بدون خلاصۀ ویرایش
خط ۹: خط ۹:
بدن نمایی به معنای روانشناختی به معنای نمایش آلت تناسلی برای دیگران و بیشتر مخصوص مردان است. معمولا مردانی که توان برقراری ارتباط سالم با جنس مخالف را ندارند‏، چنین عملی را انجام می‌دهند. زنان نیز گاهی به دلایل مختلف چنین بدن نمایی‌هایی را انجام می‌دهند. پس بدن نمایی در بدترین شکل آن نیز منحصر به مردان نیست و میان هر دو جنس مشترک است. اما بدن نمایی در معنای جامعه‌شناختی به معنای نمایش بدن با لباس‌های چسبان و نمایش‌ برآمدگی‌های بدنی در انظار عمومی است و چنین پدیده‌ای در میان زنان شایع‌تر است، هرچند مردان نیز می‌توانند به بدن نمایی در ملاء عام بپردازند.<ref>یحیی‌زاده و شاکری، بزهديدگي كودكان در فضاي مجازي با نگاهي به راهكارهاي توانمندسازي آنان در برابر آسيب ها، فصلنامه مطالعات حقوق، ص367</ref>
بدن نمایی به معنای روانشناختی به معنای نمایش آلت تناسلی برای دیگران و بیشتر مخصوص مردان است. معمولا مردانی که توان برقراری ارتباط سالم با جنس مخالف را ندارند‏، چنین عملی را انجام می‌دهند. زنان نیز گاهی به دلایل مختلف چنین بدن نمایی‌هایی را انجام می‌دهند. پس بدن نمایی در بدترین شکل آن نیز منحصر به مردان نیست و میان هر دو جنس مشترک است. اما بدن نمایی در معنای جامعه‌شناختی به معنای نمایش بدن با لباس‌های چسبان و نمایش‌ برآمدگی‌های بدنی در انظار عمومی است و چنین پدیده‌ای در میان زنان شایع‌تر است، هرچند مردان نیز می‌توانند به بدن نمایی در ملاء عام بپردازند.<ref>یحیی‌زاده و شاکری، بزهديدگي كودكان در فضاي مجازي با نگاهي به راهكارهاي توانمندسازي آنان در برابر آسيب ها، فصلنامه مطالعات حقوق، ص367</ref>


==بدن نمایی در ایران==
==دفاع لیبرال‌ها از بدن نمایی==
در دوره صفویه تلاش کردند که حضور زنان از عرصه عمومی حذف و به عرصه‌ خصوصی و خانوادگی محدود شود. از نظر آنان هرگونه دیده شدن زنان در ملاء عام ممنوع بوده است. اما بعدا دو دیدگاه دیگر راجع به بدن نمایی شکل گرفت که یکی نگاه پهلوی بود که نماینده تفکرات لیبرال و دیگری نگاه انقلاب اسلامی که نماینده تفکرات دینی بود. در نگاه پهلوی بدن نمایی منحصر به نمایش بخش‌های جنسی در ملاء است و ممنوع است و بقیه موارد مشکلی ندارد؛ به عنوان مثال بی‌حجابی، برهنگی و مسابقه انتخاب دختر شایسته و امثال آن موارد در آن دوران بدن نمایی ممنوعه نبوده است. در نگاه انقلاب اسلامی هرگونه نمایش‌های بدنی نامتعارف در ملاء عام غیر قابل قبول است و لازم نیست بدن نمایی را منحصر به نمایش‌ آلت تناسلی در ملاء عام نماییم، تفاوت این نگاه با نگاه شایع در دوره صفویان این است که طبق این دیدگاه اصل حضور زنان در ملاء عام بدن نمایی نیست و زنان نیز درست شبیه مردان می‌توانند در فعالیت‌های اجتماعی با حفظ موازین شرعی حضور داشته باشند،‌ تفاوت آن با نگاه لیبرال‌ها در این است که بدن نمایی غیر قابل قبول شامل نمایش‌های غیر متعارف بدنی در ملاء عام است، بدن‌های نمایی‌های جسمی غیر متعارف تنها برای شوهران و برای تقویت خانواده است.<ref>سراج زاده و همکاران، «گفتمان جامعه پاك: شالوده‌شکنی سیاست نمایش بدن زنانه در دوره پهلوي» 1391ش، ص32-35</ref>
 
==دلایل لیبرال‌ها در نحوه تفسیر بدن نمایی==
در منابع لیبرالی بدن نمایی منحصر به نمایش آلت تناسلی در ملاء عام است، ریشه آن عدم تعادل روانی اشخاص بدن نما دانسته شده است، نمایش بقیه اعضای بدن هیچ محدودیتی ندارد، حتی اگر غیر متعارف و هنجارشکنانه باشد. دلیل این موضع‌گیری این است که اندیشمندان غربی بدن را ملک انسان‌ می‌دانند؛ انسان‌ها هرگونه که بخواهند می‌توانند از ملک خود بهره ببرند. گافمن معتقد است که بدن سرمایه مادی افراد است که در تعامل اجتماعی از آن استفاده‌های مختلف می‌کنند؛ از جمله می‌تواند برای نمایش بهره ببرد. طبق این ادعا اگر از بدن برای نمایش در تعامل اجتماعی استفاده نشود، بخشی از دارایی‌های افراد راکد و بدون بهره‌برادری خواهد ماند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص56.</ref>  
در منابع لیبرالی بدن نمایی منحصر به نمایش آلت تناسلی در ملاء عام است، ریشه آن عدم تعادل روانی اشخاص بدن نما دانسته شده است، نمایش بقیه اعضای بدن هیچ محدودیتی ندارد، حتی اگر غیر متعارف و هنجارشکنانه باشد. دلیل این موضع‌گیری این است که اندیشمندان غربی بدن را ملک انسان‌ می‌دانند؛ انسان‌ها هرگونه که بخواهند می‌توانند از ملک خود بهره ببرند. گافمن معتقد است که بدن سرمایه مادی افراد است که در تعامل اجتماعی از آن استفاده‌های مختلف می‌کنند؛ از جمله می‌تواند برای نمایش بهره ببرد. طبق این ادعا اگر از بدن برای نمایش در تعامل اجتماعی استفاده نشود، بخشی از دارایی‌های افراد راکد و بدون بهره‌برادری خواهد ماند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص56.</ref>  


خط ۱۹: خط ۱۶:
توجیه دیگر اندیشمندان غربی برای جواز نمایش‌های بدنی لجام گسیخته این است که در دنیای معاصر بسیاری از امتیازات و ویژگی‌های بشر همسان‌سازی شده‌اند. امروزه قومیت، نژاد، منطقه و بسیاری فاکتورهای دیگر امتیاز متمایز به شمار نمی‌آید. در چنین شرایطی انسان‌ها تلاش دارند با نمایش بدنی، ترکیب، تزیین یا هیبت ظاهری متمایزی را به معرض نمایش دیگران قرار بدهند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص55.</ref> همچنین نمایش‌های بدنی برای زنان نوعی آزادی است و آنان در محیط‌هایی نظیر اینستاگرام فرصت می‌یابند تا فارغ از فشارهای بیرونی به اجرای تن یافته بپردازند و به نوعی نمایش هویتی رسانه‌ای مبتنی بر تن و جسم دلخوش باشند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص55.</ref>
توجیه دیگر اندیشمندان غربی برای جواز نمایش‌های بدنی لجام گسیخته این است که در دنیای معاصر بسیاری از امتیازات و ویژگی‌های بشر همسان‌سازی شده‌اند. امروزه قومیت، نژاد، منطقه و بسیاری فاکتورهای دیگر امتیاز متمایز به شمار نمی‌آید. در چنین شرایطی انسان‌ها تلاش دارند با نمایش بدنی، ترکیب، تزیین یا هیبت ظاهری متمایزی را به معرض نمایش دیگران قرار بدهند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص55.</ref> همچنین نمایش‌های بدنی برای زنان نوعی آزادی است و آنان در محیط‌هایی نظیر اینستاگرام فرصت می‌یابند تا فارغ از فشارهای بیرونی به اجرای تن یافته بپردازند و به نوعی نمایش هویتی رسانه‌ای مبتنی بر تن و جسم دلخوش باشند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص55.</ref>


==ویژگی‌های سبک زندگی افراد بدن نما در جوامع معاصر==
==ویژگی‌های رفتاری بدن‌نمایان==
برخی محققان بدن نمایی را به نمایش آلات تناسلی منحصر نکرده‌اند و اولاً بدن نمایی را به معنای هرگونه نمایش‌های بدنی غیر متعارف در ملاء عام و رسانه‌ها دانسته‌اند و سپس تلاش نموده‌اند، ویژگی‌های سبک زندگی کسانی را که در صفحات اجتماعی کنش‌های بدن نمایانه غیر متعارف دارند استخراج کنند. این تحقیقات حاکی از این است که معمولا این گروه از افراد به دنبال تناسب اندام و تنظیم بدن خویش مطابق میل و سلایق شخصی هستند و در این کار افراط می‌نمایند؛ وقت و انرژی زیادی برای رسیدن به تناسب اندام تلف می‌کنند و از رژیم غذایی و برخی ورزش‌ها بصورت افراطی استفاده می‌کنند. همچنین عمل‌های زیبایی و ترمیم نواقص بینی و صورت در میان آنان شایع است. آنها تلاش دارند از جدید‌ترین روش‌های آرایش و لوازم آرایشی گران قیمت بهره برند. همچنین روی بدن‌های‌شان طراحی و نقاشی ‌کنند و پوشش‌های خارج از عرف داشته باشند، حتی در حوزه پوشاک اسلامی نیز دائما به دنبال مدهای جدید و به روز هستند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص60.</ref>  
برخی محققان بدن نمایی را به نمایش آلات تناسلی منحصر نکرده‌اند و اولاً بدن نمایی را به معنای هرگونه نمایش‌های بدنی غیر متعارف در ملاء عام و رسانه‌ها دانسته‌اند و سپس تلاش نموده‌اند، ویژگی‌های سبک زندگی کسانی را که در صفحات اجتماعی کنش‌های بدن نمایانه غیر متعارف دارند استخراج کنند. این تحقیقات حاکی از این است که معمولا این گروه از افراد به دنبال تناسب اندام و تنظیم بدن خویش مطابق میل و سلایق شخصی هستند و در این کار افراط می‌نمایند؛ وقت و انرژی زیادی برای رسیدن به تناسب اندام تلف می‌کنند و از رژیم غذایی و برخی ورزش‌ها بصورت افراطی استفاده می‌کنند. همچنین عمل‌های زیبایی و ترمیم نواقص بینی و صورت در میان آنان شایع است. آنها تلاش دارند از جدید‌ترین روش‌های آرایش و لوازم آرایشی گران قیمت بهره برند. همچنین روی بدن‌های‌شان طراحی و نقاشی ‌کنند و پوشش‌های خارج از عرف داشته باشند، حتی در حوزه پوشاک اسلامی نیز دائما به دنبال مدهای جدید و به روز هستند.<ref>مهر پرور، «پدیدارشناسی الگوهای مدیریت بدن کاربران زن در اینستاگرام»، 1389ش، ص60.</ref>  


خط ۲۵: خط ۲۲:


==عوامل محیطی بدن نمایی==
==عوامل محیطی بدن نمایی==
===1. فشار اشخاص منحرف و گروه‌های تبهکار===
===1. محیط جامعه===
امروزه محیط زندگی انسان‌ها نسبت به قدیم گسترش یافته است و شامل محله، شهر، محیط کار، دولت ملت و جهان وطنی است. نظریه‌های جامعه‌شناختی تأکید دارند که محیط‌های نابسامان، جرم‌خیز و نابهنجار بر گسترش انحرافات اعضای جامعه تأثیر دارند.<ref>سلیمی و داوری، جامعه‌شناسی کجروی، 1385، ص474.</ref> در چنین فضایی تبلیغ بدن‌نمایی‌های غیر متعارف توسط رسانه‌ها یا رواج آن در محیط‌های فوق نیز نوعی فشارهای بیرونی است، که معمولا انسان‌ها را به وادی بدن نمائی می‌کشانند.<ref>ستارزاده و همکاران، «بررسی همبسته‌هاي اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به بی‌حجابی و بدحجابی: مطالعه موردي دانشجویان دانشگاه پیام نور ساري»، 1395ش، ص134.</ref>
===2. فشار دیگران===
بر خلاف ادعای روانشناسان که بدن نمایی را یک اختلال و مشکل شخصی برای اشخاص بدن نما می‌شمارند، تحقیقات علمی نشان داده است که برخی وجوه بدن‌نمایی تحت فشار و ارعاب و تهدید دیگران تحقق می‌یابد و شخص بدن نما علیرغم میل باطنی مجبور به اجرای آن است. در سال 2001 تحقیقی در کانادا راجع به مجرمانه‌ترین شکل بدن‌نمایی انجام شد، نتیجه تحقیق نشان داد که مزاحمان اشخاص قربانی را مجبور می‌کردند در برابر دوربین برهنه شوند یا اینکه عکس‌های کاملاً عریان را از بدنشان برای آنها بفرستند. این نوع بدن نمایی برای تحت فشار قرار دادن‌ قربانی و سوء استفاده‌های بعدی از جمله تبدیل قربانی به فاحشه‌ اینترنتی صورت می‌گیرد، پیامدهای این نوع بدنی‌نمایی برای جامعه و قربانی بسیاری بیشتر از بدن نمایی‌هایی ناشی از امراض شخصی و روانی بوده است.<ref>یحیی‌زاده و شاکری، «بزهديدگي كودكان در فضاي مجازي با نگاهي به راهكارهاي توانمندسازي آنان در برابر آسيب ها»، فصلنامه مطالعات حقوق، 1403ش، ص366.</ref>  
بر خلاف ادعای روانشناسان که بدن نمایی را یک اختلال و مشکل شخصی برای اشخاص بدن نما می‌شمارند، تحقیقات علمی نشان داده است که برخی وجوه بدن‌نمایی تحت فشار و ارعاب و تهدید دیگران تحقق می‌یابد و شخص بدن نما علیرغم میل باطنی مجبور به اجرای آن است. در سال 2001 تحقیقی در کانادا راجع به مجرمانه‌ترین شکل بدن‌نمایی انجام شد، نتیجه تحقیق نشان داد که مزاحمان اشخاص قربانی را مجبور می‌کردند در برابر دوربین برهنه شوند یا اینکه عکس‌های کاملاً عریان را از بدنشان برای آنها بفرستند. این نوع بدن نمایی برای تحت فشار قرار دادن‌ قربانی و سوء استفاده‌های بعدی از جمله تبدیل قربانی به فاحشه‌ اینترنتی صورت می‌گیرد، پیامدهای این نوع بدنی‌نمایی برای جامعه و قربانی بسیاری بیشتر از بدن نمایی‌هایی ناشی از امراض شخصی و روانی بوده است.<ref>یحیی‌زاده و شاکری، «بزهديدگي كودكان در فضاي مجازي با نگاهي به راهكارهاي توانمندسازي آنان در برابر آسيب ها»، فصلنامه مطالعات حقوق، 1403ش، ص366.</ref>  


مباحث مربوط به قاچاق زنان نیز نشان می‌دهد که اکثر آنها با فریب و نیرنگ و وعده‌های دروغین نظیر مهاجرت به کشورهای توسعه یافته و مشغول شدن در کارهای لوکس به دام آن کشانده می‌شوند و سپس بدن آنان در معرض نمایش‌های نامتعارف و پخش تصاویر مستهجن قرار می‌گیرند.<ref>اشتری،‌ قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص41.</ref>
مباحث مربوط به قاچاق زنان نیز نشان می‌دهد که اکثر آنها با فریب و نیرنگ و وعده‌های دروغین نظیر مهاجرت به کشورهای توسعه یافته و مشغول شدن در کارهای لوکس به دام آن کشانده می‌شوند و سپس بدن آنان در معرض نمایش‌های نامتعارف و پخش تصاویر مستهجن قرار می‌گیرند.<ref>اشتری،‌ قاچاق زنان: بردگی معاصر، 1385ش، ص41.</ref>
===2. مدگرایی‌===
گروه‌های مرجع بر کنش‌های اعضای جامعه تاثیر زیادی دارد. آنان به مثابه الگو برای دیگران عمل می‌نمایند. القائات آنان بر افکار دیگران تأثیر دارد و در عمل نیز بسیاری از مردم الگوهای آنها را سرمشق کنش‌های خویش قرار می‌دهند. در بحث بدن نمایی و برهنگی بسیاری از سلبریتی‌های جهان مدهای منفی تولید می‌کنند و موجب اشاعه آن در سطح جهان هستند.<ref>هزار جریبی و صفری شالی، «بررسی چرایی دگرگونی‌هاي گروه مرجع در بین دانشجویان»، 1395ش، ص40.</ref> در تحقیقات علمی نیز اثبات شده است که مدها و الگوهای نامطلوب بر اشاعه و تقویت بدن نمایی در میان اعضای جامعه تأثیر داشته است.<ref>ستارزاده و همکاران، «بررسی همبسته‌هاي اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به بی‌حجابی و بدحجابی: مطالعه موردي دانشجویان دانشگاه پیام نور ساري»، 1395ش، ص135.</ref>


===3. همسالان===
===3. همسالان===
خط ۳۸: خط ۳۴:
متون دینی نیز آثار همنشین‌های بد در نوع کنش‌ اعضای جامعه را پذیرفته است و بزرگان و پیشوایان دینی بر آن تأکید دارند و انسان‌ها را از همنشین‌های بدن برحذر داشته‌اند.<ref>آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ص340.</ref> در تحقیقات علمی راجع به بدن نمایی نیز تأثیرات آن بر اشاعه و گسترش این پدیده در جامعه اثبات شده است.<ref>ستارزاده و همکاران، «بررسی همبسته‌هاي اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به بی‌حجابی و بدحجابی: مطالعه موردي دانشجویان دانشگاه پیام نور ساري»، 1395ش، ص135.</ref>
متون دینی نیز آثار همنشین‌های بد در نوع کنش‌ اعضای جامعه را پذیرفته است و بزرگان و پیشوایان دینی بر آن تأکید دارند و انسان‌ها را از همنشین‌های بدن برحذر داشته‌اند.<ref>آمدی، غرر الحکم و درر الکلم، 1410ق، ص340.</ref> در تحقیقات علمی راجع به بدن نمایی نیز تأثیرات آن بر اشاعه و گسترش این پدیده در جامعه اثبات شده است.<ref>ستارزاده و همکاران، «بررسی همبسته‌هاي اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به بی‌حجابی و بدحجابی: مطالعه موردي دانشجویان دانشگاه پیام نور ساري»، 1395ش، ص135.</ref>


===4. محیط جامعه===
===4. مدگرایی‌===
امروزه محیط زندگی انسان‌ها نسبت به قدیم گسترش یافته است و شامل محله، شهر، محیط کار، دولت ملت و جهان وطنی است. نظریه‌های جامعه‌شناختی تأکید دارند که محیط‌های نابسامان، جرم‌خیز و نابهنجار بر گسترش انحرافات اعضای جامعه تأثیر دارند.<ref>سلیمی و داوری، جامعه‌شناسی کجروی، 1385، ص474.</ref> در چنین فضایی تبلیغ بدن‌نمایی‌های غیر متعارف توسط رسانه‌ها یا رواج آن در محیط‌های فوق نیز نوعی فشارهای بیرونی است، که معمولا انسان‌ها را به وادی بدن نمائی می‌کشانند.<ref>ستارزاده و همکاران، «بررسی همبسته‌هاي اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به بی‌حجابی و بدحجابی: مطالعه موردي دانشجویان دانشگاه پیام نور ساري»، 1395ش، ص134.</ref>
گروه‌های مرجع بر کنش‌های اعضای جامعه تاثیر زیادی دارد. آنان به مثابه الگو برای دیگران عمل می‌نمایند. القائات آنان بر افکار دیگران تأثیر دارد و در عمل نیز بسیاری از مردم الگوهای آنها را سرمشق کنش‌های خویش قرار می‌دهند. در بحث بدن نمایی و برهنگی بسیاری از سلبریتی‌های جهان مدهای منفی تولید می‌کنند و موجب اشاعه آن در سطح جهان هستند.<ref>هزار جریبی و صفری شالی، «بررسی چرایی دگرگونی‌هاي گروه مرجع در بین دانشجویان»، 1395ش، ص40.</ref> در تحقیقات علمی نیز اثبات شده است که مدها و الگوهای نامطلوب بر اشاعه و تقویت بدن نمایی در میان اعضای جامعه تأثیر داشته است.<ref>ستارزاده و همکاران، «بررسی همبسته‌هاي اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر گرایش به بی‌حجابی و بدحجابی: مطالعه موردي دانشجویان دانشگاه پیام نور ساري»، 1395ش، ص135.</ref>
 
==بدن نمایی در ایران==
در دوره صفویه تلاش کردند که حضور زنان از عرصه عمومی حذف و به عرصه‌ خصوصی و خانوادگی محدود شود. از نظر آنان هرگونه دیده شدن زنان در ملاء عام ممنوع بوده است. اما بعدا دو دیدگاه دیگر راجع به بدن نمایی شکل گرفت که یکی نگاه پهلوی بود که نماینده تفکرات لیبرال و دیگری نگاه انقلاب اسلامی که نماینده تفکرات دینی بود. در نگاه پهلوی بدن نمایی منحصر به نمایش بخش‌های جنسی در ملاء است و ممنوع است و بقیه موارد مشکلی ندارد؛ به عنوان مثال بی‌حجابی، برهنگی و مسابقه انتخاب دختر شایسته و امثال آن موارد در آن دوران بدن نمایی ممنوعه نبوده است. در نگاه انقلاب اسلامی هرگونه نمایش‌های بدنی نامتعارف در ملاء عام غیر قابل قبول است و لازم نیست بدن نمایی را منحصر به نمایش‌ آلت تناسلی در ملاء عام نماییم، تفاوت این نگاه با نگاه شایع در دوره صفویان این است که طبق این دیدگاه اصل حضور زنان در ملاء عام بدن نمایی نیست و زنان نیز درست شبیه مردان می‌توانند در فعالیت‌های اجتماعی با حفظ موازین شرعی حضور داشته باشند،‌ تفاوت آن با نگاه لیبرال‌ها در این است که بدن نمایی غیر قابل قبول شامل نمایش‌های غیر متعارف بدنی در ملاء عام است، بدن‌های نمایی‌های جسمی غیر متعارف تنها برای شوهران و برای تقویت خانواده است.<ref>سراج زاده و همکاران، «گفتمان جامعه پاك: شالوده‌شکنی سیاست نمایش بدن زنانه در دوره پهلوي» 1391ش، ص32-35</ref>


==بدن نمایی در اسلام==
==بدن نمایی در اسلام==