سلمان قاسمی (بحث | مشارکتها) ←زمینههای پیدایش فمینیسم: ابرابزار |
سلمان قاسمی (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۷: | خط ۱۷: | ||
موج اول فمینیسم مصادف با نیمه دوم قرن نوزدهم، زمانی آغاز شد که زنان در اروپا و آمریکا فاقد حق رای، حق مالکیت، حق کار و استقلال اقتصادی بودند. اعتراضات آنها در مقابله با نابرابریهای حقوقی، سیاسی و اقتصادی به گرفتن حق رأی، حق کار و استقلال اقتصادی در برخی از کشورهای غربی منجر شد. سپس بعد از یک دوره فترت و خاموشی به خاطر جنگهای جهانی اول و دوم و تبعات آن، موج دوم فمینیسم از دههي 1960م و با طرح افکار ایدئولوژیک در تحلیل علل فرودستی زنان و ترسیم آرمان فمینیستی آغاز شد. در دههي هفتاد، فمینیستها به طرح مباحث زنانه در علوم انسانی و از جمله حقوق فمینیستی پرداختند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20140524090736-9626-40.pdf کدخدایی، «مبانی مقايسهي ارزشی نظام حقوق زن در اسلام و فمينيسم»، 1391ش، ص 58و 59]</ref> | موج اول فمینیسم مصادف با نیمه دوم قرن نوزدهم، زمانی آغاز شد که زنان در اروپا و آمریکا فاقد حق رای، حق مالکیت، حق کار و استقلال اقتصادی بودند. اعتراضات آنها در مقابله با نابرابریهای حقوقی، سیاسی و اقتصادی به گرفتن حق رأی، حق کار و استقلال اقتصادی در برخی از کشورهای غربی منجر شد. سپس بعد از یک دوره فترت و خاموشی به خاطر جنگهای جهانی اول و دوم و تبعات آن، موج دوم فمینیسم از دههي 1960م و با طرح افکار ایدئولوژیک در تحلیل علل فرودستی زنان و ترسیم آرمان فمینیستی آغاز شد. در دههي هفتاد، فمینیستها به طرح مباحث زنانه در علوم انسانی و از جمله حقوق فمینیستی پرداختند.<ref>[http://ensani.ir/file/download/article/20140524090736-9626-40.pdf کدخدایی، «مبانی مقايسهي ارزشی نظام حقوق زن در اسلام و فمينيسم»، 1391ش، ص 58و 59]</ref> | ||
== زمینههای پیدایش فمینیسم == | ==زمینههای پیدایش فمینیسم== | ||
زمینههای آغازین شکلگیری اندیشههای فمینیستی را میتوان در اعتراضات به نابرابریهای جنسیتی، به ویژه در قرن نوزدهم و پس از انقلاب فرانسه جستجو کرد. این جنبش در ابتدا ماهیتی اومانیستی داشت و بر اساس ایدههای برابری حقوق فردی شکل گرفت و سپس با مفاهیمی مانند فمینیسم لیبرال و مارکسیستی تکامل یافت. | زمینههای آغازین شکلگیری اندیشههای فمینیستی را میتوان در اعتراضات به نابرابریهای جنسیتی، به ویژه در قرن نوزدهم و پس از انقلاب فرانسه جستجو کرد. این جنبش در ابتدا ماهیتی اومانیستی داشت و بر اساس ایدههای برابری حقوق فردی شکل گرفت و سپس با مفاهیمی مانند فمینیسم لیبرال و مارکسیستی تکامل یافت. | ||
مهمترین زمینههای پیدایش فمینیسم عبارتند از؛ | مهمترین زمینههای پیدایش فمینیسم عبارتند از؛ | ||
* نداشتن حق رأی در بیشتر جوامع غربی؛ | *نداشتن حق رأی در بیشتر جوامع غربی؛ | ||
* نبود اصل امکان تحصیل یا تحصیلات عالی برای بانوان؛ | *نبود اصل امکان تحصیل یا تحصیلات عالی برای بانوان؛ | ||
* فراهم نبودن زمینه اشتغال زنان در کارهای اقتصادی، سیاسی و…؛ | *فراهم نبودن زمینه اشتغال زنان در کارهای اقتصادی، سیاسی و…؛ | ||
* نبود حق سرپرستی فرزند برای [[زنان]] در جوامع گوناگون؛ | *نبود حق سرپرستی فرزند برای [[زنان]] در جوامع گوناگون؛ | ||
* وجود دیدگاه فکری و فلسفی | *وجود دیدگاه فکری و فلسفی نادرست نسبت به شأن و جایگاه زنان؛ | ||
* نگاه کلیسا و دانشمندان مسیحی به زن با عنوان موجود درجه دوم و پستتر از مرد؛ | *نگاه کلیسا و دانشمندان مسیحی به زن با عنوان موجود درجه دوم و پستتر از مرد؛ | ||
* نداشتن حق ارث و مالکیت زنان در بیشتر جوامع غربی؛ | *نداشتن حق ارث و مالکیت زنان در بیشتر جوامع غربی؛ | ||
* خشونت [[مردان]] برضد [[زنان]] در خانه و جامعه با استفاده از امکاناتی که [[مردان]] داشتند؛ مثل زور، ثروت و موقعیت اجتماعی. | *خشونت [[مردان]] برضد [[زنان]] در خانه و جامعه با استفاده از امکاناتی که [[مردان]] داشتند؛ مثل زور، ثروت و موقعیت اجتماعی. | ||
* نقش سرمایه داران و بنگاههای اقتصادی در قرن ۱۸ و 19<ref>افشون و توفیقیان، فمینیسم در ترازوی نقد، 1388، ص 59</ref> | *نقش سرمایه داران و بنگاههای اقتصادی در قرن ۱۸ و 19<ref>افشون و توفیقیان، فمینیسم در ترازوی نقد، 1388، ص 59</ref> | ||
== مفاهیم کلیدی در شکلگیری فمینیسم == | |||
=== '''برابری حقوق زنان با مردان''' === | |||
در آغاز، فمینیسم بر ایده های اومانیستی تأکید داشت و معتقد بود حقوق فردی باید به زنان نیز تعمیم داده شود. این مسئله متاثر از آن بود که در جوامع غربی، حقوق فردی فقط به مردان تعلق داشت و زنان مانند بردگان، از حقوق اولیه انسانی بیبهره بودند. حتی در اعلامیه حقوق بشر فرانسه که به سال 1791 در اوایل انقلاب کبیر فرانسه منتشر شد هیچ حقی برای زنان مطرح نشده بود و به نام «حقوق مردان » معروف بود. جالب توجه آن که علاوه بر موارد مزبور، آثار متفکران بزرگی همچون جان لاک در کتاب دومین رساله و ژان ژاک روسو در کتاب استدلالی بر اقتصاد سیاسی و نیز امانوئل کانت در کتاب مناسبات بین دو جنس نیز، متاثر از افکار حاکم بر این دوره بوده است. در این آثار، هیچ گونه حقوقی برای زنان مطرح نشده و منکر هرگونه حق طبیعی برای آنان شده اند.<ref>فصلنامه معرفت، شماره 32 , فولادی، محمد</ref> | |||
'''برابری جنسیتی''' | |||
یکی از مهمترین مفاهیم فمینیسم، برابری حقوقی و فرصتهای برابر برای زنان و مردان در تمام ابعاد زندگی است. این مفهوم شامل دسترسی به آموزش، اشتغال، بهداشت، و مشارکت در تصمیمگیریهای سیاسی و اجتماعی است. | |||
'''نقد ساختارهای مردسالارانه''' | |||
فمینیسم به بررسی و نقد ساختارهای اجتماعی و فرهنگی میپردازد که بر اساس آنها، مردان قدرت و امتیاز بیشتری نسبت به زنان دارند. این ساختارها شامل قوانین، عرفها، و نهادهای اجتماعی هستند که به تبعیض جنسیتی دامن میزنند. | |||
'''مبارزه با تبعیض جنسیتی''' | |||
فمینیسم مبارزهای برای از بین بردن هرگونه تبعیض و نابرابری بر اساس جنسیت است. این مبارزه شامل مقابله با خشونت جنسی، تبعیض در محل کار، تبعیض در آموزش، و تبعیض در دسترسی به منابع و فرصتها میشود. | |||
'''بازتعریف نقش زنان''' | |||
فمینیسم به دنبال بازتعریف نقش زنان در جامعه است و این نقش را محدود به نقشهای سنتی مانند همسری و مادری نمیداند. فمینیسم به زنان امکان میدهد تا در تمام عرصههای اجتماعی و فرهنگی حضور فعال داشته باشند و نقشهای خود را بر اساس تواناییها و علایق خود انتخاب کنند. | |||
'''تحلیل هویت جنسیتی''' | |||
فمینیسم به تحلیل و بررسی هویت جنسیتی میپردازد و به دنبال این است که نشان دهد چگونه هویت جنسیتی در طول تاریخ و در فرهنگهای مختلف شکل گرفته و چگونه تحت تأثیر ساختارهای اجتماعی و فرهنگی قرار میگیرد. | |||
==امواج فمینیسم== | ==امواج فمینیسم== | ||
