بدون خلاصۀ ویرایش |
حذف ردهها |
||
| (۸ نسخهٔ میانی ویرایش شده توسط ۲ کاربر نشان داده نشد) | |||
| خط ۱۰: | خط ۱۰: | ||
# قوام به معنی کفالت، حمایت، رسیدگی، کارگزاری، سرپرستی و نگهبانی میباشد.<ref>جوادی آملی، تسنیم، 1375ش، ج18، ص546؛ بلاغی نجفی، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، 1420ق، ج2، ص104</ref> | # قوام به معنی کفالت، حمایت، رسیدگی، کارگزاری، سرپرستی و نگهبانی میباشد.<ref>جوادی آملی، تسنیم، 1375ش، ج18، ص546؛ بلاغی نجفی، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، 1420ق، ج2، ص104</ref> | ||
با توجه بهاین دو معنا برای واژه قوامون از نظر لغوی و تفسیری، قوامیت در آیه اشاره بهاین دارد که [[مردان]]، تکلیف یا حق حکومت یا سرپرستی بر [[زنان]] در [[خانواده]] یا جامعه را دارا میباشند. چنانچه معنی تکلیف از آن فهمیده شود مسلماً به معنای سلب کرامت زنان نیست، بلکه باری بر دوش مردان میباشد و اگر معنی حق از آن دریافت گردد، باز حقی است که پروردگار بر اساس حکمت و عدالت و نیز برای نظم در امور مربوط به جامعه یا خانواده به مردان عطا کرده است که البته در برابر آن حقوقی را نیز به زنان اختصاص دادهاست؛ مانند [[نفقه]] و [[مهریه]].<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1225634 هاشمی علی آبادی، «بررسی شبهه اخلاقی سلب کرامت زنان در صدرآیه 34 سوره نساء»، | با توجه بهاین دو معنا برای واژه قوامون از نظر لغوی و تفسیری، قوامیت در آیه اشاره بهاین دارد که [[مردان]]، تکلیف یا حق حکومت یا سرپرستی بر [[زنان]] در [[خانواده]] یا جامعه را دارا میباشند. چنانچه معنی تکلیف از آن فهمیده شود مسلماً به معنای سلب کرامت زنان نیست، بلکه باری بر دوش مردان میباشد و اگر معنی حق از آن دریافت گردد، باز حقی است که پروردگار بر اساس حکمت و عدالت و نیز برای نظم در امور مربوط به جامعه یا خانواده به مردان عطا کرده است که البته در برابر آن حقوقی را نیز به زنان اختصاص دادهاست؛ مانند [[نفقه]] و [[مهریه]].<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1225634 هاشمی علی آبادی، «بررسی شبهه اخلاقی سلب کرامت زنان در صدرآیه 34 سوره نساء»، 1394ش ص170] </ref> | ||
| خط ۲۵: | خط ۲۵: | ||
===کمال عقلانی=== | ===کمال عقلانی=== | ||
سنایی و ابن عربی، [[مردان]] را عقلگراتر از [[زنان]] میدانند و [[زن]] را ذاتاً انسانی ناقص العقل تصور می کنند؛ بههمین سبب برای مردان نسبت بهزنان حق تسلّط قائلند.<ref>جعفری، «مفهوم شناسی قوامیت مرد بر زن در تفاسیر عرفانی با رویکرد انتقادی»، 1397ش، ص55</ref> پژوهشگران در خصوص نقد این دیدگاه بیان میکنند که نقصان عقل در زنان بـا قرآن <ref>سوره مؤمنون، آیه14</ref> در تناقض است و در هیچ آیهای از آیات قرآن مطلبی در مورد نـاقصالعقل بـودن زنان نیست؛ بلکه از درایـت و عقل [[زنانی]] مانند بلقیس به جهت رفتار مدبرانهاش در برابر حضرت سلیمان (ع)، [[مادر]] حضرت موسی (ع) که در اوج احساسات [[مادری]] فـرزند خـود را به نیل میسپارد و نیز آسیه که در برابر [[همسر]] مـشرک خـود در نقش یک اصلاحگر عمل مینماید سخن گفته است. بنابراین وجود احـساسات در زنان نمیتواند دلیـلی مـستدل بر نقصان عقل در آنان بهشمار رود.<ref>جعفری، «مفهوم شناسی قوامیت مرد بر زن در تفاسیر عرفانی با رویکرد انتقادی»، 1397ش، صص55-56</ref> | سنایی و ابن عربی، [[مردان]] را عقلگراتر از [[زنان]] میدانند و [[زن]] را ذاتاً انسانی ناقص العقل تصور می کنند؛ بههمین سبب برای مردان نسبت بهزنان حق تسلّط قائلند.<ref>[https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1460831/ جعفری، «مفهوم شناسی قوامیت مرد بر زن در تفاسیر عرفانی با رویکرد انتقادی»، 1397ش، ص55] </ref> پژوهشگران در خصوص نقد این دیدگاه بیان میکنند که نقصان عقل در زنان بـا قرآن <ref>سوره مؤمنون، آیه14</ref> در تناقض است و در هیچ آیهای از آیات قرآن مطلبی در مورد نـاقصالعقل بـودن زنان نیست؛ بلکه از درایـت و عقل [[زنانی]] مانند بلقیس به جهت رفتار مدبرانهاش در برابر حضرت سلیمان (ع)، [[مادر]] حضرت موسی (ع) که در اوج احساسات [[مادری]] فـرزند خـود را به نیل میسپارد و نیز آسیه که در برابر [[همسر]] مـشرک خـود در نقش یک اصلاحگر عمل مینماید سخن گفته است. بنابراین وجود احـساسات در زنان نمیتواند دلیـلی مـستدل بر نقصان عقل در آنان بهشمار رود.<ref>جعفری، «مفهوم شناسی قوامیت مرد بر زن در تفاسیر عرفانی با رویکرد انتقادی»، 1397ش، صص55-56</ref> | ||
===قـدرت بـدنی=== | ===قـدرت بـدنی=== | ||
| خط ۳۴: | خط ۳۴: | ||
==دیدگاههای مختلف درباره ظرف قوامیت [[مرد]]== | ==دیدگاههای مختلف درباره ظرف قوامیت [[مرد]]== | ||
اکثر فقها و مفسران، <ref> | اکثر فقها و مفسران، ادله <ref>آیه قوامون: سوره نساء، آیه34 و آیه درجه: سوره بقره، آیه228</ref> موجود برای ظرف قوامیت را فقط منحصر بهروابط درون [[خانواده]] دانستهاند. در مقابل آنان، گروهی دیگر از فقها و مفسران، ظرف قوامیت [[مرد]] را در روابط اجتماعی نیز اثبات میکنند.<ref> [https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/1778175/ دهقان، «قلمرو قوامیت مرد؛ خانواده یا اجتماع»، 1394ش، صص158-159] </ref> | ||
===ادله تسری قوامیت [[مرد]] به اجتماع=== | ===ادله تسری قوامیت [[مرد]] به اجتماع=== | ||
| خط ۴۳: | خط ۴۳: | ||
* دلیل سوم، استقلال علیت در آیه قوامون است. به این صورت که این دلیل، ملاک انفاق و ملاک تفضیل را دو علت مستقل در نظر میگیرد که هر کدام جداگانه سبب قوامیت [[مردان]] میشود. نقد این دلیل؛ تفصیل الهی قلمرو قوامیت را برای عموم مردان اثبات میکند اما انفاق این حکم را تنها برای [[شوهران]] اثبات میکند و هر کدام موضع متفاوتی را اقتضا میکنند و نمیتوانند به صورت مستقل سبب قوامیت شوند.<ref>دهقان، «قلمرو قوامیت مرد؛ خانواده یا اجتماع»، 1394ش، ص162</ref> | * دلیل سوم، استقلال علیت در آیه قوامون است. به این صورت که این دلیل، ملاک انفاق و ملاک تفضیل را دو علت مستقل در نظر میگیرد که هر کدام جداگانه سبب قوامیت [[مردان]] میشود. نقد این دلیل؛ تفصیل الهی قلمرو قوامیت را برای عموم مردان اثبات میکند اما انفاق این حکم را تنها برای [[شوهران]] اثبات میکند و هر کدام موضع متفاوتی را اقتضا میکنند و نمیتوانند به صورت مستقل سبب قوامیت شوند.<ref>دهقان، «قلمرو قوامیت مرد؛ خانواده یا اجتماع»، 1394ش، ص162</ref> | ||
* دلیل چهارم، استناد به اطلاق آیه درجه است.<ref>گلپایگانی، کتاب القضاء، 1413ق، ج1، ص46</ref> این دلیل نیز مورد نقد قرار گرفته و اشکال اول آن است که آیه درجه با توجه به سیاق، ویژه [[زنان]] مطلقه رجعیه است و تعمیم آن به همه زنان بدون دلیل است. اشکال دیگر این است که برفرض وجود اطلاق، درجه در این آیه نکره در سیاق اثبات است و عمومیتی ندارد.<ref> | * دلیل چهارم، استناد به اطلاق آیه درجه است.<ref>گلپایگانی، کتاب القضاء، 1413ق، ج1، ص46</ref> این دلیل نیز مورد نقد قرار گرفته و اشکال اول آن است که آیه درجه با توجه به سیاق، ویژه [[زنان]] مطلقه رجعیه است و تعمیم آن به همه زنان بدون دلیل است. اشکال دیگر این است که برفرض وجود اطلاق، درجه در این آیه نکره در سیاق اثبات است و عمومیتی ندارد.<ref>دهقان، «قلمرو قوامیت مرد؛ خانواده یا اجتماع»، 1394ش، ص163</ref> | ||
* دلیل پنجم، اولویت قطعیه است. یعنی وقتی در مورد [[خانواده]] ولایت [[زن]] نفی میشود و [[مرد]] بر زن قوامیت دارد، در اجتماع که به تدبیر و توانایی بیشتری نیاز است به طریق اولی قوامیت برای مرد اثبات میشود.<ref>گلپایگانی، کتاب القضاء، 1413ق، ج1، ص44</ref> اولویت در این دلیل نیز مورد نقد قرار گرفتهاست بهاین صورت که میگویند در محیط خانواده نیاز بهداشتن سرپرست است و شارع برای دفع نزاع، مرد را بههر دلیلی سرپرست خانواده قرار داده اما در اجتماع که چنین ضرورتی وجود ندارد [[زنان]] نیز میتوانند باداشتن شرایط قوامیت داشته باشد.<ref>منتظری، دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدوله الاسلامیه، 1409ق، ج1، ص351</ref> | * دلیل پنجم، اولویت قطعیه است. یعنی وقتی در مورد [[خانواده]] ولایت [[زن]] نفی میشود و [[مرد]] بر زن قوامیت دارد، در اجتماع که به تدبیر و توانایی بیشتری نیاز است به طریق اولی قوامیت برای مرد اثبات میشود.<ref>گلپایگانی، کتاب القضاء، 1413ق، ج1، ص44</ref> اولویت در این دلیل نیز مورد نقد قرار گرفتهاست بهاین صورت که میگویند در محیط خانواده نیاز بهداشتن سرپرست است و شارع برای دفع نزاع، مرد را بههر دلیلی سرپرست خانواده قرار داده اما در اجتماع که چنین ضرورتی وجود ندارد [[زنان]] نیز میتوانند باداشتن شرایط قوامیت داشته باشد.<ref>منتظری، دراسات فی ولایه الفقیه و فقه الدوله الاسلامیه، 1409ق، ج1، ص351</ref> | ||
| خط ۶۲: | خط ۶۲: | ||
* ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج12، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق. | * ابن منظور، محمد بن مکرم، لسان العرب، ج12، بیروت، دار صادر، چاپ سوم، 1414ق. | ||
* اردبیلی، سید عبدالکریم، فقه القضاء، ج1، قم، دانشگاه مفید، 1423ق. | * اردبیلی، سید عبدالکریم، فقه القضاء، ج1، قم، دانشگاه مفید، 1423ق. | ||
* بلاغی نجفی، محمد جواد، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، ج2، قم، بنیاد بعثت، چاپ اول، 1420ق. | * بلاغی نجفی، محمد جواد، آلاء الرحمن فی تفسیر القرآن، ج2، قم، بنیاد بعثت، چاپ اول، 1420ق. | ||
* جعفری، انسیه، «مفهوم شناسی قوامیت مرد بر زن در تفاسیر عرفانی با رویکرد انتقادی»، عرفانیات در ادب فارسی، شماره37، زمستان 1397ش. | * جعفری، انسیه، «مفهوم شناسی قوامیت مرد بر زن در تفاسیر عرفانی با رویکرد انتقادی»، عرفانیات در ادب فارسی، شماره37، زمستان 1397ش. | ||
| خط ۷۷: | خط ۷۶: | ||
* موسوی گرگانی، سید محسن، المرأه و القضاء فی الاسلام، مجله فقه اهل البیت (ع)، شماره 23، 1423ق. | * موسوی گرگانی، سید محسن، المرأه و القضاء فی الاسلام، مجله فقه اهل البیت (ع)، شماره 23، 1423ق. | ||
* هاشمی علی آبادی، سید احمد، «بررسی شبهه اخلاقی سلب کرامت زنان در صدرآیه 34 سوره نساء»، پژوهشهای اخلاقی، شماره2، سال ششم، زمستان 1394ش. | * هاشمی علی آبادی، سید احمد، «بررسی شبهه اخلاقی سلب کرامت زنان در صدرآیه 34 سوره نساء»، پژوهشهای اخلاقی، شماره2، سال ششم، زمستان 1394ش. | ||
