| خط ۵۲: | خط ۵۲: | ||
نابرابری دستمزدها علیرغم انجام وظایف مشابه با مردان، محرومیت از شبکههای اعتباری رسمی و غیررسمی و کمبود ابزارهای مدیریت ریسک، چرخه فقر و نابرابری را در این گروه تقویت میکند.<ref>Grube-Farrell, “Women, work and occupation al segregation in the uniformed services”, 2002, p.347.</ref> این شرایط نهتنها بر وضعیت معیشتی، بلکه بر سلامت روانی و اجتماعی زنان سرپرست خانوار تأثیرات منفی بلندمدتی برجای میگذارد.<ref>Klasen and et. al, “A Feminization of Vulnerability? Female Headship, Poverty, and Vulnerability in Thailand and Vietnam”, 2015, p.36.</ref> | نابرابری دستمزدها علیرغم انجام وظایف مشابه با مردان، محرومیت از شبکههای اعتباری رسمی و غیررسمی و کمبود ابزارهای مدیریت ریسک، چرخه فقر و نابرابری را در این گروه تقویت میکند.<ref>Grube-Farrell, “Women, work and occupation al segregation in the uniformed services”, 2002, p.347.</ref> این شرایط نهتنها بر وضعیت معیشتی، بلکه بر سلامت روانی و اجتماعی زنان سرپرست خانوار تأثیرات منفی بلندمدتی برجای میگذارد.<ref>Klasen and et. al, “A Feminization of Vulnerability? Female Headship, Poverty, and Vulnerability in Thailand and Vietnam”, 2015, p.36.</ref> | ||
==ابعاد سهگانه ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪسازی | ==ابعاد سهگانه ﺗﻮاﻧﻤﻨﺪسازی خانوارهای زن سرپرست== | ||
توانمندسازی به عنوان فرآیندی تعریف میشود که طی آن افراد، گروهها و سازمانها بر مسائل و مشکلات پیش روی خود تسلط مییابند.<ref>Snehendu and et. al, “Empowerment of women for health promotion: a meta analysis”, 1999, p.1435.</ref> عوامل تآثیرگذار توانمندسازی | توانمندسازی به عنوان فرآیندی تعریف میشود که طی آن افراد، گروهها و سازمانها بر مسائل و مشکلات پیش روی خود تسلط مییابند.<ref>Snehendu and et. al, “Empowerment of women for health promotion: a meta analysis”, 1999, p.1435.</ref> عوامل تآثیرگذار توانمندسازی خانوارهای زنسرپرست در ابعاد سهگانه اجتماعی-فرهنگی، اقتصادی و فردی-روانشناختی و در سه سطح فردی، خانوادگی و اجتماعی قابل طبقهبندی است. | ||
===بُعد اجتماعی-فرهنگی=== | ===بُعد اجتماعی-فرهنگی=== | ||
توانمندسازی اجتماعی-فرهنگی خانوارهای زن سرپرست نیازمند تحولات ساختاری است که مهمترین آنها شامل پیشگیری و ارتقای سلامت اجتماعی و عمومی، عدم چالشهای فرزندپروری، ایجاد و گسترش شبکههای حمایتی، امنیت اجتماعی، ارتقای مشارکت اجتماعی و مبارزه با تبعیض از راهکارهای کلیدی محسوب میشوند. در بُعد فرهنگی، تغییر نگرشهای جنسیتی از طریق آموزش و آگاهیرسانی، تقویت هویت مستقل، اقزایش فرصتهای ازدواج مجدد و آموزش مهارتهای زندگی و آموزشی و فرهنگی از طریق دسترسی عادلانه به منابع آموزشی، تحصیلی و هنری ضروری است. این اقدامات، با کاهش وابستگی به نهادهای حمایتی، زمینههای خوداتکایی، انسجام اجتماعی و کاهش نابرابریها را فراهم میسازد.<ref>Raheim and Bolden, “Economic empowerment of lowincome women through self-employment programs”, 1995, p. 143-144.</ref> | توانمندسازی اجتماعی-فرهنگی خانوارهای زن سرپرست نیازمند تحولات ساختاری است که مهمترین آنها شامل پیشگیری و ارتقای سلامت اجتماعی و عمومی، عدم چالشهای فرزندپروری، ایجاد و گسترش شبکههای حمایتی، امنیت اجتماعی، ارتقای مشارکت اجتماعی و مبارزه با تبعیض از راهکارهای کلیدی محسوب میشوند. در بُعد فرهنگی، تغییر نگرشهای جنسیتی از طریق آموزش و آگاهیرسانی، تقویت هویت مستقل، اقزایش فرصتهای ازدواج مجدد و آموزش مهارتهای زندگی و آموزشی و فرهنگی از طریق دسترسی عادلانه به منابع آموزشی، تحصیلی و هنری ضروری است. این اقدامات، با کاهش وابستگی به نهادهای حمایتی، زمینههای خوداتکایی، انسجام اجتماعی و کاهش نابرابریها را فراهم میسازد.<ref>Raheim and Bolden, “Economic empowerment of lowincome women through self-employment programs”, 1995, p. 143-144.</ref> | ||
| خط ۵۹: | خط ۵۹: | ||
اجرای برنامههای توانمندسازی برای خانوارهای زن سرپرست منجر به ایجاد فرصتهای شغلی مناسب و بازار کار پایدار، فقرزدایی، ارائه تسهیلات مالی و اعتباری، اعطای وام خودکفایی، توسعه برنامههای بیمهای و تأمین اجتماعی، توزیع سبد کالای اساسی، افزایش بودجه نهادهای حمایتی و بهبود خدمات رفاهی میگردد.<ref>[[حسینپور و همکاران، «شناسایی و اولویتبندی راههای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار»، ۱۴۰۰ش، ص۸۱.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3383&sid=1&slc_lang=fa&ftxt=0]]</ref> مشاركت فعال زنان در محيط شغلي به افزايش اقتدار شخصي، بين فردي و سياسي آنان منتهی میشود.<ref>Almeleh and et. al, “Women's achievement of empowerment through activism in the work place”, 1993, p. 29.</ref> | اجرای برنامههای توانمندسازی برای خانوارهای زن سرپرست منجر به ایجاد فرصتهای شغلی مناسب و بازار کار پایدار، فقرزدایی، ارائه تسهیلات مالی و اعتباری، اعطای وام خودکفایی، توسعه برنامههای بیمهای و تأمین اجتماعی، توزیع سبد کالای اساسی، افزایش بودجه نهادهای حمایتی و بهبود خدمات رفاهی میگردد.<ref>[[حسینپور و همکاران، «شناسایی و اولویتبندی راههای توانمندسازی زنان سرپرست خانوار»، ۱۴۰۰ش، ص۸۱.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3383&sid=1&slc_lang=fa&ftxt=0]]</ref> مشاركت فعال زنان در محيط شغلي به افزايش اقتدار شخصي، بين فردي و سياسي آنان منتهی میشود.<ref>Almeleh and et. al, “Women's achievement of empowerment through activism in the work place”, 1993, p. 29.</ref> | ||
===بُعد فردی-روانشناختی=== | ===بُعد فردی-روانشناختی=== | ||
توانمندسازی روانشناختی موجب تقویت مؤلفههای حیاتی مانند رشد خود-کارآمدی، رشد خود-ارزشمندی و عزتنفس، كاهش خود-سرزنشي، قبول مسئولیت شخصی برای تغییر، تشکیل گروه و خودآگاهی نقادانه، کنترل بر زندگی، قدرت تصمیمگیری و حل مسئله میشود که این عوامل بهعنوان سرمایهای پایدار، کیفیت نقش مادرانه زنان را بهصورت همهجانبه ارتقا میدهد و از پریشانیهای روانشناختی خانواده میکاهد.<ref>Davis, “Role occupancy, quality and psychological distress among Caucasian and African American women”, 2010, p. 85.</ref> | توانمندسازی روانشناختی موجب تقویت مؤلفههای حیاتی مانند رشد خود-کارآمدی، رشد خود-ارزشمندی و عزتنفس، كاهش خود-سرزنشي، قبول مسئولیت شخصی برای تغییر، تشکیل گروه و خودآگاهی نقادانه، کنترل بر زندگی، قدرت تصمیمگیری و حل مسئله میشود که این عوامل بهعنوان سرمایهای پایدار، کیفیت نقش مادرانه زنان را بهصورت همهجانبه ارتقا میدهد و از پریشانیهای روانشناختی خانواده میکاهد.<ref>Davis, “Role occupancy, quality and psychological distress among Caucasian and African American women”, 2010, p. 85.</ref> | ||
==توانمندسازی زنان؛ زیربنای توسعه اجتماعی== | ==توانمندسازی زنان؛ زیربنای توسعه اجتماعی== | ||
زنان در خانوادههای زن سرپرست بهرغم چالشهای اولیه، از طریق کسب تجربه در مدیریت چندگانه مسئولیتهای خانوادگی، مادری، شغلی و اجتماعی، به تدریج به سطح بالاتری از خود-کارآمدی و نگرش مثبت به خود، دست یافتهاند.<ref>[[احمدنیا و کاملقالیباف، «زنان سرپرست تهران؛ مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنان»، 1396ش، ص119.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=2982&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> این تحول روانشناختی عمدتاً محصول سازگاری موفقیتآمیز با نقشهای چندگانه و تعاملات اجتماعی رو به رشد است.<ref>Mc Whirter, Counseling for empowerment. Alexandria, 1994, p. 92.</ref> کیفیت زندگی این زنان ارتباط مستقیمی با میزان دسترسی به حمایتهای اجتماعی دارد، بهطوری که دریافت حمایتهای ساختاریافته منجر به بهبود شاخصهای اجتماعی (کیفیت روابط اجتماعی و احساس تعلق به جامعه)، عینی (مسکن، اشتغال و درآمد)، ذهنی (سلامت روانی و رفع مشکلات عاطفی) میشود.<ref>[[قربانی و همکاران، « فراتحلیل نیازها و اولویتهای زندگی زنان سرپرست خانوار با رویکرد جامعهشناختی»، ۱۳۹۸ش، ص74-81.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3121&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> این رویکرد یکپارچه، بر اهمیت توسعه شبکههای حمایتی رسمی و غیررسمی بهعنوان عامل کلیدی در توانمندسازی جامع این گروه تأکید دارد و الگویی اثربخش برای ارتقای پایدار این قشر آسیبپذیر محسوب میشود.<ref>Parsons, “Specific practice strategies for empowermentbased practice with women: A study of two groups,” 159-179, 2001, p.164.</ref> | زنان در خانوادههای زن سرپرست بهرغم چالشهای اولیه، از طریق کسب تجربه در مدیریت چندگانه مسئولیتهای خانوادگی، مادری، شغلی و اجتماعی، به تدریج به سطح بالاتری از خود-کارآمدی و نگرش مثبت به خود، دست یافتهاند.<ref>[[احمدنیا و کاملقالیباف، «زنان سرپرست تهران؛ مطالعه کیفی تجربیات، چالشها و ظرفیتهای آنان»، 1396ش، ص119.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=2982&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> این تحول روانشناختی عمدتاً محصول سازگاری موفقیتآمیز با نقشهای چندگانه و تعاملات اجتماعی رو به رشد است.<ref>Mc Whirter, Counseling for empowerment. Alexandria, 1994, p. 92.</ref> کیفیت زندگی این زنان ارتباط مستقیمی با میزان دسترسی به حمایتهای اجتماعی دارد، بهطوری که دریافت حمایتهای ساختاریافته منجر به بهبود شاخصهای اجتماعی (کیفیت روابط اجتماعی و احساس تعلق به جامعه)، عینی (مسکن، اشتغال و درآمد)، ذهنی (سلامت روانی و رفع مشکلات عاطفی) میشود.<ref>[[قربانی و همکاران، « فراتحلیل نیازها و اولویتهای زندگی زنان سرپرست خانوار با رویکرد جامعهشناختی»، ۱۳۹۸ش، ص74-81.|https://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=3121&sid=1&slc_lang=fa]]</ref> این رویکرد یکپارچه، بر اهمیت توسعه شبکههای حمایتی رسمی و غیررسمی بهعنوان عامل کلیدی در توانمندسازی جامع این گروه تأکید دارد و الگویی اثربخش برای ارتقای پایدار این قشر آسیبپذیر محسوب میشود.<ref>Parsons, “Specific practice strategies for empowermentbased practice with women: A study of two groups,” 159-179, 2001, p.164.</ref> | ||
