غلام رضا شفق (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
غلام رضا شفق (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
==تاریخچه عدالت آموزشی در ایران== | ==تاریخچه عدالت آموزشی در ایران== | ||
از نظر تاریخی اولین تلاش برای تحقق عدالت آموزشی در ایران به دوره مشروطه بر میگردد. در ماده نوزدهم متمم قانون اساسی مصوب | از نظر تاریخی اولین تلاش برای تحقق عدالت آموزشی در ایران به دوره مشروطه بر میگردد. در ماده نوزدهم متمم قانون اساسی مصوب ۱۳۲۴ق، تحصیل و تاسیس مدارس با مخارج ملی و دولتی اجباری شد و در قانون اساسی ۱۳۲۹ق، نیز بر این مسئله تاکید شد. هرچند نبود منابع کافی در آن زمان مانع تحقق این اصل قانونی شد.<ref>- مجموعه قوانین و مقررات عصر مشروطیت (1285-1289 هجری شمسی)، ص94.</ref> | ||
در دوره مشروطه سی دانشجو به اروپا اعزام شدند.<ref>- صدیق اعلم، تاریخ فرهنگ در ایران از آغاز تا زمان حاضر، 1351ش، ص366.</ref> در سال | در دوره مشروطه سی دانشجو به اروپا اعزام شدند.<ref>- صدیق اعلم، تاریخ فرهنگ در ایران از آغاز تا زمان حاضر، 1351ش، ص366.</ref> در سال ۱۳۱۲ش، تحصیل در دبستانهای دولتی رایگان اعلام شد، <ref>صدیق اعلم، تاریخ فرهنگ در ایران از آغاز تا زمان حاضر، 1351ش، ص473.</ref> اما عدالت آموزشی عملا تحقق نیافت، چرا که در سال ۱۳۰۷ش، در کل ایران در دوره متوسطه تنها کمتر از ۱۵۰ نفر فارغالتحصیل شده بودند.<ref>- حاضری، روند اعزام دانشجو در ایران، 1372ش، ص38.</ref> | ||
عملا تا اوایل دهه | عملا تا اوایل دهه ۱۳۵۰ش، دولت پهلوی هزینههای تحصیل رایگان را بهعهده نمیگرفت و در آن زمان تنها با درآمدهای ناشی از لغو قرارداد کنسرسیوم، آموزش رایگان و اجباری برای مقاطع ابتدایی، راهنمایی و متوسطه مطرح شد.<ref> - اصول انقلاب شاه و ملت: 6 بهمن 1354، 1354ش، ص214؛ پهلوی، بسوی تمدن بزرگ، 1389ش، ص133.</ref> با این حال در سال تحصیلی ۱۳۴۸-۱۳۴۹ش، تنها ۸ درصد از دانشجویان آموزش عالی از طبقات محروم و روستایی بودند و بقیه آنها قادر به تامین هزینههای آموزش نبودند.<ref>- شرفزاده، انقلاب فرهنگی در دانشگاههای ایران، 1383ش. ص111.</ref> | ||
بعد از انقلاب نیز در اصل سوم قانون اساسی بر تحصیل رایگان تا پایان دوره متوسطه تاکید شد. همچنین بر اساس قوانین آموزش عالی نیز رایگان باقی مانده است.<ref>- مجموعه قوانین فرهنگ و آموزش عالی، بیتا، ص13.</ref> هرچند با تاسیس مدارس و دانشگاههای خصوصی مسئله تحقق عدالت آموزشی دوباره مطرح شد.<ref>- حاضری، مدارس غیرانتقاعی و تحرک اجتماعی (با تکیه بر مطالعه در شهرستان یزد)، 1377ش، ص73.</ref> برخی به سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران اشکال کردهاند که به ارتباط تامین عدالت آموزشی و جنسیت بهاندازه کافی توجه نکرده است.<ref>- صفار حیدری و حسیننژاد، «رویکردهای عدالت آموزشی) نگاهی به جایگاه عدالت آموزشی در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران)»، 1393ش، ص59.</ref> | بعد از انقلاب نیز در اصل سوم قانون اساسی بر تحصیل رایگان تا پایان دوره متوسطه تاکید شد. همچنین بر اساس قوانین آموزش عالی نیز رایگان باقی مانده است.<ref>- مجموعه قوانین فرهنگ و آموزش عالی، بیتا، ص13.</ref> هرچند با تاسیس مدارس و دانشگاههای خصوصی مسئله تحقق عدالت آموزشی دوباره مطرح شد.<ref>- حاضری، مدارس غیرانتقاعی و تحرک اجتماعی (با تکیه بر مطالعه در شهرستان یزد)، 1377ش، ص73.</ref> برخی به سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران اشکال کردهاند که به ارتباط تامین عدالت آموزشی و جنسیت بهاندازه کافی توجه نکرده است.<ref>- صفار حیدری و حسیننژاد، «رویکردهای عدالت آموزشی) نگاهی به جایگاه عدالت آموزشی در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران)»، 1393ش، ص59.</ref> | ||
در حال حاضر در ایران طبق برخی تحقیقات عدالت آموزشیجنسیتی در گروه افراد | در حال حاضر در ایران طبق برخی تحقیقات عدالت آموزشیجنسیتی در گروه افراد ۶ تا ۳۵ سالهها وجود دارد. در گروههای سنی بالاتر از ۳۵ سالهها، عدالت آموزشی از نظر جنسی به ضرر دختران و زنان است. از جهت مقطع تحصیلی، در مقطع ابتدایی عدالت آموزشی میان جنسها برقرار است. در مقاطع راهنمایی، متوسطه و عالی عدالت آموزشی به ضرر جنس مؤنث است و تنها مقطع پیش دانشگاهی به ضرر جنس مذکر بوده است.<ref>- آتشک، «ارزشیابی عدالت جنسیتی در نظام آموزش ایران»، 1391ش، ص141 و 145.</ref> | ||
==قوانین عدالت آموزشی جنسیتی در ایران== | ==قوانین عدالت آموزشی جنسیتی در ایران== | ||
اصول | اصول ۲۰ و ۲۱ قانون اساسی و همچنین سند چشمانداز جمهوری اسلامی ایران معطوف به این مسئله است.<ref>- ایرانمنش، نقد و تفسیر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، 1377ش، ص31-33.</ref> | ||
در منشور حقوق و مسئولیتهای زنان در جمهوری اسلامی ایران مصوب شورای عالی انقلاب مورخ | در منشور حقوق و مسئولیتهای زنان در جمهوری اسلامی ایران مصوب شورای عالی انقلاب مورخ ۳۱ شهریور ۱۳۸۳ش نیز بر عدالت آموزشی در حوزه جنسیت تاکید شده است.<ref>حاجیان مقدم، امور زنان و خانواده در اسناد بالادستی، 1395ش، ص24.</ref> طبق مصوبات شورای عالی انقلاب فرهنگی (شورای اجتماعیفرهنگی زنان) نیز حق دسترسی عادلانه زنان به آموزش بهرسمیت شناخته شده است.<ref>- حاجیان مقدم، امور زنان و خانواده در اسناد بالادستی، 1395ش، ص35.</ref> | ||
طبق اصل | طبق اصل ۳۰ قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران دولت موظف است وسایل آموزشی رایگان را بهصورت برابر در اختیار زنان و مردان قرار دهد. در برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی توجه خاصی به دسترسی برابر آموزشی برای دختران بهویژه در مناطق محروم شده است.<ref>- حاجیان مقدم، امور زنان و خانواده در اسناد بالادستی، 1395ش، ص45.</ref> | ||
کشورهای بسیاری از جمله ایران در سـال | کشورهای بسیاری از جمله ایران در سـال ۲۰۰۰م، در اجـلاس جهانی آموزش در داکار سنگال، عضو و متعهد به اجرای برنامه آموزش برای همـه شدند. درایـن برنامـه مقـرر شد تـا سـال ۲۰۱۵م، عـدالت جنسیتی در دسترسی به آموزش محقق شود. بلافاصـله سـند دیگـری بـا عنـوان آرمانها و اهداف توسعه هزاره در سازمان ملل به تصویب اعضا از جمله ایران رسید که یکی از اهداف آن، حذف بیعدالتی جنسیتی در آموزش ابتدایی و راهنمایی تـا سـال۲۰۰۵م و در تمام سطوح تحصیلی تا سال ۲۰۱۵م است.<ref>- آتشک، «ارزشیابی عدالت جنسیتی در نظام آموزش ایران»، 1391ش، ص128.</ref> | ||
==مؤلفههای عدالت آموزشی جنسیتی== | ==مؤلفههای عدالت آموزشی جنسیتی== | ||
برای حصول عدالت آموزشی باید چند نوع برابری در جامعه وجود داشته باشد: | برای حصول عدالت آموزشی باید چند نوع برابری در جامعه وجود داشته باشد: | ||
* برابری اجتماعی در جهات مختلف؛ | *برابری اجتماعی در جهات مختلف؛ | ||
* | * | ||
* برابری فرصتهای آموزشی برای مردان و زنان؛ | *برابری فرصتهای آموزشی برای مردان و زنان؛ | ||
* | * | ||
* برابری میان طبقات، اقوام و نژادها؛ | *برابری میان طبقات، اقوام و نژادها؛ | ||
* | * | ||
* برابری میان شهرها و روستاها.<ref>- ارشدی و دیگران، «نقش مقطع ابتدایی در دستیابی به عدالت آموزشی جنسیتی در نظام آموزشی»، 1403ش، ص67.</ref> | *برابری میان شهرها و روستاها.<ref>- ارشدی و دیگران، «نقش مقطع ابتدایی در دستیابی به عدالت آموزشی جنسیتی در نظام آموزشی»، 1403ش، ص67.</ref> | ||
==عوامل مؤثر بر عدالت آموزشی جنسیتی== | ==عوامل مؤثر بر عدالت آموزشی جنسیتی== | ||
مؤثرترین عوامل بر عدالت آموزشی در حوزه جنسیت سه دسته است: | مؤثرترین عوامل بر عدالت آموزشی در حوزه جنسیت سه دسته است: | ||
* شرایط، امکانات و منابعی که از طرف مقامات آموزشی به محصلان میرسد، مانند معلم، کلاس، ابزارهای آموزشی و برنامه درسی؛ | *شرایط، امکانات و منابعی که از طرف مقامات آموزشی به محصلان میرسد، مانند معلم، کلاس، ابزارهای آموزشی و برنامه درسی؛ | ||
* | * | ||
* خصوصیات دانشآموزان و محصلان، مانند خصوصیات خانوادگی و طبقاتی؛ | *خصوصیات دانشآموزان و محصلان، مانند خصوصیات خانوادگی و طبقاتی؛ | ||
* | * | ||
* ویژگیهای محیط تحصیلی: نوع نگاه به تحصیل زنان و مردان، وجود یا عدم فضای جنسیتی در محیطهای تحصیلی.<ref>- دانشافروز، «مطالعة تطبیقی سیاستگذاری آموزشی در زمینة عدالت آموزشی در دو کشور ایران و هند» 1402ش، ص88.</ref> | *ویژگیهای محیط تحصیلی: نوع نگاه به تحصیل زنان و مردان، وجود یا عدم فضای جنسیتی در محیطهای تحصیلی.<ref>- دانشافروز، «مطالعة تطبیقی سیاستگذاری آموزشی در زمینة عدالت آموزشی در دو کشور ایران و هند» 1402ش، ص88.</ref> | ||
==راههای تحقق عدالت آموزشی جنسیتی== | ==راههای تحقق عدالت آموزشی جنسیتی== | ||
===اختصاص سهمیه برای اقشار آسیبپذیر=== | ===اختصاص سهمیه برای اقشار آسیبپذیر=== | ||
| خط ۶۸: | خط ۶۸: | ||
منطق سهمیهبندی این است که در توزیع فرصتهای آموزشی بهجای عواملی نظیر طبقه و درآمد بر میزان هوش، استعداد و تلاش تاکید شود، بهعنوان مثال طبقات بالاتر یا جنسیت خاصی، فرصتهای آموزشی بیشتر نداشته باشند، بلکه تلاش بیشتر هر فرد از هر جنسی، چنین فرصتهایی را فراهم کند.<ref>- قریشی خوراسگانی و دیگران، «بررسی وضعیت عدالت آموزشی در مدارس دولتی شهر تهران»، 1400ش، ص270.</ref> | منطق سهمیهبندی این است که در توزیع فرصتهای آموزشی بهجای عواملی نظیر طبقه و درآمد بر میزان هوش، استعداد و تلاش تاکید شود، بهعنوان مثال طبقات بالاتر یا جنسیت خاصی، فرصتهای آموزشی بیشتر نداشته باشند، بلکه تلاش بیشتر هر فرد از هر جنسی، چنین فرصتهایی را فراهم کند.<ref>- قریشی خوراسگانی و دیگران، «بررسی وضعیت عدالت آموزشی در مدارس دولتی شهر تهران»، 1400ش، ص270.</ref> | ||
برای تحقق این هدف، در سیستم آموزشی ایران از سهمیه برای برقراری عدالت آموزشی استفاده شده است. اولین سهمیه به سال | برای تحقق این هدف، در سیستم آموزشی ایران از سهمیه برای برقراری عدالت آموزشی استفاده شده است. اولین سهمیه به سال ۱۳۴۸ش، مربوط است که طبق آن دانشگاههای شهرستان حدود ۵۰ درصد ظرفیت دانشگاه را از دواطلبان محلی پر میکردند. در سال ۱۳۶۱ش، سهمیهبندی از طریق تقسیم کشور به سه گروه و در سال ۱۳۶۳ش، به پنج گروه انجام شد و بعد از جنگ سهمیههایی همچون خانواده شهدا و جانبازان اضافه شد. | ||
منطق قرار دادن سهمیه این است که دولت قادر به توزیع عادلانه امکانات نیست و برای جبران قصور سهمیه وضع میکند. سهمیه برای جبران قسمتی از آسیبها است. البته در سهمیهبندی در ایران توجه خاصی به مسئله جنسیت نشده است.<ref>- صحبتلو و غفاری، «بررسی عدالث تربیتی در نظام آموزشی کشور با استفاده نظریه عدالت راولز»، 1400ش، ص68.</ref> | منطق قرار دادن سهمیه این است که دولت قادر به توزیع عادلانه امکانات نیست و برای جبران قصور سهمیه وضع میکند. سهمیه برای جبران قسمتی از آسیبها است. البته در سهمیهبندی در ایران توجه خاصی به مسئله جنسیت نشده است.<ref>- صحبتلو و غفاری، «بررسی عدالث تربیتی در نظام آموزشی کشور با استفاده نظریه عدالت راولز»، 1400ش، ص68.</ref> | ||
| خط ۸۷: | خط ۸۷: | ||
از جهت اجرایی، موانعی برای عدالت آموزشی در حوزه مربوط به جنسیت وجود دارد که عمدهترین آنها در سه دسته خلاصه میشود: | از جهت اجرایی، موانعی برای عدالت آموزشی در حوزه مربوط به جنسیت وجود دارد که عمدهترین آنها در سه دسته خلاصه میشود: | ||
# عدم بروزرسانی مناسب مبانی و محتویات قانونی مرتبط با عدالت آموزشی در حوزه جنسیت؛ | #عدم بروزرسانی مناسب مبانی و محتویات قانونی مرتبط با عدالت آموزشی در حوزه جنسیت؛ | ||
# | # | ||
# عدم نظارت جدی و مستمر بر اجرای دقیق مواد قانونی مرتبط با عدالت جنسیتی در جامعه؛ | #عدم نظارت جدی و مستمر بر اجرای دقیق مواد قانونی مرتبط با عدالت جنسیتی در جامعه؛ | ||
# | # | ||
# عدم ضمانت اجرایی مناسب برای مواد قانونی مرتبط.<ref>- جهانجونیا و پورمنوجهری، بررسی عدالت آموزشی زنان در قوانین جمهوری اسلامی، 1398ش، ص82.</ref> | #عدم ضمانت اجرایی مناسب برای مواد قانونی مرتبط.<ref>- جهانجونیا و پورمنوجهری، بررسی عدالت آموزشی زنان در قوانین جمهوری اسلامی، 1398ش، ص82.</ref> | ||
مطالعات تطبیقی نشان میدهد که وضعیت برخی کشورهای دیگر نیز از نظر نابرابری آموزشیجنسیتی مناسب نیست؛ بهعنوان مثال در هند فقر خانواده باعث ترک تحصیل دختران است، اما در ایران وضع بهتر است.<ref>- دانشافروز، «مطالعة تطبیقی سیاستگذاری آموزشی در زمینة عدالت آموزشی در دو کشور ایران و هند» 1402ش، ص107.</ref> هرچند تاسیس مدارس غیردولتی دسترسی اقشار برخوردار به امور ارزشمند اجتماعی را تسهیل کرده و بیعدالتی آموزشی را بهدنبال داشته است.<ref>- احمدی و دیگران، «فرهنگ، عدالت آموزشی، کارایی آموزشی: فراتحلیل مطالعات راجع به دبیرستانهای دولتی و غیردولتی»، 1402ش، ص118.</ref> | مطالعات تطبیقی نشان میدهد که وضعیت برخی کشورهای دیگر نیز از نظر نابرابری آموزشیجنسیتی مناسب نیست؛ بهعنوان مثال در هند فقر خانواده باعث ترک تحصیل دختران است، اما در ایران وضع بهتر است.<ref>- دانشافروز، «مطالعة تطبیقی سیاستگذاری آموزشی در زمینة عدالت آموزشی در دو کشور ایران و هند» 1402ش، ص107.</ref> هرچند تاسیس مدارس غیردولتی دسترسی اقشار برخوردار به امور ارزشمند اجتماعی را تسهیل کرده و بیعدالتی آموزشی را بهدنبال داشته است.<ref>- احمدی و دیگران، «فرهنگ، عدالت آموزشی، کارایی آموزشی: فراتحلیل مطالعات راجع به دبیرستانهای دولتی و غیردولتی»، 1402ش، ص118.</ref> | ||
| خط ۱۰۹: | خط ۱۰۹: | ||
==منابع== | ==منابع== | ||
* آتشک، محمد، «ارزشیابی عدالت جنسیتی در نظام آموزش ایران»، زن در توسعه و سیاست، دوره 10، شماره 4، زمستان 1391ش. | *آتشک، محمد، «ارزشیابی عدالت جنسیتی در نظام آموزش ایران»، زن در توسعه و سیاست، دوره 10، شماره 4، زمستان 1391ش. | ||
* | * | ||
* ایرانمنش، محمدحسین، نقد و تفسیر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، کرمان، خدمات فرهنگی، 1377ش. | *ایرانمنش، محمدحسین، نقد و تفسیر قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، کرمان، خدمات فرهنگی، 1377ش. | ||
* | * | ||
* احمدی، محمد و دیگران، «فرهنگ، عدالت آموزشی، کارایی آموزشی: فراتحلیل مطالعات راجع به دبیرستانهای دولتی و غیردولتی»، فصلنامه علمی جامعهشناسی فرهنگ و هنر، دوره پنجم، شماره 4، زمستان 1402ش. | *احمدی، محمد و دیگران، «فرهنگ، عدالت آموزشی، کارایی آموزشی: فراتحلیل مطالعات راجع به دبیرستانهای دولتی و غیردولتی»، فصلنامه علمی جامعهشناسی فرهنگ و هنر، دوره پنجم، شماره 4، زمستان 1402ش. | ||
* | * | ||
* ارشدی، نگار و دیگران، «نقش مقطع ابتدایی در دستیابی به عدالت آموزشی جنسیتی در نظام آموزشی»، فصلنامه علمی تخصصی سلامت روان در مدرسه، دوره 2، شماره 3، پائیز 1403ش. | *ارشدی، نگار و دیگران، «نقش مقطع ابتدایی در دستیابی به عدالت آموزشی جنسیتی در نظام آموزشی»، فصلنامه علمی تخصصی سلامت روان در مدرسه، دوره 2، شماره 3، پائیز 1403ش. | ||
* | * | ||
* اصول انقلاب شاه و ملت، تهران، وزارت اطلاعات و جهانگردی اداره کل انتشارات، 1354ش. | *اصول انقلاب شاه و ملت، تهران، وزارت اطلاعات و جهانگردی اداره کل انتشارات، 1354ش. | ||
* | * | ||
* پهلوی، محمدرضا، بسوی تمدن بزرگ، فرانکفورت، البرز، 1389ش. | *پهلوی، محمدرضا، بسوی تمدن بزرگ، فرانکفورت، البرز، 1389ش. | ||
* | * | ||
* جهانجونیا، شاپور و پورمنوچهری، علی، «بررسی عدالت آموزشی زنان در قوانین جمهوری اسلامی»، پژوهشنامه زنان، سال دهم، شماره 2، تابستان 1398ش. | *جهانجونیا، شاپور و پورمنوچهری، علی، «بررسی عدالت آموزشی زنان در قوانین جمهوری اسلامی»، پژوهشنامه زنان، سال دهم، شماره 2، تابستان 1398ش. | ||
* | * | ||
* حاجیان مقدم، فاطمه، امور زنان و خانواده در اسناد بالادستی، تهران، دفتر امور زنان وزارت کشور، 1395ش. | *حاجیان مقدم، فاطمه، امور زنان و خانواده در اسناد بالادستی، تهران، دفتر امور زنان وزارت کشور، 1395ش. | ||
* | * | ||
* حاضری، علیمحمد و آریانراد، امین، «مسئله عدالت آموزشی در دهه نخست دوره جمهوری اسلامی»، تاریخنامه انقلاب، سال اول، پیاپی 1، 1396ش. | *حاضری، علیمحمد و آریانراد، امین، «مسئله عدالت آموزشی در دهه نخست دوره جمهوری اسلامی»، تاریخنامه انقلاب، سال اول، پیاپی 1، 1396ش. | ||
* | * | ||
* حاضری، علیمحمد، روند اعزام دانشجو در ایران، تهران، سمت، 1372ش. | *حاضری، علیمحمد، روند اعزام دانشجو در ایران، تهران، سمت، 1372ش. | ||
* | * | ||
* حاضری، علیمحمد، مدارس غیرانتقاعی و تحرک اجتماعی (با تکیه بر مطالعه در شهرستان یزد)، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1377ش. | *حاضری، علیمحمد، مدارس غیرانتقاعی و تحرک اجتماعی (با تکیه بر مطالعه در شهرستان یزد)، تهران، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1377ش. | ||
* | * | ||
* حسینی، سیدحسن، «مسئله برابری در آموزش و پرورش»، آیین، شماره 32 و 33، 1389ش. | *حسینی، سیدحسن، «مسئله برابری در آموزش و پرورش»، آیین، شماره 32 و 33، 1389ش. | ||
* | * | ||
* دانشافروز، امید، «مطالعة تطبیقی سیاستگذاری آموزشی در زمینة عدالت آموزشی در دو کشور ایران و هند» مطالعات تطبیقی تربیت معلم (کاوشنامه بینالملل) دورة 2، شماره 1، بهار و تابستان 1402ش. | *دانشافروز، امید، «مطالعة تطبیقی سیاستگذاری آموزشی در زمینة عدالت آموزشی در دو کشور ایران و هند» مطالعات تطبیقی تربیت معلم (کاوشنامه بینالملل) دورة 2، شماره 1، بهار و تابستان 1402ش. | ||
* | * | ||
* سرخجعفر، اسماعیل، «نابرابریهای آموزشی و نابرابریهای فضایی در بعد قومی و منطقهای (مطالعه موردی دوره ابتدایی استان آذربایجانغربی در سال تحصیلی 1380-1381» فصلنامه تعلیم و تربیت، دوره 23، شماره 3 (مسلسل91)، 1386ش. | *سرخجعفر، اسماعیل، «نابرابریهای آموزشی و نابرابریهای فضایی در بعد قومی و منطقهای (مطالعه موردی دوره ابتدایی استان آذربایجانغربی در سال تحصیلی 1380-1381» فصلنامه تعلیم و تربیت، دوره 23، شماره 3 (مسلسل91)، 1386ش. | ||
* | * | ||
* شارعپور، محمود، جامعهشناسی آموزش و پرورش، تهران، سمت، 1386ش. | *شارعپور، محمود، جامعهشناسی آموزش و پرورش، تهران، سمت، 1386ش. | ||
* | * | ||
* شرفزاده، محمد، انقلاب فرهنگی در دانشگاههای ایران، تهران، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، 1383ش. | *شرفزاده، محمد، انقلاب فرهنگی در دانشگاههای ایران، تهران، پژوهشکده امام خمینی و انقلاب اسلامی، 1383ش. | ||
* | * | ||
* صحبتلو، علی و غفاری، ابوالفضل، «بررسی عدالت تربیتی در نظام آموزشی کشور با استفاده نظریه عدالت راولز»، اسلام و پژوهشهای تربیتی، سال سیزدهم، شماره اول، پیاپی 25، بهار و تابستان 1400ش. | *صحبتلو، علی و غفاری، ابوالفضل، «بررسی عدالت تربیتی در نظام آموزشی کشور با استفاده نظریه عدالت راولز»، اسلام و پژوهشهای تربیتی، سال سیزدهم، شماره اول، پیاپی 25، بهار و تابستان 1400ش. | ||
* | * | ||
* صدیق اعلم، عیسی، تاریخ فرهنگ در ایران از آغاز تا زمان حاضر، تهران، دانشگاه تهران، 1351ش. | *صدیق اعلم، عیسی، تاریخ فرهنگ در ایران از آغاز تا زمان حاضر، تهران، دانشگاه تهران، 1351ش. | ||
* | * | ||
* صفار حیدری، حجت و حسیننژاد، رزا، «رویکردهای عدالت آموزشی) نگاهی به جایگاه عدالت آموزشی در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران)»، پژوهشنامه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه فردوسی مشهد، سال 4، شماره 1، بهار و تابستان 1393ش. | *صفار حیدری، حجت و حسیننژاد، رزا، «رویکردهای عدالت آموزشی) نگاهی به جایگاه عدالت آموزشی در سند تحول بنیادین نظام آموزش و پرورش ایران)»، پژوهشنامه مبانی تعلیم و تربیت دانشگاه فردوسی مشهد، سال 4، شماره 1، بهار و تابستان 1393ش. | ||
* | * | ||
* فریدمن، میلتن و فریدمن، رز، آزادی انتخاب، مترجم حسین حکیمزاده، تهران، فرزان رز، 1378ش. | *فریدمن، میلتن و فریدمن، رز، آزادی انتخاب، مترجم حسین حکیمزاده، تهران، فرزان رز، 1378ش. | ||
* | * | ||
* قریشی خوراسگانی، مریم سادات و دیگران، «بررسی وضعیت عدالت آموزشی در مدارس دولتی شهر تهران»، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت مدرسه، دوره نهم، شماره 1، 1400ش. | *قریشی خوراسگانی، مریم سادات و دیگران، «بررسی وضعیت عدالت آموزشی در مدارس دولتی شهر تهران»، فصلنامه علمی پژوهشی مدیریت مدرسه، دوره نهم، شماره 1، 1400ش. | ||
* | * | ||
* گلپرور، محسن، «رابطه اخلاق و عدالت آموزشی با پرهیز از فریبکاری علمی»، فصلنامه اخلاق در علوم و فنآوری، سال پنجم، شماره 1 و 2، 1389ش. | *گلپرور، محسن، «رابطه اخلاق و عدالت آموزشی با پرهیز از فریبکاری علمی»، فصلنامه اخلاق در علوم و فنآوری، سال پنجم، شماره 1 و 2، 1389ش. | ||
* | * | ||
* مجموعه قوانین و مقررات عصر مشروطیت (1285-1289 هجری شمسی)، تهران، روزنامه جمهوری اسلامی ایران، 1388ش. | *مجموعه قوانین و مقررات عصر مشروطیت (1285-1289 هجری شمسی)، تهران، روزنامه جمهوری اسلامی ایران، 1388ش. | ||
* | * | ||
* مجموعه قوانین فرهنگ و آموزش عالی، بیجا، بینا، بیتا. | *مجموعه قوانین فرهنگ و آموزش عالی، بیجا، بینا، بیتا. | ||
[[رده: ویکیجنسیت]] | [[رده: ویکیجنسیت]] | ||
