بدون خلاصۀ ویرایش |
حمید گلزار (بحث | مشارکتها) بدون خلاصۀ ویرایش |
||
| خط ۱۹: | خط ۱۹: | ||
#برخورد مبتنی بر شناخت و احترام متقابل: رابطهای مبتنی بر شناخت واقعی و بهدور از تخیلات و رؤیاها که مستلزم حفظ وقار و متانت در برخورد بهدور از شوخی افراطی و روابط پنهانی با جنس مخالف باشد. | #برخورد مبتنی بر شناخت و احترام متقابل: رابطهای مبتنی بر شناخت واقعی و بهدور از تخیلات و رؤیاها که مستلزم حفظ وقار و متانت در برخورد بهدور از شوخی افراطی و روابط پنهانی با جنس مخالف باشد. | ||
# | # | ||
#برخورد مبتنی بر شرم افراطی: شرم افراطی، نوعی ناتوانی فرد از ارتباط اجتماعی و انزواطلبی است که حالتی غیرارادی و متفاوت با حیا بوده و مانع ارتباط سالم اجتماعی فرد میشود. | #برخورد مبتنی بر شرم افراطی: شرم افراطی، نوعی ناتوانی فرد از ارتباط اجتماعی و انزواطلبی است که حالتی غیرارادی و متفاوت با [[حیا]] بوده و مانع ارتباط سالم اجتماعی فرد میشود. | ||
# | # | ||
#برخورد دستپاچه و هیجانزده: برخوردی بدون شناخت کافی از طرف مقابل و ارزیابی غلط رفتار وی که به رفتارهای هیجانی میانجامد. | #برخورد دستپاچه و هیجانزده: برخوردی بدون شناخت کافی از طرف مقابل و ارزیابی غلط رفتار وی که به رفتارهای هیجانی میانجامد. | ||
| خط ۳۰: | خط ۳۰: | ||
==تاریخچه روابط دختر و پسر== | ==تاریخچه روابط دختر و پسر== | ||
ﺑﺮرسی ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻤﺪن ﺑﺸﺮی هرچند ﻧﺸﺎن از ﻧﺰاعﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺮای ﻋﺸﻖ ﯾﺎ ﺧﯿﺎﻧﺖ در ﻋﺸﻖ دارد؛ اﻣﺎ کمتر ﺳﻨﺪی میتوان ﯾﺎﻓﺖ که در آن ﺑﺮ شکل رواﺑﻂ دﺧﺘﺮ و پسر ﺗﺼﺮﯾح ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_24756.html جاوید، «فرهنگ دوستی اسلامی ناظر به روابط اجتماعیحقوقی دختر و پسر»، 1391ش، ص123.]</ref> | ﺑﺮرسی ﺗﺎرﯾﺦ ﺗﻤﺪن ﺑﺸﺮی هرچند ﻧﺸﺎن از ﻧﺰاعﻫﺎی ﺑﺰرگ ﺑﺮای ﻋﺸﻖ ﯾﺎ ﺧﯿﺎﻧﺖ در ﻋﺸﻖ دارد؛ اﻣﺎ کمتر ﺳﻨﺪی میتوان ﯾﺎﻓﺖ که در آن ﺑﺮ شکل رواﺑﻂ دﺧﺘﺮ و پسر ﺗﺼﺮﯾح ﺷﺪه ﺑﺎﺷﺪ.<ref>[https://jwica.ut.ac.ir/article_24756.html جاوید، «فرهنگ دوستی اسلامی ناظر به روابط اجتماعیحقوقی دختر و پسر»، 1391ش، ص123.]</ref> مطرح شدن موضوع رابطۀ دختر و پسر بهویژه در قلمرو جنسی در آمریکا به سال ۱۸۹۰م، برمیگردد که نخستین تشکیلات رسمی با هدف شناخت بیشتر مباحث فیزیولوژیک و زیستی افراد، برای داشتن زندگی سالم شروع شد.<ref>. زارعان، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص50.</ref> | ||
[[انقلاب جنسی]] اواخر دهه ۱۹۶۰م در کشورهای اروپایی و آمریکایی نیز با اسطورهزدایی از [[رابطه جنسی سالم|رابطه جنسی]]، آن را به امری عادی تبدیل کرد که بهراحتی پیش از [[ازدواج]] دستیافتنی است.<ref>[https://jzvj.marvdasht.iau.ir/article_4499.html امیری و همکاران، «مطالعه پدیدارشناسانه دلایل گرایش به ارتباط با جنس مخالف قبل از ازدواج»، 1399ش، ص2.]</ref> بنابراین بسیاری از کشورهای صنعتی غربی بهویژه آمریکا، اعمال کنترل بر غریزهها را مناسب ندانسته و در آنجا از دختران انتظار میرود در سن نوجوانی، قرارهای عشقی داشته باشند.<ref> [http://refahj.uswr.ac.ir/browse.php?a_id=1841&sid=1&slc_lang=fa میرزایی و برغمدی، «رابطه با جنس مخالف و عوامل مرتبط با آن»، 1389ش، ص134-132.]</ref> | |||
==رابطۀ دختر و پسر در غرب== | ==رابطۀ دختر و پسر در غرب== | ||
روابط آزاد دختر و پسر در آمریکا و اروپا به افزایش روابط نامشروع جنسی انجامیده است؛ | روابط آزاد دختر و پسر در آمریکا و اروپا به افزایش روابط نامشروع جنسی انجامیده است؛ بهگونهای که در سال ۱۹۹۳م، در آمریکا، ۵۰% روابط دختر و پسر به روابط جنسی انجامیده و هر ساله ۳۵۰ هزار دختر نوجوان آمریکایی که با رؤیای ازدواج یا اتمام تحصیلات، یافتن شغل و زندگی ایدئال به رابطه با پسران تن میدهند، در سنین ۱۵-۱۹ سالگی باردار شده و فرزندان نامشروعی بهدنیا میآورند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص32-36.</ref> | ||
امروزه وجود مراکز بهداشتی در کنار دبیرستانها و دانشگاههای غربی، جهت مراجعه دختران محصل برای سقط | امروزه وجود مراکز بهداشتی در کنار دبیرستانها و دانشگاههای غربی، جهت مراجعه دختران محصل برای [[سقط جنین]]، امری عادی شده است.<ref>. شجاعی، درّ و صدف، 1388ش، ص48.</ref> در یک مطالعه استرالیایی ۲۱ درصد نوجوانان در ۱۳ سالگی رابطه جنسی داشته و ۴۳ درصد بین ۱۵-۱۶ سالگی تجربه عمل جنسی داشتهاند. در برزیل نیز میانگین سن اولین تجربۀ جنسی برای پسران و دختران، بین ۱۳-۱۵ سالگی بوده است. همچنین طبق مطالعهای در فرانسه دربارۀ ۴۰۰۰ نوجوان، ۱۶ درصد دختران و پسران زیر ۱۳ سال، اذعان کردهاند که دارای روابط جنسی هستند. این ارقام برای نوجوانان بالاتر از ۱۸ سال پسر ۷۰ درصد و در مورد دختران ۴۴ درصد بوده است.<ref>. سوزنچی، جنسیت و دوستی؛ مواجههای اسلامی با مسئله رابطۀ دختر و پسر، 1392ش، ص67-68.</ref> | ||
==رابطۀ دختر و پسر در ایران== | ==رابطۀ دختر و پسر در ایران== | ||
رابطۀ دختر و پسر بهشکل امروزی، پدیدۀ نوظهوری است که در جوامع اسلامی ازجمله ایران همواره بهصورت معضلی | رابطۀ دختر و پسر بهشکل امروزی، پدیدۀ نوظهوری است که در جوامع اسلامی ازجمله ایران همواره بهصورت معضلی اجتماعی اخلاقی مطرح بوده است.<ref>. دانشپژوه، رابطۀ دختر و پسر، 1381ش، ص57.</ref> فرهنگ ایرانیاسلامی با تعیین حدود ارتباط مَحرم و نامحرم، همواره افراد را از وجود روابط خارج از ازدواج منع میکند؛ با این حال، تحولات ساختی و اجتماعی اخیر در جامعۀ ایران، همچون گسترش شهرنشینی و حضور اجتماعی بیشتر [[زن|زنان]]، سبب تحولات مهمی در نهاد [[خانواده]] از جمله گسترش روابط دوستی دختر و پسر شده است.<ref>[https://faslname.msy.gov.ir/article_79.html محمودیان و دراهکی، «عوامل موثر بر نگرش جوانان به روابط دوستی دختر و پسر قبل از ازدواج»، 1393ش، ص2.]</ref> | ||
طبق نظرسنجیهای صورتگرفته در نگاه جامعۀ ایرانی، روابط دختر و پسر ایرانی در حال گسترش و | طبق نظرسنجیهای صورتگرفته در نگاه جامعۀ ایرانی، روابط دختر و پسر ایرانی در حال گسترش و نزدیک شدن به الگوهای غربی است؛ بهعنوان مثال، از ۱۲۰۰ والدین تهرانی، ۸۸% آنان معتقد بودهاند که روابط دختر و پسر افزایش یافته است.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص18.</ref> ۶۱ درصد پسران گفتهاند که روابط با دوست دختر خود را بهشکل مقطعی ادامه میدهند و ۵۰ درصد دختران در صورت احساس بازیچه بودن از سوی پسران، متمایل به قطع ارتباط هستند. درباره مکان ارتباط نیز ۵۹ درصد پسران، پارک و مراکز تفریحی، ۳۱ درصد مراکز آموزشی، ۲ درصد خیابان و ۶ درصد هر کجا که ممکن باشد را بیان کردهاند.<ref>. حسنزاده، روانشناسی خانواده، عشق و ازدواج (مدیریت خانواده)، 1400ش، ص143.</ref> | ||
==قوانین مربوط به روابط دختر و پسر== | ==قوانین مربوط به روابط دختر و پسر== | ||
در سند ملی حقوق کودک و نوجوان، که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به قصد تنظیم نظام جامع فرهنگی کشور در زمینه تعلیم و تربیت و پرورش کودکان و نوجوانان مصوب شده، به موارد زیر اشاره شده است: | در سند ملی حقوق کودک و نوجوان، که در شورای عالی انقلاب فرهنگی به قصد تنظیم نظام جامع فرهنگی کشور در زمینه تعلیم و تربیت و پرورش کودکان و نوجوانان مصوب شده، به موارد زیر اشاره شده است: | ||
#والدین یا سرپرست قانونی باید کودک و نوجوان را با مراعات مصالح و منافع او در پرتو ارزشهای اخلاقی و احکام شرعی، متناسب با مراحل مختلف رشد فکری، روانی و عاطفی و منطبق با هویت جنسیتی وی، با همکاری یکدیگر تربیت کنند و زمینهها و عوامل مؤثر در ایجاد رذائل اخلاقی را در خانواده از بین ببرند. | #والدین یا سرپرست قانونی باید کودک و نوجوان را با مراعات مصالح و منافع او در پرتو ارزشهای اخلاقی و احکام شرعی، متناسب با مراحل مختلف رشد فکری، روانی و عاطفی و منطبق با [[هویت جنسیتی]] وی، با همکاری یکدیگر تربیت کنند و زمینهها و عوامل مؤثر در ایجاد رذائل اخلاقی را در خانواده از بین ببرند. | ||
# | # | ||
#کودک و نوجوان از حق عفت و سلامت جنسی از طریق حفظ حریمهای جنسی و جلوگیری از دسترسی به | #کودک و نوجوان از حق [[عفت]] و سلامت جنسی از طریق حفظ حریمهای جنسی و جلوگیری از دسترسی به محرکهای جنسی، محافظت از او در مقابل تعرضات جنسی، پیشگیری از رفتارهای حرام جنسی و درمان اختلالات جنسی بهرهمند است. | ||
# | # | ||
#کودکان در آستانه بلوغ، از حق آگاهی از احکام شرعی و فراگیری مهارتهای مرتبط با بهداشت جنسی در چارچوب موازین شرعی و اخلاقی، متناسب با جنسیت خود برخوردارند. خانواده و دولت وظیفه دارند با رعایت حریمهای جنسی و عفاف از هوشیارسازی زودهنگام غریزه جنسی آنان پیشگیری کنند.<ref>[https://media.dotic.ir/uploads/org/2021/09/14/163160556072551300.pdf «سند ملی حقوق کودک و نوجوان»، پایگاه اطلاعرسانی قوانین و مقررات کشور، ماده5و6.]</ref> | #کودکان در آستانه بلوغ، از حق آگاهی از احکام شرعی و فراگیری مهارتهای مرتبط با بهداشت جنسی در چارچوب موازین شرعی و اخلاقی، متناسب با جنسیت خود برخوردارند. خانواده و دولت وظیفه دارند با رعایت حریمهای جنسی و عفاف از هوشیارسازی زودهنگام غریزه جنسی آنان پیشگیری کنند.<ref>[https://media.dotic.ir/uploads/org/2021/09/14/163160556072551300.pdf «سند ملی حقوق کودک و نوجوان»، پایگاه اطلاعرسانی قوانین و مقررات کشور، ماده5و6.]</ref> | ||
| خط ۵۶: | خط ۵۸: | ||
*برخی هرگونه ارتباط با جنس مخالف را ممنوع میدانند. | *برخی هرگونه ارتباط با جنس مخالف را ممنوع میدانند. | ||
* | * | ||
*برخی با توجیهاتی همچون آشنایی برای ازدواج، نامعقول بودن قیدوبندهای شرعی و دینی و با شعار آزادی و برابری زن و | *برخی با توجیهاتی همچون آشنایی برای ازدواج، نامعقول بودن قیدوبندهای شرعی و دینی و با شعار آزادی و [[عدالت جنسیتی|برابری زن و مرد]]، هرگونه ارتباط دختر و پسر با یکدیگر را مجاز میشمارند. | ||
* | * | ||
*برخی دیگر نه آزادی و نه محدودیت مطلق را میپذیرند؛ بلکه رابطه در یک چارچوب مشخص و بهدور از انگیزۀ شهوانی و جنسیتی را مجاز میشمارند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص21-20.</ref> | *برخی دیگر نه آزادی و نه محدودیت مطلق را میپذیرند؛ بلکه رابطه در یک چارچوب مشخص و بهدور از انگیزۀ شهوانی و جنسیتی را مجاز میشمارند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص21-20.</ref> | ||
| خط ۷۱: | خط ۷۳: | ||
#لذت جنسی: گروههایی از جامعه که از لحاظ رشد فکری و فرهنگی در انحطاط شدیدی بهسر میبرند، عمدتاً با انگیزۀ جنسی به رابطۀ دختر و پسر دچار میشوند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص48.</ref> | #لذت جنسی: گروههایی از جامعه که از لحاظ رشد فکری و فرهنگی در انحطاط شدیدی بهسر میبرند، عمدتاً با انگیزۀ جنسی به رابطۀ دختر و پسر دچار میشوند.<ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص48.</ref> | ||
# | # | ||
#تامین نیاز عاطفی: برخی دختران و پسران برای جبران | #تامین نیاز عاطفی: برخی دختران و پسران برای جبران خلأ و کمبود محبت در خانواده و نارضایتی از وضعیت روانیاجتماعی خویش، به برقراری روابط پنهان روی میآورند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص217-218.</ref> | ||
# | # | ||
#کسب وجهۀ اجتماعی: پسران داشتن دوستدختر را یک قدرت اجتماعی و دختران داشتن دوستپسر را یک جاذبه فردی و اجتماعی میانگارند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص218.</ref> | #کسب وجهۀ اجتماعی: پسران داشتن دوستدختر را یک قدرت اجتماعی و دختران داشتن دوستپسر را یک جاذبه فردی و اجتماعی میانگارند.<ref>. پناهی، جوانی فصل شکفتن، 1394ش، ص218.</ref> | ||
فقدان خواهر یا برادر، | فقدان خواهر یا برادر، بیخطر انگاشتن ارتباط دختر و پسر، کاهش بیش از پیش سن بلوغ و افزایش فزایندۀ [[سن ازدواج]]، <ref>. ایمانی، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص34، 38 و 39.</ref> یأس، ضعف حیا و کاهش عزت نفس افراد از دیگر عوامل روابط دختر و پسر است؛ یعنی افراد مأیوس گرفتار خودتحقیری و تندادن به لذات زودگذری چون روابط ناسالم شده و فقدان یا کاهش عزت نفس، آنان را به تصمیمگیریهای غیرمنطقی چون دوستیهای خطرناک با ناهمجنس بهمنظور جبران ضعفها و عقدههایشان سوق میدهد.<ref>[https://ensani.ir/file/download/article/20150617144645-9723-218.pdf موسوی، «عوامل و زمینههای گسترش روابط دختران و پسران با رویکرد به عوامل شخصیتی»، 1391ش، ص93-94.]</ref> | ||
===عوامل خانوادگی=== | ===عوامل خانوادگی=== | ||
برخی عوامل خانوادگی رابطۀ دختر و پسر عبارتند از: نابسامانی، وجود دعوا و ناسازگاری والدین، قهرهای | برخی عوامل خانوادگی رابطۀ دختر و پسر عبارتند از: نابسامانی، وجود دعوا و ناسازگاری والدین، قهرهای طولانی مدت در خانه، [[طلاق]] و متارکۀ یکی از والدین، تسهیل روابط دختر و پسر در برخی خانوادهها، الگوهای رفتاری نامطلوب والدین و وجود روابط نامشروع در خانواده، فقر فرهنگی و اقتصادی خانواده، وجود پسران و دختران بزرگ بیکار و مجرد در خانواده، ضریب هوشی پایین والدین، ضعف اعتقادیدینی خانواده و بیتفاوتی به روابط فرزندان، خانوادههای پر سفر مخصوصا با تورهای مختلط، پرکاری و مشغله خانواده و غفلت از آموزش یا صمیمیت با فرزندان و نهایتاً خوشبینی و اعتماد بیش از حد خانواده به فامیل یا فرزندان.<ref>. ایمانی، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص17-31.</ref> | ||
===عوامل اجتماعی=== | ===عوامل اجتماعی=== | ||
عوامل اجتماعی گسترش رابطۀ دختر و پسر نیز عبارتند از: فشار همسالان بهصورت کلاسداشتن ارتباط با ناهمجنس و | عوامل اجتماعی گسترش رابطۀ دختر و پسر نیز عبارتند از: فشار همسالان بهصورت کلاسداشتن ارتباط با ناهمجنس و بیعرضه خواندن فرد فاقد رابطه، تسهیل روابط دختر و پسر از طریق توسعه دانشگاهها، سینماها، فرهنگسراها، پارکها و کافیشاپها، تغییر در گروههای مرجع جوانان و تضعیف مرجعیت خانواده، علما و معلمان برای جوانان، افزایش سن ازدواج و گسترش روحیه فردگرایی، <ref>. سبحانینیا، مدیریت روابط دختر و پسر، 1399ش، ص39-58.</ref> کاهش کنترل اجتماعی، افزایش حضور اجتماعی دختران، تسهیل ارتباط دو جنس با هم و دشوار شدن کنترل آن، نگرش مثبت برخی دبیران، مشاوران و اساتید نسبت به روابط و حتی تشویق آنان به این ارتباطات و [[خودنمایی]]، پوشش نامناسب و [[آرایش زن در اسلام|آرایش]] بیشتر دختران و برخی پسران در جامعه.<ref>. ایمانی، در سلسله همایشها و نشستهای بررسی روابط دختر و پسر در ایران، 1385ش، ص12 و ص35-39.</ref> | ||
===تهاجم فرهنگ بیگانه=== | ===تهاجم فرهنگ بیگانه=== | ||
| خط ۹۰: | خط ۹۲: | ||
==پیامدهای رابطۀ دختر و پسر== | ==پیامدهای رابطۀ دختر و پسر== | ||
طبق مطالعات علمی و تجربیات جوامع مختلف، رابطۀ دختر و پسر خارج از چارچوب ازدواج و تعریفشده، به افزایش تجرد، کاهش نرخ | طبق مطالعات علمی و تجربیات جوامع مختلف، رابطۀ دختر و پسر خارج از چارچوب ازدواج و تعریفشده، به افزایش تجرد، کاهش [[نرخ ازدواج]]، افزایش سن ازدواج، افزایش طلاق و فرزندان نامشروع، شکلگیری الگوهای جدید روابط زناشویی نامشروع چون همخانگی و [[ازدواج سفید]] انجامیده و در صورت ختمشدن به ازدواج نیز خطر فروپاشی آن بسیار زیاد خواهد بود. | ||
آسیب این مسئله برای دختران بیشتر بوده و آنان را دچار سرخوردگیِ ناشی از قطع ارتباط، نفرت و گاهی نیز با پخششدن عکسها و مسائل خصوصی آنان، دچار آسیب شدید روحی و اجتماعی میشوند. این مسائل در نهایت میتواند سبب بیهویتی، استرس، کاهش عزتنفس و مسائل روانی دیگری شود.<ref>. کاوه، آسیبشناسی بیماریهای روانی، 1391ش، ص973.</ref> | |||
تقویت باورهای مذهبی و دینی، آموزش شیوۀ صحیح ارتباط با جنس مخالف، برخورد منطقی والدین با فرزندان در صورت اطلاع از ارتباط آنان و آموزش و جامعهپذیری صحیح کودکان و نوجوان توسط نهادها و محیطهای آموزشی میتواند در پیشگیری از آسیبهای اخلاقی و اجتماعی دختران و پسران در جامعه اثرگذار باشد.<ref>. کاوه، آسیبشناسی بیماریهای روانی، 1391ش، ص980-982</ref> | تقویت باورهای مذهبی و دینی، آموزش شیوۀ صحیح ارتباط با جنس مخالف، برخورد منطقی والدین با فرزندان در صورت اطلاع از ارتباط آنان و آموزش و جامعهپذیری صحیح کودکان و نوجوان توسط نهادها و محیطهای آموزشی میتواند در پیشگیری از آسیبهای اخلاقی و اجتماعی دختران و پسران در جامعه اثرگذار باشد.<ref>. کاوه، آسیبشناسی بیماریهای روانی، 1391ش، ص980-982</ref> | ||
