و نباید با تفکیک زنان و مردان یک قشر را از انجام وظایف محروم کرد.<ref>- شمس‌الدین، «زن و مساله پوشش و نگاه»،  1384ش، ص127-131.</ref> همچنین تمایز و تفکیک جنسیتی، زمینه‌ساز نابرابری و توجیه‌کننده و مشروعیت‌بخش نابرابری جنسیتی است. از طریق تفکیک، مشاغل زنانه کم‌ارزش‌تر تلقی می‌شود و نابرابری‌ها در جامعه نهادینه خواهد شد.<ref>- سفیری و ایمانیان، جامعه‌شناسی جنسیت، 1392ش، ص199.</ref>

به عقیدۀ برخی تفکیک جنسیتی و اختلاط کمتر مرد و زن، سیاست و راهبردی شایسته و مرجح است و آن را به مجموعه‌ای از روایات مستند می‌کنند.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعه، 1409ق، ج20، ص184 و 235.</ref> برخی معتقدند تفکیک جنسیتی ضروری است؛ چراکه در غیر شرایط ضروری، اسلام مخالف حضور زن در ملاء عام و منظرهای اجتماعی است. مدافعان این نظریه مدعی هستند که از طریق جمع‌آوری قرائن و شواهد مذاق شارع را به‌دست آورده‌اند.<ref>- سلطانی تیرانی، بررسی مذاق شارع در باب حضور زن در ملاء و منظرهای اجتماعی، 1397ش، ص45.</ref> همچنین اجتناب از انحرافات اخلاقی، جلوگیری از افت تحصیلی دانش‌آموزان، <ref>- بستان، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی، 1390ش، ص148.</ref> پیشگیری از آزار زنان در محیط اشتغال، <ref>- بستان، اسلام و تفاوت‌های جنسیتی، 1390ش، ص160.</ref> توجه به تفاوت‌های طبیعی زن و مرد و انتظارات متفاوت از دو جنس، برخی آیات قرآن<ref>- سوره احزاب، آیه33.</ref> و روایات، <ref>- کلینی، اصول کافی، 1369ش، ج5، ص519.</ref> تفکیک جنسیتی را ضروری می‌سازد.  

برخی معتقدند آیات و روایات ضرورت تفکیک با متون دیگر دینی و همچنین سیره پیشوایان دینی تعارض دارد و عمومیت آن از اعتبار ساقط است. بنابراین توصیه‌های تفکیک باید به توصیه‌های اخلاقی فروکاسته شود و تنها شرط اختلاط، حفظ حرمت و حریم زنان و مردان است.<ref>- مطهری، مسئله حجاب، 1389ش، ص216 و 220.</ref> این نظریه به سیرۀ اهل‌بیت استناد می‌کند، نظیر این‌که پیامبر زنان خود را به نوبت با خود به سفر می‌برد.<ref>- بخاری، صحیح، 1410ق، ج7، ص43.</ref> همچنین پیامبر دستور داده است که نباید مانع رفتن زنان به مسجد شد.<ref>- مجلسی، بحار الانوار، 1362ش، ج87، ص354.</ref> نمونه دیگر شرکت زنان در نماز بر میت در زمان پیامبر است، هرچند توصیه‌ای بر شرکت زنان در نماز میت وجود ندارد، اما منعی نیز از حضور آنها نشده است.<ref>- حر عاملی، وسائل الشیعه، 1414ق، ج1، ص156.</ref> در تاریخ ذکر شده است که پیامبر عده‌ای از زنان را با خود در جنگ‌ها برای کمک به زخمی‌ها و آب‌رسانی می‌برد.<ref>- ابوداوود، سنن، 1420ق، ج1، ص202.</ref>