بدون خلاصۀ ویرایش
بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۳۰: خط ۳۰:
==تاریخچه روابط دختر و پسر==
==تاریخچه روابط دختر و پسر==


ﺑﺮرسی ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻤﺪن ﺑﺸﺮی هرچند ﻧﺸﺎن از ﻧﺰاعﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺮای ﻋﺸﻖ ﯾﺎ ﺧﯿﺎﻧﺖ در ﻋﺸﻖ دارد؛ اﻣﺎ کمتر ﺳﻨﺪی می‌توان ﯾﺎﻓﺖ که در آن ﺑﺮ شکل رواﺑﻂ دﺧﺘﺮ و پسر ﺗﺼﺮﯾح ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_24756.html جاوید، «فرهنگ دوستی اسلامی ناظر به روابط اجتماعی‌حقوقی دختر و پسر»،  1391ش، ص123.]</ref> مطرح‎شدن موضوع رابطۀ دختر و پسر به‌ویژه در قلمرو جنسسی در آمریکا به سال 1890م، برمی‌گردد که نخستین تشکیلات رسمی با هدف شناخت بیشتر مباحث فیزیولوژیک و زیستی افراد، برای داشتن زندگی سالم شروع شد.<ref>. زارعان، در سلسله همایش‌ها و نشست‌های بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص50.</ref> انقلاب جنسی اواخر دهه 1960م در کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز با اسطوره‌زدایی از رابطه جنسی، آن را به امری عادی تبدیل کرد که به‌راحتی پیش از ازدواج دست‌یافتنی است.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4499.html امیری و همکاران، «مطالعه پدیدارشناسانه دلایل گرایش به ارتباط با جنس مخالف قبل از ازدواج»،  1399ش، ص2.]</ref> بنابراین بسیاری از کشورهای صنعتی غربی به‏ویژه آمریکا، اعمال کنترل بر غریزه‌ها را مناسب ندانسته و در آن‌جا از دختران انتظار می‌رود در سن نوجوانی، قرارهای عشقی داشته باشند.<ref> [http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1841&sid=1&slc_lang=fa میرزایی و برغمدی، «رابطه با جنس مخالف و عوامل مرتبط با آن»،  1389ش، ص134-132.]</ref>
ﺑﺮرسی ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻤﺪن ﺑﺸﺮی هرچند ﻧﺸﺎن از ﻧﺰاعﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺮای ﻋﺸﻖ ﯾﺎ ﺧﯿﺎﻧﺖ در ﻋﺸﻖ دارد؛ اﻣﺎ کمتر ﺳﻨﺪی می‌توان ﯾﺎﻓﺖ که در آن ﺑﺮ شکل رواﺑﻂ دﺧﺘﺮ و پسر ﺗﺼﺮﯾح ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_24756.html جاوید، «فرهنگ دوستی اسلامی ناظر به روابط اجتماعی‌حقوقی دختر و پسر»،  1391ش، ص123.]</ref> مطرح‎شدن موضوع رابطۀ دختر و پسر به‌ویژه در قلمرو جنسسی در آمریکا به سال ۱۸۹۰م، برمی‌گردد که نخستین تشکیلات رسمی با هدف شناخت بیشتر مباحث فیزیولوژیک و زیستی افراد، برای داشتن زندگی سالم شروع شد.<ref>. زارعان، در سلسله همایش‌ها و نشست‌های بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص50.</ref> انقلاب جنسی اواخر دهه ۱۹۶۰م در کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز با اسطوره‌زدایی از رابطه جنسی، آن را به امری عادی تبدیل کرد که به‌راحتی پیش از ازدواج دست‌یافتنی است.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4499.html امیری و همکاران، «مطالعه پدیدارشناسانه دلایل گرایش به ارتباط با جنس مخالف قبل از ازدواج»،  1399ش، ص2.]</ref> بنابراین بسیاری از کشورهای صنعتی غربی به‏ویژه آمریکا، اعمال کنترل بر غریزه‌ها را مناسب ندانسته و در آن‌جا از دختران انتظار می‌رود در سن نوجوانی، قرارهای عشقی داشته باشند.<ref> [http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1841&sid=1&slc_lang=fa میرزایی و برغمدی، «رابطه با جنس مخالف و عوامل مرتبط با آن»،  1389ش، ص134-132.]</ref>
==رابطۀ دختر و پسر در غرب==
==رابطۀ دختر و پسر در غرب==


روابط آزاد دختر و پسر در آمریکا و اروپا به افزایش روابط نامشروع جنسی انجامیده است؛ به‏گونه‏ای که در سال 1993م، در آمریکا، 50% روابط دختر و پسر به روابط جنسی انجامیده و هر ساله 350 هزار دختر نوجوان آمریکایی که با رؤیای ازدواج یا اتمام تحصیلات، یافتن شغل و زندگی ایده‌آل به رابطه با پسران تن می‏دهند، در سنین 15-19 سالگی باردار شده و فرزندان نامشروعی به‌دنیا می‌آورند.<ref>. سبحانی‌نیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص32-36.</ref>
روابط آزاد دختر و پسر در آمریکا و اروپا به افزایش روابط نامشروع جنسی انجامیده است؛ به‏گونه‏ای که در سال ۱۹۹۳م، در آمریکا، ۵۰% روابط دختر و پسر به روابط جنسی انجامیده و هر ساله ۳۵۰ هزار دختر نوجوان آمریکایی که با رؤیای ازدواج یا اتمام تحصیلات، یافتن شغل و زندگی ایده‌آل به رابطه با پسران تن می‏دهند، در سنین ۱۵-۱۹ سالگی باردار شده و فرزندان نامشروعی به‌دنیا می‌آورند.<ref>. سبحانی‌نیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص32-36.</ref>


امروزه وجود مراکز بهداشتی در کنار دبیرستان‌ها و دانشگاه‌های غربی، جهت مراجعه دختران محصل برای سقط جنین، امری عادی شده است.<ref>. شجاعی، درّ و صدف، 1388ش، ص48.</ref> در یک مطالعه استرالیایی 21درصد نوجوانان در 13 سالگی رابطه جنسی داشته و 43درصد بین 15-16 سالگی تجربه عمل جنسی داشته‌اند. در برزیل نیز میانگین سن اولین تجربۀ جنسی برای پسران و دختران، بین 13-15 سالگی بوده است. همچنین طبق مطالعه‌ای در فرانسه دربارۀ 4000 نوجوان، 16درصد دختران و پسران زیر 13 سال، اذعان کرده‌اند که دارای روابط جنسی هستند. این ارقام برای نوجوانان بالاتر از 18 سال پسر 70درصد و در مورد دختران 44درصد بوده است.<ref>. سوزنچی، جنسیت و دوستی؛ مواجهه‌ای اسلامی با مسئله رابطۀ دختر و پسر، 1392ش، ص67-68.</ref>
امروزه وجود مراکز بهداشتی در کنار دبیرستان‌ها و دانشگاه‌های غربی، جهت مراجعه دختران محصل برای سقط جنین، امری عادی شده است.<ref>. شجاعی، درّ و صدف، 1388ش، ص48.</ref> در یک مطالعه استرالیایی ۲۱ درصد نوجوانان در ۱۳ سالگی رابطه جنسی داشته و ۴۳ درصد بین ۱۵-۱۶ سالگی تجربه عمل جنسی داشته‌اند. در برزیل نیز میانگین سن اولین تجربۀ جنسی برای پسران و دختران، بین ۱۳-۱۵ سالگی بوده است. همچنین طبق مطالعه‌ای در فرانسه دربارۀ ۴۰۰۰ نوجوان، ۱۶ درصد دختران و پسران زیر ۱۳ سال، اذعان کرده‌اند که دارای روابط جنسی هستند. این ارقام برای نوجوانان بالاتر از ۱۸ سال پسر ۷۰ درصد و در مورد دختران ۴۴ درصد بوده است.<ref>. سوزنچی، جنسیت و دوستی؛ مواجهه‌ای اسلامی با مسئله رابطۀ دختر و پسر، 1392ش، ص67-68.</ref>
==رابطۀ دختر و پسر در ایران==
==رابطۀ دختر و پسر در ایران==


رابطۀ دختر و پسر به‌شکل امروزی، پدیدۀ نوظهوری است که در جوامع اسلامی ازجمله ایران همواره به‌صورت معضلی اجتماعی‌اخلاقی مطرح بوده است.<ref>. دانش‌پژوه، رابطۀ دختر و پسر، 1381ش، ص57.</ref> فرهنگ ایرانی‌اسلامی با تعیین حدود ارتباط مَحرم و نامحرم، همواره افراد را از وجود روابط خارج از ازدواج منع می‌کند؛ با این حال، تحولات ساختی و اجتماعی اخیر در جامعۀ ایران، همچون گسترش شهرنشینی و حضور اجتماعی بیشتر زنان، سبب تحولات مهمی در نهاد خانواده از جمله گسترش روابط دوستی دختر و پسر شده است.<ref>[https://faslname.msy.gov.ir/article_79.html محمودیان و دراهکی، «عوامل موثر بر نگرش جوانان به روابط دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج»،  1393ش، ص2.]</ref>
رابطۀ دختر و پسر به‌شکل امروزی، پدیدۀ نوظهوری است که در جوامع اسلامی ازجمله ایران همواره به‌صورت معضلی اجتماعی‌اخلاقی مطرح بوده است.<ref>. دانش‌پژوه، رابطۀ دختر و پسر، 1381ش، ص57.</ref> فرهنگ ایرانی‌اسلامی با تعیین حدود ارتباط مَحرم و نامحرم، همواره افراد را از وجود روابط خارج از ازدواج منع می‌کند؛ با این حال، تحولات ساختی و اجتماعی اخیر در جامعۀ ایران، همچون گسترش شهرنشینی و حضور اجتماعی بیشتر زنان، سبب تحولات مهمی در نهاد خانواده از جمله گسترش روابط دوستی دختر و پسر شده است.<ref>[https://faslname.msy.gov.ir/article_79.html محمودیان و دراهکی، «عوامل موثر بر نگرش جوانان به روابط دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج»،  1393ش، ص2.]</ref>


طبق نظرسنجی‌های صورت‌گرفته در نگاه جامعۀ ایرانی، روابط دختر و پسر ایرانی در حال گسترش و نزدیک‏شدن به الگوهای غربی است؛ به‏عنوان مثال، از 1200 والدین تهرانی، 88% آنان معتقد بوده‌اند که روابط دختر و پسر افزایش یافته است.<ref>. سبحانی‌نیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص18.</ref> 61درصد پسران گفته‌اند که روابط با دوست‏دختر خود را به‏شکل مقطعی ادامه می‌دهند و 50درصد دختران در صورت احساس بازیچه‏بودن از سوی پسران، متمایل به قطع ارتباط هستند. درباره مکان ارتباط نیز 59درصد پسران، پارک و مراکز تفریحی، 31درصد مراکز آموزشی، 2درصد خیابان و 6درصد هر کجا که ممکن باشد را بیان کرده‏اند.<ref>. حسن‌زاده، روان‌شناسی خانواده، عشق و ازدواج (مدیریت خانواده)،  1400ش، ص143.</ref>
طبق نظرسنجی‌های صورت‌گرفته در نگاه جامعۀ ایرانی، روابط دختر و پسر ایرانی در حال گسترش و نزدیک‏شدن به الگوهای غربی است؛ به‏عنوان مثال، از ۱۲۰۰ والدین تهرانی، ۸۸% آنان معتقد بوده‌اند که روابط دختر و پسر افزایش یافته است.<ref>. سبحانی‌نیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص18.</ref> ۶۱ درصد پسران گفته‌اند که روابط با دوست‏ دختر خود را به‌شکل مقطعی ادامه می‌دهند و ۵۰ درصد دختران در صورت احساس بازیچه‏ بودن از سوی پسران، متمایل به قطع ارتباط هستند. درباره مکان ارتباط نیز ۵۹ درصد پسران، پارک و مراکز تفریحی، ۳۱ درصد مراکز آموزشی، ۲ درصد خیابان و ۶ درصد هر کجا که ممکن باشد را بیان کرده‌‏اند.<ref>. حسن‌زاده، روان‌شناسی خانواده، عشق و ازدواج (مدیریت خانواده)،  1400ش، ص143.</ref>
==قوانین مربوط به روابط دختر و پسر==
==قوانین مربوط به روابط دختر و پسر==


در سند ملی حقوق کودک و نوجوان، که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به قصد تنظیم نظام جامع فرهنگی کشور در زمینه تعلیم و تربیت و پرورش کودکان و نوجوانان مصوب شده، به موارد زیر اشاره شده است:  
در سند ملی حقوق کودک و نوجوان، که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به قصد تنظیم نظام جامع فرهنگی کشور در زمینه تعلیم و تربیت و پرورش کودکان و نوجوانان مصوب شده، به موارد زیر اشاره شده است:  


#والدین یا سرپرست قانونی باید کودک و نوجوان را با مراعات مصالح و منافع او در پرتو ارزش‌های اخلاقی و احکام شرعی، متناسب با مراحل مختلف رشد فکری، روانی و عاطفی و منطبق با هویت جنسیتی وی، با همکاری یکدیگر تربیت کنند و زمینه‏ها و عوامل مؤثر در ایجاد رذائل اخلاقی را در خانواده از بین ببرند.
#والدین یا سرپرست قانونی باید کودک و نوجوان را با مراعات مصالح و منافع او در پرتو ارزش‌های اخلاقی و احکام شرعی، متناسب با مراحل مختلف رشد فکری، روانی و عاطفی و منطبق با هویت جنسیتی وی، با همکاری یکدیگر تربیت کنند و زمینه‏‌ها و عوامل مؤثر در ایجاد رذائل اخلاقی را در خانواده از بین ببرند.
#
#
#کودک و نوجوان از حق عفت و سلامت جنسی از طریق حفظ حریم‌های جنسی و جلوگیری از دسترسی به محرک‏های جنسی، محافظت از او در مقابل تعرضات جنسی، پیشگیری از رفتارهای حرام جنسی و درمان اختلالات جنسی بهره‏مند است.
#کودک و نوجوان از حق عفت و سلامت جنسی از طریق حفظ حریم‌های جنسی و جلوگیری از دسترسی به محرک‏های جنسی، محافظت از او در مقابل تعرضات جنسی، پیشگیری از رفتارهای حرام جنسی و درمان اختلالات جنسی بهره‏‌مند است.
#
#
#کودکان در آستانه بلوغ، از حق آگاهی از احکام شرعی و فراگیری مهارت‌های مرتبط با بهداشت جنسی در چارچوب موازین شرعی و اخلاقی، متناسب با جنسیت خود برخوردارند. خانواده و دولت وظیفه دارند با رعایت حریم‏های جنسی و عفاف از هوشیارسازی زودهنگام غریزه جنسی آنان پیشگیری کنند.<ref>[https://media.dotic.ir/uploads/org/2021/09/14/163160556072551300.pdf «سند ملی حقوق کودک و نوجوان»،  پایگاه اطلاع‌رسانی قوانین و مقررات کشور، ماده5و6.]</ref>
#کودکان در آستانه بلوغ، از حق آگاهی از احکام شرعی و فراگیری مهارت‌های مرتبط با بهداشت جنسی در چارچوب موازین شرعی و اخلاقی، متناسب با جنسیت خود برخوردارند. خانواده و دولت وظیفه دارند با رعایت حریم‏‌های جنسی و عفاف از هوشیارسازی زودهنگام غریزه جنسی آنان پیشگیری کنند.<ref>[https://media.dotic.ir/uploads/org/2021/09/14/163160556072551300.pdf «سند ملی حقوق کودک و نوجوان»،  پایگاه اطلاع‌رسانی قوانین و مقررات کشور، ماده5و6.]</ref>


طبق قانون مجازات اسلامی نیز هرگاه زن و مردی که بین آنها علقه زوجیت نباشد، مرتکب روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا از قبیل تقبیل یا مضاجعه ‌شوند، به شلاق تا 99 ضربه محکوم خواهند شد و اگر عمل، با عنف و اکراه باشد فقط اکراه‌کننده تعزیر می‌شود.<ref>[https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=4693937366938194803 «قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)»،  ماده 637، سامانه ملی قوانین و مقررات.]</ref>
طبق قانون مجازات اسلامی نیز هرگاه زن و مردی که بین آنها علقه زوجیت نباشد، مرتکب روابط نامشروع یا عمل منافی عفت غیر از زنا از قبیل تقبیل یا مضاجعه ‌شوند، به شلاق تا ۹۹ ضربه محکوم خواهند شد و اگر عمل، با عنف و اکراه باشد فقط اکراه‌کننده تعزیر می‌شود.<ref>[https://qavanin.ir/Law/TreeText/?IDS=4693937366938194803 «قانون مجازات اسلامی (تعزیرات)»،  ماده 637، سامانه ملی قوانین و مقررات.]</ref>
==دیدگاه پژوهشگران حوزۀ دین دربارۀ رابطۀ دختر و پسر==
==دیدگاه پژوهشگران حوزۀ دین دربارۀ رابطۀ دختر و پسر==


*برخی هرگونه ارتباط با جنس مخالف را ممنوع می‌دانند.
*برخی هرگونه ارتباط با جنس مخالف را ممنوع می‌دانند.
*
*
*برخی با توجیهاتی همچون آشنایی برای ازدواج، نامعقول‏بودن قیدوبندهای شرعی و دینی و با شعار آزادی و برابری زن‏ومرد، هرگونه ارتباط دختر و پسر با یکدیگر را مجاز می‌شمارند.
*برخی با توجیهاتی همچون آشنایی برای ازدواج، نامعقول ‏بودن قیدوبندهای شرعی و دینی و با شعار آزادی و برابری زن‏ و مرد، هرگونه ارتباط دختر و پسر با یکدیگر را مجاز می‌شمارند.
*
*
*برخی دیگر نه آزادی و نه محدودیت مطلق را می‏پذیرند؛ بلکه رابطه در یک چارچوب مشخص و به‌دور از انگیزۀ شهوانی و جنسیتی را مجاز می‌شمارند.<ref>. سبحانی‌نیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص21-20.</ref>
*برخی دیگر نه آزادی و نه محدودیت مطلق را می‌‏پذیرند؛ بلکه رابطه در یک چارچوب مشخص و به‌دور از انگیزۀ شهوانی و جنسیتی را مجاز می‌شمارند.<ref>. سبحانی‌نیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص21-20.</ref>


اسلام بر اساس دیدگاه اخیر، رابطه با جنس مخالف در زمینه علمی، سیاسی، اجتماعی، دینی یا تصمیم‌گیری برای ازدواج را پسندیده می‌داند؛ اما چنین ارتباطی، مصداق «دوستی» یا «روابط آزاد» نبوده و اگر ارتباط دختر و پسر با یکدیگر به‏منظور مسائل شهوانی و جنسی یا مستلزم آن باشد، غیرمجاز می‌شمرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329150606-5039-23.pdf جوکار، «عوامل و آسیب‌های روابط ناسالم دختر و پسر»،  1389ش، ص37.]</ref>
اسلام بر اساس دیدگاه اخیر، رابطه با جنس مخالف در زمینه علمی، سیاسی، اجتماعی، دینی یا تصمیم‌گیری برای ازدواج را پسندیده می‌داند؛ اما چنین ارتباطی، مصداق «دوستی» یا «روابط آزاد» نبوده و اگر ارتباط دختر و پسر با یکدیگر به‏‌منظور مسائل شهوانی و جنسی یا مستلزم آن باشد، غیرمجاز می‌شمرد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20120329150606-5039-23.pdf جوکار، «عوامل و آسیب‌های روابط ناسالم دختر و پسر»،  1389ش، ص37.]</ref>


==عوامل گسترش رابطۀ دختر و پسر==
==عوامل گسترش رابطۀ دختر و پسر==
خط ۷۵: خط ۷۵:
#کسب وجهۀ اجتماعی: پسران داشتن دوست‌دختر را یک قدرت اجتماعی و دختران داشتن دوست‌پسر را یک جاذبه فردی و اجتماعی می‌انگارند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص218.</ref>
#کسب وجهۀ اجتماعی: پسران داشتن دوست‌دختر را یک قدرت اجتماعی و دختران داشتن دوست‌پسر را یک جاذبه فردی و اجتماعی می‌انگارند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص218.</ref>


فقدان خواهر یا برادر، بی‏خطر انگاشتن ارتباط‌ دختر و پسر، کاهش بیش از پیش سن بلوغ و افزایش فزایندۀ سن ازدواج، <ref>. ایمانی، در سلسله همایش‌ها و نشست‌های بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص34، 38 و 39.</ref> یاس، ضعف حیا و کاهش عزت نفس افراد از دیگر عوامل روابط دختر و پسر است؛ یعنی افراد مایوس گرفتار خودتحقیری و تن‌دادن به لذات زودگذری چون روابط ناسالم شده و فقدان یا کاهش عزت نفس، آنان را به تصمیم‌گیری‌های غیرمنطقی چون دوستی‏های خطرناک با ناهمجنس به‌منظور جبران ضعف‌ها و عقده‌های‌شان سوق می‌دهد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20150617144645-9723-218.pdf موسوی، «عوامل و زمینه‌های گسترش روابط دختران و پسران با رویکرد به عوامل شخصیتی»،  1391ش، ص93-94.]</ref>
فقدان خواهر یا برادر، بی‏خطر انگاشتن ارتباط‌ دختر و پسر، کاهش بیش از پیش سن بلوغ و افزایش فزایندۀ سن ازدواج، <ref>. ایمانی، در سلسله همایش‌ها و نشست‌های بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص34، 38 و 39.</ref> یأس، ضعف حیا و کاهش عزت نفس افراد از دیگر عوامل روابط دختر و پسر است؛ یعنی افراد مأیوس گرفتار خودتحقیری و تن‌دادن به لذات زودگذری چون روابط ناسالم شده و فقدان یا کاهش عزت نفس، آنان را به تصمیم‌گیری‌های غیرمنطقی چون دوستی‌‏های خطرناک با ناهمجنس به‌منظور جبران ضعف‌ها و عقده‌های‌شان سوق می‌دهد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20150617144645-9723-218.pdf موسوی، «عوامل و زمینه‌های گسترش روابط دختران و پسران با رویکرد به عوامل شخصیتی»،  1391ش، ص93-94.]</ref>
===عوامل خانوادگی===
===عوامل خانوادگی===


خط ۸۷: خط ۸۷:
===رسانه‌‏ها===
===رسانه‌‏ها===


رسانه‏‌ها به‏ویژه رسانه‏های بیگانه و فضای مجازی با ترویج تصاویر و فیلم‌های مستهجن، به حیازدایی و عادی‏سازی روابط غیرشرعی پرداخته و نوجوانان به‏ویژه دختران را بیشتر در معرض مسائل جنسی غیرضروری قرار می‌دهند و آنان را به صحبت آزادانه دربارۀ مسائل جنسی تشویق کرده و از این طریق به کاهش سن روابط جنسی در جامعه دامن می‌زنند.<ref>. چراغی‏کوتیانی، بحران خاموش، 1397ش، ص257.</ref>
رسانه‏‌ها به‌‏ویژه رسانه‏‌های بیگانه و فضای مجازی با ترویج تصاویر و فیلم‌های مستهجن، به حیازدایی و عادی‏‌سازی روابط غیرشرعی پرداخته و نوجوانان به‌‏ویژه دختران را بیشتر در معرض مسائل جنسی غیرضروری قرار می‌دهند و آنان را به صحبت آزادانه دربارۀ مسائل جنسی تشویق کرده و از این طریق به کاهش سن روابط جنسی در جامعه دامن می‌زنند.<ref>. چراغی‏کوتیانی، بحران خاموش، 1397ش، ص257.</ref>
==پیامدهای رابطۀ دختر و پسر==
==پیامدهای رابطۀ دختر و پسر==